Cytaty — Wybrane utwory
16 cytatów z kontekstem — gotowe do wykorzystania w wypracowaniu i na lekcji.
„Ukończyłem już pomnik ten trwalszy od spiżu, od królewskiej budowli piramid wznioślejszy”
Pieśni III 30 (Do Melpomeny), wersy 1–2, przekład Marcelego Mottego (Poznań 1896), Wolne Lektury. Początek „Exegi monumentum”. Motty pisze Aufid zamiast Aufidus. Pozostałe cytaty pochodzą z różnych przekładów, a tłumacza podajemy przy każdym z nich.
„nie zdołałyby zniszczyć. Nie umrę ja cały; część niemałą zostawię po sobie, bo onej Libityna nie zgładzi…”
Pieśni III 30 (Do Melpomeny), wersy 5–7, przekład Marcelego Mottego. Polska wersja łacińskiego „non omnis moriar”. Libityna to rzymska bogini śmierci.
„Aufid, w suchym gdzie kraju wieśniakom królował Daunus, sławić mnie będą, bo jestem potęgą, choć syn gminu, najpierwszy nadając eolskim pieśniom dźwięki italskie…”
Pieśni III 30 (Do Melpomeny), wersy 11–14, przekład Marcelego Mottego. Aufidus to rzeka, a Daunus mityczny król Apulii, rodzinnych stron Horacego. Eolskie pieśni to liryka Alkajosa i Safony.
„której szuka zasługa i zechciej me włosy, Melpomeno, uwieńczyć delfickim wawrzynem.”
Pieśni III 30 (Do Melpomeny), wersy 15–16, przekład Marcelego Mottego. Zakończenie pieśni, prośba do Muzy o wieniec laurowy z Delf.
„Nie wszystek umrę, wiele ze mnie tu zostanie Poza grobem.”
Pieśni III 30 (Do Muzy), wersy 6–7, przekład Lucjana Rydla. Ten sam fragment co u Mottego w wersji rymowanej, z najczęściej cytowaną polską formułą „Nie wszystek umrę”.
„miarą długie nadzieje obcinaj. Czas nam ucieka zazdrosny w ciągu rozmów… korzystaj z obecnej doby, nie wierząc następnej!”
Pieśni I 11 (Do Leukonoe), wersy 7–8, przekład Marcelego Mottego. Zakończenie pieśni, w oryginale „carpe diem, quam minimum credula postero”.
„Mknie rok za rokiem jak jedna godzina; Więc łap dzień każdy, a nie wierz ni trochę W złudnej przyszłości obietnice płoche.”
Pieśni I 11 (Do Leukonoe), wersy 10–12, przekład Henryka Sienkiewicza. Rymowana wersja tej samej rady, z dosłownym „łap dzień”.
„Złotą miarę ktokolwiek pokochał, bezpieczny, skalanego śmieciami posiadać nie będzie domu, ani też, skromny, otoczy się dworem zazdrość budzącym.”
Pieśni II 10 (Do Liciniusa Mureny), wersy 5–8, przekład Marcelego Mottego. Strofa o złotym środku, po łacinie „aurea mediocritas”.
„Pomnij zachować umysł niezachwiany Pośród złych przygód i od animuszu Zbyt zuchwałego wśród pomyślnej zmiany Chroń się, gdyż umrzesz, Delliuszu;”
Pieśni II 3 (Ad Dellium), wersy 1–4, przekład Adama Asnyka. Początek pieśni „Aequam memento”. Animusz to tu zuchwała pewność siebie.
„O, Postumie, Postumie! lata, niestety, szybko nam uchodzą; pobożność nawet nie może wstrzymać ani zmarszczek grożących, ani śmierci, co zwalczyć się nie da;”
Pieśni II 14 (Do Postumiusa), wersy 1–4, przekład Marcelego Mottego. Początek „Eheu fugaces”, pieśni o ucieczce lat.
„Ja, co pochodzę ze krwi biednych ojców, którego zwykłeś przyzywać, drogi Mecenasie! nie umrę, ani Styksu mnie woda na wieki nie uwięzi…”
Pieśni II 20 (Do Mecenasa), wersy 5–9, przekład Marcelego Mottego. Poeta przypomina swoje ubogie pochodzenie i przyjaźń Mecenasa.
„Miasty wzgardzę. On, w równym szcześciu urodzony, On ja, jako mię zowiesz, wielce ulubiony Mój Myszkowski, nie umrę ani mię czarnemi Styks niewesoła zamknie odnogami swemi.”
Pieśni II 20 w przekładzie Jana Kochanowskiego, wersy 5–8, czyli „Pieśń XXIV” z „Ksiąg wtórych”. Kochanowski zastąpił Mecenasa swoim opiekunem, biskupem Piotrem Myszkowskim.
„„Nie licz na nieśmiertelność!” ostrzega cię rok i godzina, która dzień miły porywa.”
Pieśni IV 7 (Do Torkwata), wersy 7–8, przekład Marcelego Mottego i Pawła Kozioła. Przemiany przyrody przypominają człowiekowi o śmierci.
„my zaś, Torkwacie! gdy wpadniem tam, gdzie jest ojciec Eneasz, gdzie Tullus bogaty i Ankus, prochem i cieniem jesteśmy.”
Pieśni IV 7 (Do Torkwata), wersy 14–16, przekład Marcelego Mottego i Pawła Kozioła. Tullus i Ankus to legendarni królowie Rzymu.
„Nie pytaj jednak o jutro, a każdy dzień, który masz od losu, licz jak zysk.”
Pieśni I 9 (Do Taliarcha), wersy 13–14, przekład Pawła Kozioła. Rada podobna do carpe diem z pieśni do Leukonoe.
„Ty nasz statku! Na morze ponieść cię mają świeże fale. Na co się puszczasz?… Mocno się trzymaj portu!”
Pieśni I 14 (Do Rzeczypospolitej), wersy 1–2, przekład Marcelego Mottego. Początek „O navis”, apostrofa do okrętu, w którym widzi się obraz państwa.
Cytaty pochodzą z utworu Wybrane utwory, którego autorem jest Horacy. Przytaczamy je w zakresie dozwolonego użytku, na potrzeby omówienia lektury.