Problematyka — Wybrane bajki
Motywy, symbole i interpretacja — z odwołaniem do konkretnych scen utworu.
Prawo silniejszego i bezbronność słabych
W wielu bajkach Krasickiego silny krzywdzi słabego tylko dlatego, że może. Wilki nie mają żadnego powodu, by zjeść jagnię, poza tym, że jest smaczne, słabe i samo w lesie. Chłopcy dla zabawy rzucają w żaby kamieniami i nie myślą o tym, że dla żab to sprawa życia. Krasicki nie pociesza czytelnika. Jagnię ginie, a pytanie „Jakim prawem?” zostaje bez sprawiedliwej odpowiedzi. Bajka pokazuje świat takim, jaki jest, i uczy rozpoznawać pozorne usprawiedliwienia przemocy.
Władza i dobre rządy
Krasicki był biskupem i senatorem, znał więc dwór od środka. W Wole ministrze pokazuje władcę, który ceni rozrywkę bardziej niż rozsądek, a za jego błędy płaci „lud ubogi”. W Lwie i zwierzętach ośmiesza monarchę, który udaje łaskawość, a potem karze poddanych za to, na co sam im pozwolił. Obie bajki uczą, że dobre rządy wymagają uczciwych i rozsądnych ludzi, a nie pochlebców, błaznów czy spryciarzy.
Pochlebstwo i próżność
Pochlebca jest u Krasickiego zawsze sprytny, a ofiara pochlebstwa zawsze próżna. Lis chwali kruka, bo chce zdobyć jego ser. Malarz Jan zarabia, bo upiększa twarze klientów. Szczur nie potrzebuje nawet pochlebcy, bo sam wmawia sobie, że kadzidło jest dla niego. Morał z Kruka i lisa streszcza wszystkie te historie. Kto lubi pochwały, łatwo daje się oszukać.
Mądrość, głupota i pycha rozumu
Prawdziwy mędrzec u Krasickiego mówi mało i trafnie. Głupi krzyczy, a mądry jedną uwagą o pustym dzwonie odbiera mu powagę. Bajki ostrzegają też przed udawaną mądrością. Mysz, która tylko zjadła książkę, uważa się za uczoną i ginie. Ślepy odrzuca rady kulawego, bo nie chce nikogo słuchać, i ufa jedynie swojemu kijowi. Głupota połączona z pychą prowadzi do zguby.
Przyjaźń prawdziwa i fałszywa, zdrada
Zajączek z Przyjaciół był miły dla wszystkich i myślał, że ma samych przyjaciół. Kiedy przyszła prawdziwa potrzeba, każdy znalazł wymówkę. Ostatni wers tej bajki stał się przysłowiem. Czapla z kolei udaje troskę o ryby, a naprawdę chce je zjeść. Jej śmierć w szczypcach raka pokazuje, że zdrada może obrócić się przeciw zdrajcy. Z obu bajek płynie przestroga przed słowami, za którymi nie idą czyny.
Wolność i wartość własnego miejsca
Stary ptak w klatce płacze, bo pamięta wolność, a młody, urodzony w niewoli, nie rozumie, czego brakuje. Bajkę od dawna czyta się jako obraz Polaków po pierwszym rozbiorze, choć Krasicki nie mówi tego wprost. Żółw w rozmowie z myszą ceni swój ciasny, ale własny dom bardziej niż pałace. W obu utworach niezależność i własny kąt są warte więcej niż wygody i cudzy przepych.