Współczesność — epoka literacka
Serwis liczy współczesność od wybuchu II wojny światowej w 1939 roku, choć wielu badaczy zaczyna ją w 1945 roku. Pierwsze lata przyniosły literaturę wojny i okupacji. Kamienie na szaniec Aleksandra Kamińskiego ukazały się w 1943 roku. Tadeusz Borowski w opowiadaniach, takich jak Proszę państwa do gazu, opisał obóz koncentracyjny, a Gustaw Herling-Grudziński w Innym świecie sowiecki łagier. Hanna Krall w Zdążyć przed Panem Bogiem (1977) oddała głos Markowi Edelmanowi, uczestnikowi powstania w getcie warszawskim.
Do 1989 roku literatura dzieliła się na krajową i emigracyjną. Od 1949 roku władza narzucała socrealizm, a po 1956 roku cenzura złagodniała. Poezję tworzyli Czesław Miłosz, Wisława Szymborska, Zbigniew Herbert i Tadeusz Różewicz. Sławomir Mrożek, autor Tanga (1964) i Artysty, wpisał się w nurt teatru absurdu. Tadeusz Konwicki wydał Małą Apokalipsę (1979) poza cenzurą, w Niezależnej Oficynie Wydawniczej. Janusz Głowacki w Antygonie w Nowym Jorku (1992) nawiązał do tragedii Sofoklesa.
Z literatury obcej należą tu Mały Książę Antoine’a de Saint-Exupéry’ego (1943), Dżuma Alberta Camusa (1947) i Rok 1984 George’a Orwella (1949). Najnowszą literaturę reprezentują Olga Tokarczuk, laureatka Nagrody Nobla za rok 2018, Andrzej Stasiuk oraz Ryszard Kapuściński z Podróżami z Herodotem (2004).
Epoka na osi czasu
Współczesność: od 1939
Lektury z epoki współczesność
19 pozycji z wykazu lektur szkolnych.
| Autor i tytuł | Rodzaj i gatunek | Poziom |
|---|---|---|
| Antygona w Nowym Jorku Janusz Głowacki | dramat · dramat współczesny | Klasa 1 liceum |
| Artysta Sławomir Mrożek | epika · opowiadanie | Klasa 7 |
| Doktor Dolittle i jego zwierzęta Hugh Lofting | epika · powieść dla dzieci i młodzieży | Klasa 2 |
| Dżuma Albert Camus | epika · powieść | Klasa 1 liceum |
| Górą „Edek” (z tomu Prawo prerii) Marek Nowakowski | epika · opowiadanie | Klasa 1 liceum |
| Inny świat Gustaw Herling-Grudziński | epika · pamiętnik | Klasa 1 liceum |
| Kamienie na szaniec Aleksander Kamiński | epika · powieść | Klasa 7 |
| Mała Apokalipsa Tadeusz Konwicki | epika · powieść | Klasa 1 liceum |
| Mały Książę Antoine de Saint-Exupéry | epika · baśń | Klasa 7 |
| Miejsce (z tomu Opowieści galicyjskie) Andrzej Stasiuk | epika · opowiadanie | Klasa 1 liceum |
| Podróże z Herodotem Ryszard Kapuściński | epika · reportaż | Klasa 1 liceum |
| Profesor Andrews w Warszawie (z tomu Gra na wielu bębenkach) Olga Tokarczuk | epika · opowiadanie | Klasa 1 liceum |
| Proszę państwa do gazu Tadeusz Borowski | epika · opowiadanie | Klasa 1 liceum |
| Rok 1984 George Orwell | epika · powieść | Klasa 1 liceum |
| Tajemniczy ogród Frances Hodgson Burnett | epika · powieść dla dzieci i młodzieży | Klasa 4 |
| Tango Sławomir Mrożek | dramat · dramat współczesny | Klasa 1 liceum |
| Wybrane opowiadanie Sławomir Mrożek | epika · opowiadanie | Klasa 1 liceum |
| Wybrany esej Gustaw Herling-Grudziński lub Zbigniew Herbert | epika · esej | Klasa 1 liceum |
| Zdążyć przed Panem Bogiem Hanna Krall | epika · reportaż | Klasa 1 liceum |