Rocho — charakterystyka postaci
Wędrowny pątnik, nauczyciel dzieci w utworze Chłopi. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
O Rochu wieś nie wie prawie nic i to jest część jego roli. „Skąd? Ze świata szerokiego, abo to kto wie?” — mówi Kłębowa. Przychodzi co trzecią zimę i zakłada kwaterę u Boryny. „Rochem kazał się przezywać, choć mu ta pewnie i nie Roch… Dziad jest i nie dziad, kto go tam wie… ale pobożny człowiek i dobry”.
Nosi różańce ocierane o Grób Pański, ma książki „pobożne i takie, w których stoi wszystko, i historie różne o świecie”, a dzieciom rozdaje obrazki — święte, ale też „takie z królami, co to z naszego narodu przódzi wychodziły”. W zaborze rosyjskim, gdzie polskiej szkoły nie ma, to nie jest pobożny drobiazg, tylko nauczanie narodowe prowadzone w jedynej formie, jakiej cenzura nie dosięgnie.
W gromadzie pełni rolę doradcy i rozjemcy. To jemu Boryna wyznaje, że „za ciasno dla nas obydwóch w Lipcach”, i to on próbuje go uspokoić. Przy konającym Kubie klęczy z latarnią i modli się tak, że mu łzy ciekną po twarzy. Jest obecny wszędzie tam, gdzie ktoś potrzebuje pomocy, i nigdzie tam, gdzie chodzi o grunt.
Reymont nie odsłania jego tajemnicy do końca. Dla jednych czytelników Rocho to były powstaniec, dla innych emisariusz, dla jeszcze innych po prostu dziad pielgrzym. Niedopowiedzenie jest tu funkcjonalne: w powieści o wsi zamkniętej w swoim rytmie Rocho jest jedynym łącznikiem ze światem szerszym niż Lipce.
Cechy — Rocho
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Tajemniczość | Nikt nie wie, skąd przychodzi ani jak się naprawdę nazywa. |
| Pobożność | Nosi różańce ocierane o Grób Pański i potrafi modlić się pół dnia. |
| Rola nauczyciela | Uczy dzieci czytać i rozdaje im obrazki z polskimi królami. |
| Bezinteresowność | Pomaga, godzi zwaśnionych i doradza, nie oczekując niczego w zamian. |
| Łączność ze światem | Jako jedyny przynosi do Lipiec wiadomości i książki spoza wsi. |
Częste pytania — Rocho
Kim jest Rocho?
Wędrownym pątnikiem, który co trzecią zimę zatrzymuje się w Lipcach u Borynów. Wieś nie wie, skąd pochodzi ani jak się naprawdę nazywa — „Rochem kazał się przezywać, choć mu ta pewnie i nie Roch”.
Czym zajmuje się Rocho we wsi?
Uczy dzieci czytać, czyta ludziom książki, rozdaje obrazki, doradza gospodarzom i godzi zwaśnionych. Jest też obecny przy chorych i umierających — to on klęczy z latarnią przy konającym Kubie.
Na czym polega patriotyczna rola Rocha?
Wieś leży w zaborze rosyjskim, gdzie nie ma polskiej szkoły. Rocho rozdaje dzieciom obrazki „z królami, co to z naszego narodu przódzi wychodziły” i uczy je czytać — prowadzi więc tajne nauczanie narodowe w formie, której cenzura nie dosięga.
Kim naprawdę jest Rocho?
Reymont tego nie wyjaśnia. Czytelnicy widzieli w nim byłego powstańca, emisariusza z zewnątrz albo po prostu pobożnego wędrowca. Niedopowiedzenie jest celowe — Rocho ma być łącznikiem ze światem szerszym niż Lipce, a nie konkretną biografią.
Jaka jest relacja Rocha z Boryną?
Rocho zatrzymuje się u niego na zimę i cieszy się jego zaufaniem. To Rochowi stary wyznaje: „za ciasno dla nas obydwóch w Lipcach”, i to Rocho próbuje go od tej myśli odwieść.
Czy Rocho pojawia się w całej powieści?
Tak, przewija się przez wszystkie cztery tomy — od opieki nad umierającym Kubą, przez rozmowy z Boryną, po pomoc rodzinie Antka w czasie jego pobytu w więzieniu.