Problematyka — Wybrane utwory
Motywy, symbole i interpretacja — z odwołaniem do konkretnych scen utworu.
Nieśmiertelność dzięki sztuce
Exegi monumentum to manifest poety, który wie, ile jest wart. Horacy porównuje swoje pieśni z najtrwalszymi dziełami ludzkich rąk i uznaje je za trwalsze. Wie, że ciało umrze, ale wierzy, że przetrwa to, co stworzył. W II 20 tę samą myśl wyraża obraz poety zmienionego w łabędzia, który przelatuje nad całym światem. Oba utwory dały początek toposom exegi monumentum i non omnis moriar, do których nawiązywali później Kochanowski i wielu innych poetów.
Przemijanie i nieuchronność śmierci
Prawie każda z wybranych pieśni przypomina, że życie jest krótkie. Lata uciekają (II 14), pory roku mijają, a człowiek staje się prochem i cieniem (IV 7). Śmierć traktuje jednakowo króla i biedaka (II 3). Horacy nie pociesza obietnicą życia wiecznego. Zaświaty są u niego ciemną krainą nad rzeką, z której nikt nie wraca. Z tej świadomości nie wynika jednak rozpacz, tylko rada, jak żyć.
Carpe diem, czyli chwytaj dzień
Skoro przyszłość jest niepewna, trzeba korzystać z tego, co daje dzisiejszy dzień. Leukonoe ma porzucić horoskopy, a Taliarch ma nalać wina i liczyć każdy dzień jako zysk. Horacy nie namawia do szaleństw. Chodzi mu o spokojne cieszenie się drobnymi przyjemnościami, rozmową, winem i towarzystwem. Taka postawa wywodzi się z filozofii Epikura, który za cel życia uznawał spokojną przyjemność.
Złoty środek i umiar
W II 10 Horacy nazywa swój ideał złotą miarą. Najbezpieczniej żyje ten, kto unika skrajności, czyli nie goni za bogactwem i władzą, ale też nie żyje w nędzy. Umiar dotyczy także uczuć. W nieszczęściu trzeba mieć nadzieję, a w szczęściu pamiętać, że los może się odmienić. W II 3 ta sama rada brzmi jako wezwanie do zachowania równowagi ducha. Złoty środek nie przeczy zasadzie carpe diem, bo przyjemność też ma być umiarkowana.
Majątek i jego marność
Kilka pieśni ostrzega przed gromadzeniem bogactw. Ziemie, dom, willa i piwnica pełna wina przypadną dziedzicowi, który je roztrwoni (II 3, II 14). Torkwatus zachowa tylko to, co rozdał życzliwym sercem (IV 7). Bogactwo nie przekupi Plutona i nie zmieni wyroku Minosa. Według biografów sam Horacy żył skromnie i nie zabiegał o powiększenie majątku.
Poeta, przyjaciel i obywatel
Horacy pisze jako przyjaciel. Prawie każda pieśń ma adresata, a rady brzmią jak rozmowa przy stole. Najważniejszym z adresatów jest Mecenas, któremu poeta zawdzięczał spokojne życie i posiadłość w Sabinum. Horacy jest też obywatelem Rzymu. W III 30 łączy swoją sławę z trwaniem państwa, a w I 14 martwi się o okręt, który odczytuje się jako obraz Rzeczypospolitej wyczerpanej wojnami domowymi.