Syrena warszawska — charakterystyka postaci
Syrena z Wisły, patronka Warszawy w utworze Wybrane podania i legendy polskie. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Syrena mieszka w potoku przy źródle w lesie nad Wisłą, w miejscu, gdzie dziś biegnie ulica Bugaj. Do pasa jest piękną dziewczyną o czarnych włosach i szafirowych oczach, od pasa rybą pokrytą srebrzystą łuską. Co wieczór i w pełnię księżyca śpiewa tak pięknie, że rybak Szymon całą noc nie może zasnąć i myśli tylko o niej.
Rybacy łapią ją, by zawieźć w darze księciu do Czerska. Syrena nie walczy siłą. Jej bronią jest śpiew, któremu nie oprze się nikt, kto go usłyszy. Pastuch Staszek, który miał jej pilnować, przecina więzy. Na brzegu Wisły syrena mówi ludziom, że kochała ich i ich ziemię, ale w niewoli śpiewać nie będzie. Obiecuje, że w ciężkich czasach szum Wisły będzie śpiewał o nadziei i zwycięstwie.
Syrena jest herbem Warszawy. Na pieczęciach miasta była już w 1400 roku, choć wtedy wyglądała inaczej. Postać pół kobiety, pół ryby pojawiła się na pieczęciach dopiero około połowy XVIII wieku. Inne legendy łączą ją z Sawą, żoną Warsa, albo mówią, że przypłynęła z morza i zamieszkała pod Starym Miastem.
Cechy — Syrena warszawska
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Piękna | Ma kruczoczarne włosy, szafirowe oczy i twarz o czarodziejskim uroku. |
| Śpiewna | Jej głos słychać aż za Wisłą, a wszystko milknie, by go słuchać. |
| Kochająca wolność | Woli zniknąć w Wiśle, niż śpiewać w niewoli na rozkaz księcia. |
| Życzliwa ludziom | Mówi, że kochała prostych ludzi i była ich pieśnią. |
| Opiekuńcza | Obiecuje, że w ciężkich czasach szum Wisły doda ludziom nadziei. |
| Smutna | W niewoli patrzy na Staszka oczami pełnymi łez. |
Częste pytania — Syrena warszawska
Kto schwytał syrenę w legendzie Oppmana?
Dwaj rybacy, Szymon i Mateusz, z pomocą pustelnika Barnaby. Chcieli zawieźć ją w darze księciu do Czerska.
Kto uwolnił syrenę?
Młody pastuch Staszek, który miał jej pilnować w oborze. Zauroczony jej śpiewem przeciął więzy i poszedł za nią do Wisły.
Dlaczego syrena nie chciała jechać do księcia?
Bo nie chciała śpiewać na rozkaz i w niewoli. Powiedziała, że woli skryć się na zawsze w Wiśle.
Dlaczego syrena jest w herbie Warszawy?
Według legendy miasto, które wyrosło na miejscu rybackiej osady, wzięło ją za swoje godło na pamiątkę tej przygody. Syrena widnieje na pieczęciach Warszawy od 1400 roku.
Co łączy syrenę z Warsem i Sawą?
Według jednej z wersji legendy o powstaniu Warszawy Sawa była syreną i żoną Warsa. Od imion Warsa i Sawy miała pochodzić nazwa miasta.