Barbara Kosmowska

Wczesne życie i edukacja

Barbara Kosmowska urodziła się 24 stycznia 1958 roku w Bytowie na Pomorzu i z tym miastem związała życie. Studiowała filologię polską na Uniwersytecie Gdańskim. Po studiach przez krótki czas uczyła języka polskiego w Bytowie.

W 1999 roku obroniła na Uniwersytecie Gdańskim wyróżniony doktorat Pomiędzy dzieciństwem a dorosłością. O powieściopisarstwie Zofii Urbanowskiej. Później pracowała jako adiunkt w Akademii Pomorskiej w Słupsku, uczelni działającej dziś jako Uniwersytet Pomorski. Zajmowała się literaturą pozytywizmu oraz książkami dla dzieci i młodzieży.

Debiut i pierwsze dzieła

Pierwsze teksty opublikowała jeszcze w liceum, w latach siedemdziesiątych, w piśmie „Na przełaj”. W latach osiemdziesiątych zdobywała nagrody w konkursach poetyckich. Książki zaczęła wydawać na przełomie wieków.

Rozgłos przyniosła jej powieść Teren prywatny, zwyciężczyni konkursu na „Dziennik polskiej Bridget Jones” wydawnictwa Zysk i S-ka. Książka wyszła w 2002 roku. W tym samym roku ukazała się Buba, powieść dla młodzieży nagrodzona w konkursie „Uwierz w siłę wyobraźni”. Od tego czasu autorka pisze równolegle dla dorosłych i dla młodszych czytelników.

Kontekst historyczny

Kosmowska zaczęła pisać dla dzieci w czasie, gdy polska literatura dziecięca coraz śmielej podejmowała tematy dawniej przemilczane, takie jak choroba, śmierć bliskich czy rozstanie rodziców. Badaczki zwracają uwagę, że Dziewczynka z parku przełamuje takie tabu. W książkach autorki trudne tematy pojawiają się bez patosu, często z humorem. Krytycy i pedagodzy chętnie polecają je do rozmów z dziećmi o emocjach.

Autorka łączy pisanie z pracą naukową i społeczną. Od 2015 roku współtworzy polonijny kwartalnik „Asystent” wydawany w Stanach Zjednoczonych. Była też kuratorką społeczną i radną w Bytowie.

Dojrzałość twórcza

W 2007 roku ukazała się Pozłacana rybka, nagrodzona tytułem Książka Roku Polskiej Sekcji IBBY i pierwszym miejscem w kategorii książek dla młodzieży w Konkursie Literackim im. Astrid Lindgren. W 2012 roku autorka wydała Dziewczynkę z parku, a potem kolejne powieści dla młodzieży, między innymi Sezon na zielone kasztany (2013).

Za Niezłe ziółko otrzymała w 2017 roku nagrodę „Żółtej Ciżemki”. W 2015 roku czasopismo „Guliwer” przyznało jej statuetkę „Guliwer w krainie Liliputów” za całokształt twórczości. Wydawnictwo Literatura podaje, że trzykrotnie została laureatką Konkursu Literackiego im. Astrid Lindgren. W ostatnich latach pisze również opowieści dla przedszkolaków, na przykład o psie Fredzie, oraz książki świąteczne.

Spuścizna i znaczenie

W latach 2017–2026 Dziewczynka z parku należała do propozycji lektur dla klas I–III. Na liście lektur dla starszych klas szkoły podstawowej jest jej Pozłacana rybka. Od 2024 roku dołączył do niej zbiór Gorzka czekolada i inne opowiadania o ważnych sprawach, współtworzony przez Kosmowską. Dzięki temu twórczość autorki poznają kolejne roczniki uczniów.

W 2024 roku Kosmowska otrzymała Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Medal wręczono jej w Bytowie podczas Bytów Musical Festival. Jej książki są omawiane w pracach naukowych o literaturze dziecięcej jako przykład mądrej rozmowy z dzieckiem o trudnych sprawach.