Jeszua Ha-Nocri — charakterystyka postaci
Wędrowny filozof skazany przez Piłata w utworze Mistrz i Małgorzata. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Jeszua Ha-Nocri jest postacią zbudowaną na ewangelicznym Jezusie, ale celowo od niego różną. Nie ma dwunastu uczniów, tylko jednego — Mateusza Lewitę, i skarży się, że ten zapisuje po nim rzeczy, których nigdy nie mówił. Nie wjeżdża do Jerozolimy na osiołku, nie czyni cudów w tłumie i nie ma świadomości bycia Synem Bożym. Ma około dwudziestu siedmiu lat, nie pamięta rodziców i nie ma stałego domu.
Jego nauka streszcza się w jednym zdaniu, które powtarza uparcie: nie ma złych ludzi, wszystkich bez wyjątku należy nazywać dobrymi. Mówi to również o Marku Szczurza Śmierć, centurionie, który go przed chwilą pobił, tłumacząc, że tamten stał się okrutny dopiero wtedy, gdy zrobili mu krzywdę inni.
Podczas przesłuchania zwraca się do namiestnika „dobry człowieku”, zauważa jego migrenę i uśmierza ją. Stwierdza też, wprost i bez lęku, że każda władza jest przemocą nad ludźmi i że przyjdzie czas, gdy nie będzie żadnej. Właśnie to, powtórzone przy oskarżeniu o obrazę cesarza, przesądza o wyroku.
Umiera na Łysej Górze od włóczni rzymskiego żołnierza, po nieudanej próbie Mateusza Lewity, który chciał go zabić wcześniej, żeby oszczędzić mu męki. W finale powieści, już z zaświatów, przesyła przez Lewitę prośbę do Wolanda o spokój dla Mistrza — i to on, nie Woland, decyduje ostatecznie o losie bohaterów.
Cechy — Jeszua Ha-Nocri
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Bezwarunkowa wiara w ludzi | Twierdzi, że złych ludzi nie ma i że wszystkich należy nazywać dobrymi. |
| Odwaga w mówieniu prawdy | Bez lęku mówi namiestnikowi, że każda władza jest przemocą nad ludźmi. |
| Bezbronność | Nie ma zwolenników, nie ma majątku, nie pamięta rodziców i nie ma gdzie mieszkać. |
| Wrażliwość na cierpienie | Rozumie ból Piłata i uśmierza jego migrenę w trakcie przesłuchania. |
| Różnica wobec Ewangelii | Ma jednego ucznia, nie czyni cudów i nie uważa się za Syna Bożego. |
Częste pytania — Jeszua Ha-Nocri
Kim jest Jeszua Ha-Nocri?
Wędrownym filozofem oskarżonym o podburzanie ludu do zburzenia świątyni i skazanym przez Poncjusza Piłata. To postać zbudowana na ewangelicznym Jezusie, ale świadomie od niego różna.
Czym Jeszua różni się od ewangelicznego Jezusa?
Ma jednego ucznia zamiast dwunastu, nie czyni cudów w tłumie, nie wjeżdża do Jerozolimy na osiołku i nie ma świadomości boskiego posłannictwa. Skarży się nawet, że Mateusz Lewita zapisuje po nim rzeczy, których nigdy nie powiedział.
Na czym polega nauka Jeszui?
Na jednym twierdzeniu: nie ma złych ludzi, wszystkich bez wyjątku należy nazywać dobrymi. Mówi to nawet o centurionie, który go pobił, tłumacząc jego okrucieństwo krzywdą, jakiej sam wcześniej doznał.
Co powiedział Jeszua o władzy?
Że każda władza jest przemocą nad ludźmi i że przyjdzie czas, gdy nie będzie ani cesarzy, ani żadnej innej władzy. Właśnie to zdanie, przytoczone przy oskarżeniu o obrazę majestatu, przesądziło o wyroku.
Jak umiera Jeszua?
Na Łysej Górze, od ciosu włócznią rzymskiego żołnierza, który skraca mu mękę. Wcześniej jego jedyny uczeń, Mateusz Lewita, próbował ukraść nóż i zabić go po drodze, żeby oszczędzić mu ukrzyżowania — nie zdążył.
Jaką rolę odgrywa Jeszua w zakończeniu?
Decydującą. To on przesyła przez Mateusza Lewitę prośbę do Wolanda, by Mistrz dostał spokój, i to on zgadza się na uwolnienie Piłata. Choć pojawia się w powieści rzadko, ostatnie rozstrzygnięcie należy do niego.