Poncjusz Piłat — charakterystyka postaci
Namiestnik Judei, bohater powieści Mistrza w utworze Mistrz i Małgorzata. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Piłat pojawia się w drugim rozdziale powieści i od razu jako człowiek cierpiący: dręczy go migrena tak silna, że myśli o truciźnie. Jest namiestnikiem Judei, urzędnikiem rzymskim w prowincji, której nie znosi, i ma tego dnia rozpatrzyć zwykłą sprawę — oskarżenie o podburzanie ludu do zburzenia świątyni.
Przesłuchanie idzie inaczej, niż przewidywał. Oskarżony okazuje się łagodnym wędrowcem, który twierdzi, że wszyscy ludzie są dobrzy, i mimochodem uśmierza namiestnikowi ból głowy. Piłat, po raz pierwszy od dawna z kimś rozmawiając, postanawia go ocalić — chce ograniczyć wyrok do uwięzienia.
Wtedy wychodzi na jaw drugi zarzut: rozmowa z Judą z Kiriatu o władzy cesarskiej. Przy oskarżeniu o obrazę majestatu uniewinnienie oznaczałoby dla namiestnika donos i najprawdopodobniej śmierć. Piłat zatwierdza wyrok, licząc jeszcze, że Kajfasz ułaskawi Jeszuę w ramach zwyczaju paschalnego; arcykapłan wybiera innego skazańca. Namiestnik podpisuje wyrok, choć wie dokładnie, co robi.
Reszta jest próbą zagłuszenia sumienia. Piłat zleca szefowi tajnej służby Afraniuszowi zabójstwo Judy, mówiąc półsłówkami, żeby nie musieć wypowiedzieć rozkazu wprost. Nie pomaga to w niczym. W finale powieści Mistrz zastaje go na skalistej pustce, gdzie od dwóch tysięcy lat siedzi ze swoim psem i czeka na dokończenie przerwanej rozmowy. Dopiero jedno zdanie autora powieści go uwalnia.
Cechy — Poncjusz Piłat
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Inteligencja | Od razu rozpoznaje niewinność oskarżonego i próbuje znaleźć wyjście. |
| Tchórzostwo | Zatwierdza wyrok, bo obrona niewinnego kosztowałaby go karierę i życie. |
| Samotność | Jedynym stworzeniem, do którego jest przywiązany, jest jego pies Banga. |
| Wyrzuty sumienia | Zleca zabójstwo Judy, żeby zagłuszyć poczucie winy — bezskutecznie. |
| Zdolność do skruchy | Dwa tysiące lat czekania kończą się tym, że biegnie porozmawiać z człowiekiem, którego skazał. |
Częste pytania — Poncjusz Piłat
Kim jest Poncjusz Piłat w powieści?
Namiestnikiem rzymskim w Judei i głównym bohaterem powieści, którą napisał Mistrz. To on przesłuchuje Jeszuę Ha-Nocri i zatwierdza wyrok śmierci, mimo że jest przekonany o jego niewinności.
Dlaczego Piłat skazał Jeszuę?
Ze strachu. Chciał go uwolnić, ale gdy pojawiło się oskarżenie o wypowiedzi przeciw cesarzowi, uniewinnienie oznaczałoby dla namiestnika donos i utratę stanowiska, a prawdopodobnie i życia. Wybrał własne bezpieczeństwo.
Co Piłat robi po egzekucji?
Próbuje zagłuszyć sumienie. W rozmowie pełnej niedopowiedzeń zleca Afraniuszowi, szefowi tajnej służby, zabójstwo Judy z Kiriatu, który wydał Jeszuę. Rozkaz zostaje wykonany tej samej nocy.
Na czym polega kara Piłata?
Na bezsenności i czekaniu. Przez dwa tysiące lat siedzi na skalistej pustce ze swoim psem Bangą i nie może zasnąć, bo nie dokończył rozmowy, którą przerwał wyrokiem. Powieść nazywa tchórzostwo najcięższą z wad.
Kto uwalnia Piłata?
Mistrz — autor powieści, której jest bohaterem. W ostatnich rozdziałach, za zgodą Wolanda, wypowiada zdanie kończące karę; Piłat biegnie wtedy księżycową drogą, żeby wreszcie dokończyć rozmowę z Jeszuą.
Czym Piłat Bułhakowa różni się od ewangelicznego?
Przede wszystkim skalą sumienia. W Ewangeliach Piłat umywa ręce i znika z opowieści; u Bułhakowa jest postacią centralną, zmagającą się z winą przez dwa tysiące lat. Powieść przenosi ciężar z procesu na to, co dzieje się z człowiekiem po wyroku.