Doktor — charakterystyka postaci
Szatan w przebraniu lekarza w szpitalu wariatów w utworze Kordian. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Doktor pojawia się w scenie VI aktu III. Przychodzi do szpitala wariatów, przekupuje dozorcę dukatem i zostaje sam na sam z gorączkującym Kordianem. Szybko zdradza, kim jest. Zapala cygaro od zimnego dukata, mówi, że był „zamknięty w sztylecie”, i przyznaje, że o północy wychodził z sypialni cara. To ten sam diabeł, którego Kordian widział w zamku.
Doktor rozmawia z Kordianem jak kusiciel. Twierdzi, że naród ginie tylko po to, by poeta miał o czym śpiewać. Wykłada mu pokrętną teorię o Trójcy i stworzeniu ludów, która kończy się na Napoleonie. Kiedy Kordian pyta o człowieka, który cierpi za lud, Doktor przywołuje dwóch obłąkanych: jeden uważa się za krzyż Chrystusa, drugi podpiera niebo nad światem. Kordian mówi, że to wariaci, a Doktor odpowiada, że Kordian niczym się od nich nie różni, bo chciał się poświęcić za nic.
Kordian nazywa go szatanem, który chce zabić duszę jego duszy i odebrać mu ostatni skarb, własne przekonanie. Doktor znika, gdy wpada wielki książę Konstanty.
Rozmowa z Doktorem to ostatnia próba, przez jaką Kordian przechodzi przed egzekucją.
Cechy — Doktor
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Szyderczy | Kpi z poetów, z Pisma Świętego i z ludzi gotowych umrzeć za lud. |
| Przebiegły | Wyprasza dozorcę sztuczką z dukatem, żeby zostać z Kordianem sam. |
| Nihilistyczny | Przekonuje, że poświęcenie za naród niczym nie różni się od obłędu. |
| Tajemniczy | Mówi zagadkami, a po wejściu Konstantego po prostu znika. |
Częste pytania — Doktor
Kim jest Doktor w „Kordianie”?
Szatanem w przebraniu lekarza. Przychodzi do szpitala wariatów, żeby pomówić z Kordianem, i sam przyznaje, że w nocy wychodził z sypialni cara.
Po czym poznać, że Doktor jest diabłem?
Zapala cygaro od zimnego dukata, mówi, że był zamknięty w sztylecie, i wie, co działo się w nocy w zamku. Znika w chwili, gdy wchodzi Konstanty.
Jakich wariatów pokazuje Doktor Kordianowi?
Jednego, który uważa się za krzyż, na którym umarł Chrystus, i drugiego, który trzyma w górze rękę, bo podpiera niebo nad światem.
Co chce osiągnąć Doktor?
Chce przekonać Kordiana, że jego poświęcenie było bezsensowne i przypominało obłęd. Kordian mówi, że Doktor próbuje wydrzeć mu ostatni skarb, własne przekonanie.
Jaki sens ma rozmowa z Doktorem?
To ostatnia pokusa zwątpienia. Po niej Kordian idzie na plac Saski i do więzienia, gdzie godzi się ze śmiercią.