Smok wawelski — charakterystyka postaci
Potwór z jaskini pod Wawelem w utworze Wybrane podania i legendy polskie. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Smok mieszka w jaskini u podnóża Wawelu, nazywanej dziś Smoczą Jamą. Porywa z pastwisk bydło, napada na ludzi na drogach i nie boi się nawet najsilniejszych. Jego skóra jest pokryta łuską, której nie przebije żadna broń. Mieszkańcy grodu boją się wychodzić z domów, a wielu straciło dzieci albo dobytek. Długosz dodaje, że Krak kazał podrzucać mu codziennie trzy sztuki bydła, żeby zostawił ludzi w spokoju.
Smoka gubi jego żarłoczność. Połyka bez namysłu barana wypchanego siarką, a gdy w brzuchu zaczyna go palić, pije wodę z Wisły tak długo, aż pęka. W różnych wersjach podstęp wymyśla ktoś inny. U Kadłubka synowie Kraka, u Długosza i u Niewiadomskiej sam Krak, a w wersji szkolnej i u Joachima Bielskiego szewc Skuba.
Najstarsze kroniki nie nazywają go smokiem, tylko całożercą. Kadłubek nie podaje nawet, gdzie leżała jego kryjówka. Dopiero Długosz umieścił ją w jaskini pod Wawelem. Smok wawelski stał się jednym z symboli Krakowa. Przed Smoczą Jamą stoi od 1972 roku jego rzeźba dłuta Bronisława Chromego.
Cechy — Smok wawelski
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Groźny | Porywa bydło i ludzi, a mieszkańcy grodu boją się opuszczać domy. |
| Odporny na broń | Jego skórę pokrywa łuska, której nie przebija żadna broń. |
| Żarłoczny | Pożera wszystko, co mu podrzucą, a gdy jest głodny, sam wychodzi z jaskini po zdobycz. |
| Nierozważny | Połyka barana wypchanego siarką, nie domyślając się podstępu. |
| Pokonany sprytem | Ginie od pomysłu, a nie w walce, bo pije wodę z Wisły, aż pęka. |
Częste pytania — Smok wawelski
Gdzie mieszkał smok wawelski?
W jaskini u stóp wzgórza wawelskiego w Krakowie. Ta jaskinia nazywa się dziś Smoczą Jamą i można ją zwiedzać.
Jak zginął smok wawelski?
Połknął barana wypchanego siarką. Siarka paliła go od środka, więc pił wodę z Wisły tak długo, aż pękł.
Kto wymyślił podstęp ze smokiem?
W szkolnej wersji szewczyk, w kronice Joachima Bielskiego szewc Skuba. U Kadłubka potwora zabijają synowie Kraka, a u Długosza i u Niewiadomskiej sam Krak.
Od kiedy znana jest legenda o smoku wawelskim?
Najstarszy zapis pochodzi z „Kroniki polskiej” Wincentego Kadłubka z przełomu XII i XIII wieku. Kadłubek nazywa jednak potwora całożercą i nie wspomina o Wawelu.
Dlaczego smok pił wodę z Wisły?
Bo połknięta siarka paliła go od środka i chciał ugasić ten ogień. Ten szczegół dodał w XVI wieku Marcin Bielski. Wcześniejsze kroniki mówią tylko, że smok zginął od ognia w trzewiach.