Streszczenie — Bogurodzica

Wspólnota wiernych zwraca się do Maryi, dziewicy umiłowanej przez Boga i wybranej matki Syna. Prosi ją, by wyjednała u Syna łaskę dla ludzi. Potem modli się do samego Chrystusa i przez wzgląd na Jana Chrzciciela prosi o wysłuchanie modlitwy, o pobożne życie na ziemi i raj po śmierci. Dalsze strofy głoszą, że Syn Boży zmartwychwstał, uwolnił ludzi spod władzy diabła, skuł piekielnego starostę i pamiętał o Adamie. Pieśń przypomina człowiekowi o ranach Chrystusa i o tym, że odkupił ludzi własną mocą. Kończy się ponowną prośbą do Maryi i życzeniem, by wszyscy trafili do raju.

Strofa 1

Wspólnota zwraca się do Maryi. Nazywa ją Bogurodzicą, czyli matką Boga, i dziewicą „Bogiem sławieną”, czyli umiłowaną i sławioną przez samego Boga. Przypomina, że Bóg wybrał ją na matkę swojego Syna, nazwanego „Gospodzinem”, czyli Panem. Imię Maryi pada w strofie dwa razy. Wierni proszą ją krótko, by zjednała dla nich łaskę u Syna i zesłała ją ludziom. Strofę zamyka greckie wezwanie „Kyrieleison”, czyli „Panie, zmiłuj się”.

Strofa 2

Teraz modlitwa kieruje się do Chrystusa, nazwanego „bożycem”, czyli Synem Boga. Wierni proszą go, by przez wzgląd na swojego Chrzciciela, Jana, usłyszał ich głosy i spełnił ludzkie pragnienia. Chcą, by wysłuchał modlitwy, którą zanoszą, i dał im to, o co proszą. Wymieniają dwie rzeczy – pobożne i dostatnie życie na ziemi oraz pobyt w raju po śmierci. Strofa, podobnie jak pierwsza, kończy się słowem „Kyrieleison”.

Strofa 3

Zaczyna się część wielkanocna. Podmiot głosi, że Syn Boży zmartwychwstał dla ludzi. Zwraca się do pobożnego człowieka i wzywa go, by w to uwierzył. Bóg przez swój trud, czyli mękę, wyrwał swój lud spod diabelskiej straży.

Strofa 4

Chrystus dał ludziom wieczne zdrowie, czyli zbawienie. Skuł w kajdany piekielnego starostę, to znaczy szatana. Poniósł śmierć i przypomniał sobie o pierwszym człowieku, Adamie.

Strofa 5

Strofa mówi o Chrystusie, który naprawdę wycierpiał trudy męki, aż wreszcie sam Bóg zmartwychwstał. Środkowy wers należy do najtrudniejszych w pieśni i bywa różnie objaśniany.

Strofa 6

Podmiot zwraca się do Adama, nazywając go „bożym kmieciem”, czyli zamożnym chłopem, gospodarzem na Bożej ziemi. Adam siedzi już u Boga na wiecu, na zgromadzeniu w niebie. Pada prośba, by jego dzieci, czyli wszyscy ludzie, zostały doprowadzone tam, gdzie królują aniołowie.

Strofa 7

Następnie podmiot zwraca się do Chrystusa, nazwanego „Jezu Kryste miły”. Wspólnota prosi, by doprowadził ją tam, gdzie jest Adam, aby ludzie mogli być razem z Chrystusem. Tam radują się z nich wszystkie niebieskie moce, czyli aniołowie.

Strofa 8

Strofa mówi w czasie przeszłym o radości, łasce i niekończącym się oglądaniu Stwórcy razem z aniołami. Ostatni wers przeciwstawia temu „diable potępienie”, które się ludziom ukazało. Można go rozumieć jako wspomnienie grzechu, przez który ludzie stracili raj, albo jako obraz klęski szatana. Tekst nie rozstrzyga tego jednoznacznie.

Strofa 9

Chrystus odkupił ludzi z rąk diabła nie srebrem ani złotem, lecz obronił ich własną mocą. Ta krótka strofa zamyka część wielkanocną.

Strofa 10

Zaczyna się część pasyjna. Podmiot zwraca się do człowieka i przypomina mu, że dla niego Bóg pozwolił przebić sobie obie ręce i nogi. Z jego boku popłynęła święta krew, która ma dać człowiekowi zbawienie.

Strofa 11

Podmiot znów wzywa człowieka do wiary. Ma uwierzyć, że prawdziwy Jezus Chrystus cierpiał rany za ludzi i przelał swoją świętą krew za chrześcijan.

Strofa 12

Sam Bóg troszczy się o grzeszną duszę. Odbiera ją diabłu i przyjmuje do siebie, tam, gdzie króluje.

Strofa 13

Pieśń wraca do Maryi, nazwanej dziewicą. Wspólnota razem z nią prosi jej „synka”, Króla niebieskiego, by uchował ludzi od wszelkiego zła.

Strofa 14

Dwuwersowe zakończenie zaczyna się od słowa „Amen”. Wierni proszą, by Bóg sprawił, że wszyscy pójdą do raju.