Dominikowa — charakterystyka postaci
Matka Jagny, wdowa i zielarka w utworze Chłopi. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Dominikowa to wdowa gospodarująca z dwoma synami, Szymkiem i Jędrzychem, kobieta pobożna, przebiegła i twarda. We wsi liczy się z nią każdy: zna się na ziołach, umie leczyć, prowadzi modlitwy i ma opinię osoby, której lepiej nie wchodzić w drogę. Rodziną rządzi bez dyskusji.
Małżeństwo córki traktuje wprost jak transakcję. Namawiając Jagnę do Boryny, mówi o starym, że „krzepki jeszcze i ludzki”, ale zaraz przechodzi do rzeczy: „a jak zapis zrobi, to już go tak narychtuję, żeby gront wypadł w podle naszego… a choćby i ze sześć morgów zapisał”. Nie pyta córki o zgodę, bo w jej świecie takie pytanie nie istnieje.
Tę samą władzę sprawuje nad synami, którzy do późnych lat nie mają własnego zdania ani własnego gruntu. Z zewnątrz wygląda to na gospodarność, z bliska — na chciwość, która niszczy wszystkich wokół. Jagna jest pierwszą ofiarą tej rachuby; niepłacący za siebie synowie drugą.
Finał odbiera jej wszystko. Gdy wieś rusza po Jagnę, Dominikowa zastępuje drogę we własnych drzwiach i zostaje stratowana; potem siedzi przy nieprzytomnej córce „kiej trup”, nie odchodząc od niej na krok. Ktoś we wsi mówi, że skarży całą gromadę, ale nic już nie wskóra: wieś „wszystkie postanowiły, całą gromadą, prawo mają”.
Cechy — Dominikowa
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Władczość | Rządzi córką i dwoma dorosłymi synami bez najmniejszej dyskusji. |
| Wyrachowanie | Małżeństwo Jagny ocenia wyłącznie przez wielkość i położenie zapisanego gruntu. |
| Pobożność | Prowadzi modlitwy, zna się na ziołach i leczeniu; wieś traktuje ją z respektem. |
| Przebiegłość | Umie rozmawiać z każdym tak, żeby wyszło na jej. |
| Macierzyńska rozpacz | Po wywiezieniu Jagny nie odstępuje jej łóżka i sama gaśnie. |
Częste pytania — Dominikowa
Kim jest Dominikowa?
Wdową gospodarującą z dwoma synami, Szymkiem i Jędrzychem, i matką Jagny. We wsi cieszy się respektem: zna się na ziołach, leczy, prowadzi modlitwy i uchodzi za osobę, której lepiej nie wchodzić w drogę.
Dlaczego Dominikowa wydaje Jagnę za Borynę?
Dla ziemi. W rozmowie z córką liczy morgi i planuje, żeby zapisany grunt wypadł obok ich własnego. Argument o dobroci i krzepie starego pada wcześniej, ale to zapis jest właściwym powodem.
Czy Dominikowa kocha córkę?
Reymont pokazuje to niejednoznacznie. Wydaje Jagnę za starca bez pytania o zgodę, ale gdy wieś przychodzi po córkę, zastępuje drogę we własnych drzwiach i zostaje stratowana, a potem nie odchodzi od jej łóżka.
Jak Dominikowa traktuje synów?
Trzyma ich krótko. Szymek i Jędrzych są dorosłymi mężczyznami bez własnego gruntu i bez prawa głosu we własnym domu — ich zależność od matki jest w powieści drugim, cichszym przykładem tego, co robi z ludźmi ziemia.
Co dzieje się z Dominikową na końcu?
Po wywiezieniu Jagny siedzi przy nieprzytomnej córce „kiej trup”. Wieś mówi, że chce zaskarżyć całą gromadę, ale nikt nie wierzy, żeby cokolwiek wskórała — wszystkie kobiety postanowiły to razem.
Czy Dominikowa to postać negatywna?
Raczej typowa dla świata, który Reymont opisuje. Jej wyrachowanie nie jest wyjątkiem, tylko regułą: tak samo myśli Boryna o własnych dzieciach i tak samo liczy każdy gospodarz w Lipcach. Różnica polega na tym, że Dominikowa liczy cudzym losem.