Antek Boryna — charakterystyka postaci
Syn Maćka, mąż Hanki w utworze Chłopi. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Antek jest najstarszym synem Boryny i od początku żyje w zawieszeniu: ma żonę, dzieci i pracę na ojcowskim, ale nie ma nic własnego. Ojciec nie zamierza mu niczego zapisać, a trzeci ożenek odsuwa perspektywę gruntu o kolejne lata. Do tego dochodzi Jagna, którą Antek kochał, zanim została jego macochą.
Te dwie sprawy są w nim nierozdzielne i sam ich nie rozdziela. Gdy wybucha, ojciec wyrzuca go z domu; Antek z Hanką i dziećmi przenosi się do teścia, starego Bylicy, i zimą pracuje przy tartaku. Romans trwa dalej, wieś wie wszystko, a Boryna czai się nocami. Kończy się to podpalonym brogiem i widłami.
Prawdziwy punkt zwrotny przychodzi w bitwie o las. Antek wyciąga fuzję i mierzy w głowę własnego ojca — i nie potrafi strzelić; ręce mu latają, w oczach ciemnieje. W tej samej chwili borowy uderza Borynę kolbą, a Antek rzuca się na napastnika i zabija go gołymi rękami. Ten jeden moment zawiera całą jego dwoistość: nie umie zabić ojca i nie umie nie pomścić go.
Z więzienia wraca odmieniony. Śmierć ojca, miesiące za kratami i ciężar gospodarstwa odbierają mu dawną zapalczywość. Godzi się z Hanką, przyjmuje jej pozycję w domu, rodzi im się syn, a wieś zaczyna go słuchać. Gdy gromada wywozi Jagnę, Antek kosi żyto na polu i nie idzie na ratunek: „kto zawinił, niech weźmie karę”. Zdobył wszystko, o co walczył — i przestał być tym, kim był.
Cechy — Antek Boryna
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Gwałtowność | Wybucha wobec ojca, wobec żony i wobec wsi; nie umie ukryć tego, co czuje. |
| Namiętność | Miłość do Jagny prowadzi go wbrew rodzinie, majątkowi i zdrowemu rozsądkowi. |
| Poczucie krzywdy | Pracuje na ojcowskim od lat i nie ma nic własnego — to napędza cały jego bunt. |
| Odwaga | W bitwie o las walczy w pierwszym szeregu i zabija borowego, który powalił jego ojca. |
| Zdolność do przemiany | Po więzieniu godzi się z Hanką, przejmuje gospodarstwo i staje się autorytetem we wsi. |
Częste pytania — Antek Boryna
Kim jest Antek Boryna?
Najstarszym synem Macieja Boryny, mężem Hanki i ojcem dwojga dzieci. Pracuje na ojcowskim gospodarstwie bez własnego zapisu, kocha się w macosze Jagnie i o ten dwojaki spór toczy z ojcem całą powieść.
Dlaczego Antek buntuje się przeciw ojcu?
Z dwóch powodów naraz, których sam nie oddziela: nie dostaje ziemi, na której pracuje, a kobieta, którą kocha, wychodzi za jego ojca. Trzeci ożenek Boryny oznacza dla niego jednocześnie utratę Jagny i odsunięcie gruntu.
Czy Antek chciał zabić ojca?
W bitwie o las wyciągnął fuzję i wymierzył w głowę Boryny, ale nie zdołał pociągnąć za spust. Chwilę później, gdy borowy uderzył starego kolbą, Antek rzucił się na napastnika i zabił go. Nie potrafił zabić ojca i nie potrafił zostawić go bez pomsty.
Co się dzieje z Antkiem po bitwie?
Trafia do więzienia w mieście razem z innymi chłopami. Siedzi tam miesiącami — przez całą wiosnę — i wraca dopiero po śmierci i pogrzebie ojca.
Jak zmienia się Antek?
Traci gwałtowność, którą żył przez trzy tomy. Godzi się z Hanką i uznaje jej pozycję w domu, przejmuje gospodarstwo, doczekuje się syna i staje się pierwszym gospodarzem we wsi. Cena tej dojrzałości jest widoczna w scenie, w której nie broni Jagny.
Dlaczego Antek nie ratuje Jagny?
W czasie, gdy wieś ją wywozi, kosi żyto i słyszy krzyki. Chce biec, ale się powstrzymuje i mówi do siebie: „kto zawinił, niech weźmie karę”. Przyjmuje wyrok gromady, której jest teraz częścią — i to jest ostateczny dowód jego przemiany.