Iwan Bezdomny — charakterystyka postaci
Poeta, później profesor Iwan Ponyriow w utworze Mistrz i Małgorzata. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Iwan Bezdomny — właściwie Iwan Nikołajewicz Ponyriow — jest młodym poetą Massolitu, autorem poematu antyreligijnego zamówionego przez redakcję. Pseudonim, którym się posługuje, brzmi jak nazwiska prawdziwych poetów proletariackich tamtych lat i jest częścią satyry: Bezdomny pisze to, co trzeba, i nie zastanawia się dłużej niż potrzeba.
Jest za to jedynym świadkiem wszystkiego. Słyszy opowieść Wolanda o Piłacie, widzi śmierć Berlioza i rusza w pogoń za cudzoziemcem. Pogoń jest jedną z najkomiczniejszych scen powieści: poeta gubi ubranie, wpada w bieliźnie do restauracji Gribojedowa i krzyczy o diablu — po czym trafia do kliniki psychiatrycznej z podejrzeniem schizofrenii.
Właśnie w klinice zaczyna się jego prawdziwa przemiana. Najpierw próbuje napisać zeznanie i nie potrafi; potem odkrywa, że nie umie i nie chce już pisać wierszy. Wreszcie poznaje pacjenta z sąsiedniego pokoju, wysłuchuje jego historii i nazywa go — pierwszy raz w powieści — swoim nauczycielem, obiecując, że więcej nie napisze ani jednego wiersza.
Dotrzymuje słowa. W epilogu, po latach, Iwan Nikołajewicz Ponyriow jest profesorem Instytutu Historii Filozofii; wierszy nie pisze. Raz w roku, w noc wiosennej pełni, wychodzi na Patriarsze Prudy i budzi się z tego samego snu: o przerwanej rozmowie, o okrutnym piątym prokuratorze Judei i o dwojgu ludziach idących w księżycowym świetle. Jest jedynym mieszkańcem Moskwy, któremu ta historia naprawdę coś zrobiła.
Cechy — Iwan Bezdomny
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Naiwność | Na początku pisze na zamówienie i nie kwestionuje niczego. |
| Uczciwość wobec siebie | Uznaje, że jego wiersze są złe, i przestaje pisać. |
| Impulsywność | Rzuca się w pogoń za Wolandem, traci ubranie i awanturuje się w siedzibie Massolitu. |
| Zdolność do zmiany | Ze poety Massolitu staje się profesorem historii filozofii. |
| Pamięć | Jedyny w Moskwie, który nie pozwala sobie zapomnieć, co widział. |
Częste pytania — Iwan Bezdomny
Kim jest Iwan Bezdomny?
Młodym poetą stowarzyszenia Massolit, autorem antyreligijnego poematu na zamówienie. Jego prawdziwe nazwisko to Iwan Nikołajewicz Ponyriow. Jest jedynym świadkiem rozmowy z Wolandem i śmierci Berlioza.
Dlaczego Bezdomny trafia do szpitala psychiatrycznego?
Po śmierci Berlioza rusza w pogoń za Wolandem, w trakcie której traci ubranie, a potem wpada w bieliźnie do restauracji Gribojedowa i krzyczy o diable. Uznają go za wariata i odsyłają do kliniki doktora Strawińskiego z podejrzeniem schizofrenii.
Co dzieje się z Bezdomnym w klinice?
Uspokaja się i po raz pierwszy zaczyna myśleć. Stwierdza, że jego wiersze są złe, i postanawia więcej nie pisać. Poznaje też pacjenta z sąsiedniego pokoju, Mistrza, wysłuchuje jego historii i nazywa go swoim nauczycielem.
Skąd pochodzi pseudonim „Bezdomny”?
Jest satyrycznym nawiązaniem do prawdziwych pseudonimów poetów proletariackich tamtej epoki — jak Bezymienski, czyli „Bezimienny”, czy Biedny. Sam pseudonim ma pokazywać, że poeta pisze z nakazu środowiska, nie z własnej potrzeby.
Kim jest Bezdomny w epilogu?
Profesorem Iwanem Nikołajewiczem Ponyriowem, pracownikiem Instytutu Historii Filozofii. Wierszy nie pisze. Raz w roku, w noc wiosennej pełni, wraca na Patriarsze Prudy i przeżywa ten sam sen o Piłacie i o Mistrzu z Małgorzatą.
Dlaczego Bezdomny jest ważną postacią?
Bo przechodzi najdalszą przemianę ze wszystkich moskiewskich bohaterów. Cała reszta wypiera wspomnienie i tłumaczy je hipnozą; tylko on pamięta i tylko jego to spotkanie rzeczywiście zmieniło.