Cytaty — Wybór fraszek, wybrana pieśń, treny VII i VIII
20 cytatów z kontekstem — gotowe do wykorzystania w wypracowaniu i na lekcji.
„Gościu, siądź pod mym liściem, a odpoczni sobie! Nie dojdzie cię tu słońce, przyrzekam ja tobie,”
„Na lipę” (Księgi wtóre). Początek fraszki, w którym drzewo zaprasza przechodnia do cienia. Wszystkie cytaty pochodzą z Wolnych Lektur, które zachowują dawną pisownię tekstów.
„Ślachetne zdrowie, Nikt się nie dowie, Jako smakujesz, Aż się zepsujesz.”
„Na zdrowie” (Księgi trzecie). Pierwsze wersy fraszki, która stawia zdrowie ponad wszystkie inne dobra.
„Ja, Panie, niechaj mieszkam w tym gniaździe ojczystym, A Ty mię zdrowiem opatrz i sumnieniem czystym,”
„Na dom w Czarnolesie” (Księgi trzecie). Poeta prosi Boga o skromne szczęście w rodzinnym domu.
„Fraszki to wszytko, cokolwiek myślemy, Fraszki to wszytko, cokolwiek czyniemy;”
„O żywocie ludzkim” („Fraszki to wszytko…”, Księgi pierwsze). Początek fraszki o przemijaniu i niepewności ludzkiego losu.
„Panie, godno li, niech tę rozkosz z Tobą czuję: Niech drudzy za łby chodzą, a ja się dziwuję.”
„O żywocie ludzkim” („Wieczna Myśli…”, Księgi pierwsze). Puenta fraszki. Poeta chce, jak Bóg, przyglądać się ludzkim zabawom z dystansu.
„On miłością samego siebie zaślepiony, Rozumie, że dla niego świat jest postawiony;”
„Człowiek boże igrzysko” (Księgi trzecie). Poeta wytyka człowiekowi pychę i przekonanie, że świat istnieje dla niego.
„Dalej co będzie? Srebrne w głowie nici, A ja z tym trzymam, kto co w czas uchwyci.”
„Do gór i lasów” (Księgi trzecie). Zakończenie fraszki, w którym siwiejący poeta chwali korzystanie z chwili.
„Ale śmiechy, ale żarty Zwykły zbierać moje karty.”
„Na swoje księgi” (Księgi pierwsze). Poeta mówi, że jego fraszki nie opiewają bohaterów, tylko zabawę.
„Fraszki nieprzepłacone, wdzięczne fraszki moje, W które ja wszytki kładę tajemnice swoje,”
„Do fraszek” (Księgi trzecie). Początek fraszki, w której poeta nazywa swoje utwory skrytką własnych tajemnic.
„Jesli nie grzeszysz, jako mi powiadasz, Czego się, miła, tak często spowiadasz?”
„Na nabożną” (Księgi pierwsze). Cała dwuwersowa fraszka o kobiecie, która uważa się za bezgrzeszną.
„„Trudny — powiada — mój rząd z tymi pany: Szedłem spać trzeźwo, a wstanę pijany.””
„O doktorze Hiszpanie” (Księgi pierwsze). Puenta fraszki. Doktor skarży się na kompanów, którzy go upili.
„Biedna starości, wszyscy cię żądamy, A kiedy przydziesz, to zaś narzekamy.”
„Na starość” (Księgi pierwsze). Cała fraszka o ludzkiej niekonsekwencji.
„Czego chcesz od nas, Panie, za Twe hojne dary? Czego za dobrodziejstwa, którym nie masz miary?”
Pieśń „Czego chcesz od nas, Panie”. Pierwsza strofa z pytaniem retorycznym do Boga.
„Kościół Cię nie ogarnie, wszędy pełno Ciebie, I w otchłaniach, i w morzu, na ziemi, na niebie.”
Pieśń „Czego chcesz od nas, Panie”. Druga strofa. Bóg jest obecny w całym świecie i nie zmieści się w żadnej świątyni.
„Tobie k woli rozliczne kwiatki Wiosna rodzi, Tobie k woli w kłosianym wieńcu Lato chodzi.”
Pieśń „Czego chcesz od nas, Panie”. Dziewiąta strofa z personifikacją pór roku posłusznych Stwórcy.
„Chowaj nas, póki raczysz, na tej niskiej ziemi; Jedno zawżdy niech będziem pod skrzydłami Twemi!”
Pieśń „Czego chcesz od nas, Panie”. Ostatnia strofa z prośbą o Bożą opiekę.
„Nieszczesne ochędóstwo, żałosne ubiory Mojej namilszej cory,”
Tren VII. Pierwsze wersy, w których ojciec zwraca się do ubranek zmarłej córki.
„Ujął ją sen żelazny, twardy, nieprzespany.”
Tren VII. Śmierć dziewczynki przedstawiona jako sen, z którego nie ma przebudzenia.
„Pełno nas, a jakoby nikogo nie było: Jedną maluczką duszą tak wiele ubyło.”
Tren VIII. Ojciec opisuje pustkę w domu po śmierci Urszulki.
„Teraz wszytko umilkło, szczere pustki w domu, Nie masz zabawki, nie masz rośmiać sie nikomu.”
Tren VIII. Kontrast między dawnym gwarem a ciszą, która zapadła po śmierci dziewczynki.
Cytaty pochodzą z utworu Wybór fraszek, wybrana pieśń, treny VII i VIII, którego autorem jest Jan Kochanowski. Przytaczamy je w zakresie dozwolonego użytku, na potrzeby omówienia lektury.