Cytaty — Syzyfowe prace
14 cytatów z kontekstem — gotowe do wykorzystania w wypracowaniu i na lekcji.
„Pa russki umiejesz czitat’?”
Wszystkie cytaty pochodzą z tekstu powieści udostępnionego przez Wolne Lektury. Pierwsze pytanie, jakie Marcin słyszy w szkole w Owczarach. Chłopiec umie czytać po polsku, ale to się tu nie liczy.
„Pierwsze w życiu współczucie drgnęło w jego piersi.”
Marcin cieszy się z pały kolegi Gumowicza, dopóki nie zobaczy łzy na jego rzęsie.
„Panie inspektorze — rzekł ksiądz spokojnie i z zimną uprzejmością — uczniowie będą śpiewali tutaj, w kościele, hymn po polsku, i to nie tylko dziś, ale zawsze.”
Marcin, który wrócił z wagarów, jest świadkiem sporu o język hymnu śpiewanego po nabożeństwie.
„Tak, panie dyrektorze… — rzekł cicho i głosem pełnym boleści — strzelałem, ale bez prochu…”
Odpowiedź na pytanie o strzelanie z pistoletu w parku rozśmiesza nauczycieli i ratuje Marcina przed wydaleniem.
„Nie, za rataja.”
Szlachcic spotkany w karczmie wypytuje Radka, czy jego ojciec jest karbowym. Chłopiec chce skłamać, ale mówi prawdę.
„Była to najbardziej zjadliwa forma obrusienja, bo dobrowolnie, we wnętrzu własnych czaszek, stopniowo zaprowadzana przez młodzież.”
Komentarz do lektur uczniów z klasy szóstej, którzy z braku polskich książek czytają rosyjskie.
„Ja nie chcę słyszeć tego, co pan czytasz! — krzyknął na cały głos. — Tego nie ma w kursie, a zresztą jest to potwarz i nędzny fałsz!”
Mały „Figa” przerywa lekcję historii. Za ten protest dostanie rózgi.
„Rozumie się! Przecież to nasz język ojczysty…”
Odpowiedź na pytanie Sztettera, czy nowy uczeń chce uczęszczać na lekcje polskiego, które w gimnazjum są nadobowiązkowe.
„Nie była to już recytacja utworu wielkiego poety, lecz oskarżenie uczniaka polskiego zamknięte w zdarzeniach bitwy.”
Zygier mówi z pamięci „Redutę Ordona”, a klasa słucha w ciszy.
„Poezja i literatura epoki Mickiewicza odegrała w życiu Marcina rolę niezmiernie kształcącą.”
Po lekturach na zebraniach u Gontali Marcin odzyskuje polską tożsamość.
„Ja nie patrzyłem ani na rewolucję, ani na powstanie, ale przecież to nie racja, żebym nie miał prawa czuć ucisku, myśleć o nim i opierać mu się ze wszech sił moich…”
Stary radca uważa, że młodzi nie mają prawa mówić o ucisku, skoro nie przeżyli powstania.
„Ach, kiedyż wykujem, strudzeni oracze, / Lemiesze z pałaszy skrwawionych?…”
Marcin czyta kartkę w parku, gdy już wie, że Biruta wyjechała w głąb Rosji.
„Po cóż to wszystko ludzie robią, po co czynią dobrowolnie na złość słabszym spośród siebie, dzieciom?”
Pytanie, które zamyka szkolną drogę bohatera.
„Cóż ci to, Borowicz, cóż ci to?”
Pytanie z ostatniej sceny powieści zadaje chłopak, któremu Marcin kiedyś pomógł zostać w szkole.
Cytaty pochodzą z utworu Syzyfowe prace, którego autorem jest Stefan Żeromski. Przytaczamy je w zakresie dozwolonego użytku, na potrzeby omówienia lektury.