Podmiot liryczny sonetów Sępa Szarzyńskiego — charakterystyka postaci
Podmiot liryczny Sonetów I, IV i V Mikołaja Sępa Szarzyńskiego w utworze Wybrane wiersze poetów epoki baroku. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
W sonetach Sępa Szarzyńskiego mówi człowiek wierzący i głęboko niespokojny. Nie opowiada o konkretnych wydarzeniach, tylko o tym, co dzieje się w jego duszy. W Sonecie I patrzy na niebo, które pędzi czas, i czuje za plecami śmierć. Im dłużej żyje, tym wyraźniej widzi swoje grzechy, i z płaczem gani wybryki młodości.
W Sonecie IV opisuje swoje życie jako wojnę. Wrogiem jest szatan, świat z jego marnościami i własne ciało, które zazdrości duchowi władzy. Mówiący nie udaje bohatera. Przyznaje, że jest „wątły, niebaczny, rozdwojony w sobie”. Ratunek widzi w modlitwie i prosi Boga, by postawił go przy sobie.
W Sonecie V zastanawia się nad miłością. Wie, że człowiek musi kochać, ale ciało podsuwa mu rzeczy nietrwałe, takie jak złoto, władza, sława i piękna twarz. Dopiero miłość do Boga, „wiecznej i prawej piękności”, może nasycić duszę. Postawa mówiącego łączy lęk, skruchę i ufność.
Cechy — Podmiot liryczny sonetów Sępa Szarzyńskiego
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Świadomy przemijania | Widzi, jak „Tytan prętki lotne czasy pędzą”, a śmierć „tuż za nami spore czyni kroki” (Sonet I). |
| Skruszony | „I z płaczem ganię młodości mej skoki” (Sonet I). |
| Słaby i rozdarty | Nazywa siebie „Wątły, niebaczny, rozdwojony w sobie” (Sonet IV). |
| Pobożny | Zwraca się do Boga słowami „Królu powszechny” i prosi o pomoc w walce (Sonet IV). |
| Ufny | Wierzy, że stojąc przy Bogu, „wygram statecznie” (Sonet IV). |
| Refleksyjny | Rozważa, dlaczego miłość do rzeczy ziemskich nie nasyca serca (Sonet V). |
| Krytyczny wobec dóbr ziemskich | Władzę, rozkosz i bogactwo kwituje słowami „Niestałe dobra”, bo odwodzą od Boga (Sonet I). |
Częste pytania — Podmiot liryczny sonetów Sępa Szarzyńskiego
Kim jest podmiot liryczny sonetów Sępa Szarzyńskiego?
To człowiek wierzący, który rozmyśla o krótkości życia, grzechu i walce duchowej. Mówi w pierwszej osobie, ale jego doświadczenia dotyczą każdego człowieka.
Czego boi się podmiot liryczny w Sonecie I?
Szybkiego upływu czasu i bliskiej śmierci, która idzie tuż za człowiekiem. Boi się też skutków swoich grzechów, które widzi coraz wyraźniej.
Jak podmiot liryczny ocenia swoją młodość?
Surowo. Z płaczem gani „młodości mej skoki”, czyli dawne wybryki i grzechy.
Co według podmiotu lirycznego odciąga człowieka od Boga?
Władza, rozkosz i bogactwa. Nawet jeśli same w sobie nie są złe, odwodzą ludzkie pragnienia od prawdziwego szczęścia, którym jest Bóg.
Jak podmiot liryczny opisuje siebie w Sonecie IV?
Jako człowieka słabego, nieuważnego i wewnętrznie rozdartego. Dlatego nie wierzy, że zwycięży o własnych siłach.
Z jakimi wrogami walczy podmiot liryczny?
Z szatanem, którego nazywa srogim hetmanem ciemności, z marnościami świata i z własnym ciałem.
Dlaczego ciało jest wrogiem w Sonecie IV?
Bo dla przemijających przyjemności zazdrości duchowi władzy i ciągnie człowieka ku upadkowi. Poeta nazywa ciało domem duszy, który sam chce się zawalić.
Gdzie podmiot liryczny szuka ratunku?
W Bogu. Prosi, by Bóg postawił go przy sobie, bo wtedy będzie walczył bezpiecznie i na pewno wygra.
Jak podmiot liryczny Sonetu V rozumie miłość?
Że miłość jest naturalnym ruchem ludzkiej duszy. Ciało kieruje ją jednak ku rzeczom ziemskim, które nie mogą nasycić serca. Celem miłości powinien być Bóg, wieczne piękno.
Czym podmiot liryczny Sępa różni się od podmiotu lirycznego Naborowskiego?
Jest bardziej niespokojny i skupiony na grzechu. Naborowski mówi o marności świata spokojniej i pozwala kochać i żartować, byle pobożnie i uczciwie.