Cytaty — Reduta Ordona, Świtezianka, Pan Tadeusz (księgi I, II, IV, X, XI, XII)
17 cytatów z kontekstem — gotowe do wykorzystania w wypracowaniu i na lekcji.
„Nam strzelać nie kazano. — Wstąpiłem na działo I spojrzałem na pole; dwieście armat grzmiało.”
„Reduta Ordona”, w. 1–2. Początek relacji. Oddział narratora nie dostał rozkazu do strzelania, więc adiutant wchodzi na działo i obserwuje bitwę. Cytaty z obu wierszy pochodzą z Wolnych Lektur, które opracowały je na podstawie „Poezyj” (Kraków 1922 i 1928) z zachowaniem dawnej pisowni.
„Przeciw nim sterczy biała, wąska, zaostrzona, Jak głaz, bodzący morze, reduta Ordona. Sześć tylko miała harmat. Wciąż dymią i świecą;”
„Reduta Ordona”, w. 11–13. Mała, biała reduta stoi naprzeciw czarnych rosyjskich kolumn jak skała, o którą uderza morze. „Harmata” to dawna forma słowa „armata”.
„Zmarszczył brwi, — i tysiące kibitek wnet leci; Podpisał, — tysiąc matek opłakuje dzieci; Skinął, — padają knuty od Niemna do Chiwy.”
„Reduta Ordona”, w. 33–35. Fragment oskarżenia cara. Każdy jego gest oznacza cierpienie ludzi. Kibitki to kryte wozy, którymi wywożono zesłańców, a knut to bat używany do kar w Rosji.
„Ale sypią się wojska, których Bóg i wiara Jest car. — Car gniewny: umrzem, rozweselim cara!”
„Reduta Ordona”, w. 45–46. Narrator mówi o ślepym posłuszeństwie rosyjskich żołnierzy, dla których car zastępuje Boga.
„Posłany wódz kaukaski z siłami pół-świata, Wierny, czynny i sprawny — jak knut w ręku kata.”
„Reduta Ordona”, w. 47–48. Wódz kaukaski to Iwan Paskiewicz, choć jego nazwisko w wierszu nie pada. Porównanie do knuta pokazuje, że jest tylko narzędziem w ręku cara.
„Biorą go — zginął. — O, nie — skoczył w dół, do lochów!” — „Dobrze — rzecze jenerał, — nie odda im prochów”.”
„Reduta Ordona”, w. 91–92. Adiutant widzi, jak Ordon skacze do lochów z prochem. Generał od razu rozumie jego zamiar.
„Tam i ci, co bronili, — i ci, co się wdarli, Pierwszy raz pokój szczery i wieczny zawarli;”
„Reduta Ordona”, w. 105–106. Po wybuchu obrońcy i napastnicy leżą w jednej mogile. Dopiero śmierć przynosi im pokój.
„Dusze gdzie? Nie wiem; lecz wiem, gdzie dusza Ordona. On będzie Patron szańców! — Bo dzieło zniszczenia W dobréj sprawie jest święte, jak dzieło tworzenia:”
„Reduta Ordona”, w. 110–112. Narrator ogłasza Ordona patronem szańców i uznaje jego czyn za święty.
„Karząc plemie zwycięzców zbrodniami zatrute, Bóg wysadzi tę ziemię, jak on swą redutę.”
„Reduta Ordona”, w. 117–118. Ostatnie wersy wiersza. Zapowiedź, że Bóg ukarze despotów, tak jak Ordon ukarał zdobywców reduty.
„Jakiż to chłopiec piękny i młody? Jaka to obok dziewica? Brzegami sinej Świtezi wody Idą przy świetle księżyca.”
„Świtezianka”, strofa 1 (w. 1–4). Początek ballady. Narrator pyta o parę, którą widzi nocą nad jeziorem Świteź.
„Słowicze wdzięki w mężczyzny głosie, A w sercu lisie zamiary.”
„Świtezianka”, strofa 9 (w. 35–36). Dziewczyna powtarza przestrogę ojca. Mężczyźni mówią pięknie jak słowiki, ale bywają podstępni jak lisy.
„Chłopiec przyklęknął, chwycił w dłoń piasku, Piekielne wzywał potęgi, Klął się przy świętym księżyca blasku… Lecz czy dochowa przysięgi?”
„Świtezianka”, strofa 11 (w. 41–44). Przysięga strzelca. „Klął się” znaczy tu „przysięgał”. Pytanie w ostatnim wersie zapowiada, że przysięga zostanie złamana.
„„Dochowaj, strzelcze, to moja rada: Bo kto przysięgę naruszy, Ach, biada jemu, za życia biada! I biada jego złej duszy!””
„Świtezianka”, strofa 12 (w. 45–48). Przestroga dziewczyny. Te same słowa wrócą w strofie 32, gdy strzelec złamie przysięgę.
„Zapomniał strzelec o swej dziewczynie, Przysięgą pogardził świętą, Na zgubę oślep bieży w głębinie, Nową zwabiony ponętą.”
„Świtezianka”, strofa 28 (w. 109–112). Punkt zwrotny ballady. Strzelec ulega pokusie i biegnie za piękną istotą w głąb jeziora.
„Poznaje strzelec dziewczynę z bliska… Ach, to dziewczyna spod lasku!”
„Świtezianka”, strofa 31 (w. 123–124). Wiatr rozwiewa obłoczek i strzelec rozpoznaje w kuszącej istocie swoją dziewczynę.
„Surowa ziemia ciało pochłonie, Oczy twe żwirem zagasną.”
„Świtezianka”, strofa 33 (w. 131–132). Początek wyroku. Strzelec nie będzie się bawił w wodzie, czeka go śmierć.
„Ona po srebrnym pląsa jeziorze, On pod tym jęczy modrzewiem. Któż jest młodzieniec? Strzelcem był w borze. A kto dziewczyna? Ja nie wiem.”
„Świtezianka”, strofa 38 (w. 149–152). Zakończenie ballady. Narrator powtarza pytania z początku i wciąż nie umie powiedzieć, kim jest dziewczyna.
Cytaty pochodzą z utworu Reduta Ordona, Świtezianka, Pan Tadeusz (księgi I, II, IV, X, XI, XII), którego autorem jest Adam Mickiewicz. Przytaczamy je w zakresie dozwolonego użytku, na potrzeby omówienia lektury.
Pozostałe materiały — Reduta Ordona, Świtezianka, Pan Tadeusz (księgi I, II, IV, X, XI, XII)
StreszczenieReduta Ordona, Świtezianka, Pan Tadeusz (księgi I, II, IV, X, XI, XII)
Plan wydarzeńReduta Ordona, Świtezianka, Pan Tadeusz (księgi I, II, IV, X, XI, XII)
BohaterowieReduta Ordona, Świtezianka, Pan Tadeusz (księgi I, II, IV, X, XI, XII)
ProblematykaReduta Ordona, Świtezianka, Pan Tadeusz (księgi I, II, IV, X, XI, XII)