Bernard Rieux — charakterystyka postaci
Lekarz, narrator powieści w utworze Dżuma. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Rieux ma trzydzieści pięć lat, pochodzi z ubogiej rodziny i jest lekarzem w Oranie. To on znajduje pierwszego zdechłego szczura i on jako jeden z pierwszych używa słowa „dżuma” wobec władz, które długo nie chcą go usłyszeć. Od tej chwili pracuje po kilkanaście godzin dziennie, aż do końca epidemii.
Nie wierzy w Boga i nie udaje, że rozumie, po co to wszystko. Kiedy Paneloux mówi mu o boskim porządku, Rieux odpowiada, że ma inne pojęcie o miłości i do końca życia nie pokocha świata, w którym dzieci są torturowane. Nie zrywa jednak z księdzem — pracują razem, bo obaj walczą z tym samym.
Gdy Tarrou nazywa jego postawę bohaterstwem, Rieux protestuje. Mówi, że nie chodzi o żaden heroizm, tylko o uczciwość, a uczciwość w jego zawodzie polega na wykonywaniu tego zawodu. To jedno zdanie streszcza całą etykę powieści.
Płaci najwyższą cenę. Żona, którą odprowadził na dworzec w pierwszych dniach książki, umiera w odległym sanatorium, a Tarrou, jego jedyny przyjaciel, umiera w jego domu kilka dni przed otwarciem bram. Dopiero w ostatniej części powieści okazuje się, że to on przez cały czas był jej narratorem.
Cechy — Bernard Rieux
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Lekarz przede wszystkim | Leczy od pierwszego dnia epidemii do ostatniego, bez przerw i bez rozgłosu. |
| Niewierzący, lecz nie cyniczny | Odrzuca tłumaczenie cierpienia wolą bożą, a mimo to pracuje ramię w ramię z księdzem. |
| Przeciwnik patosu | Uważa własną postawę nie za bohaterstwo, tylko za zwykłą uczciwość zawodową. |
| Samotny | Żona umiera daleko, przyjaciel tuż przed końcem epidemii, a on idzie przez świętujący tłum sam. |
| Ukryty narrator | Kronikę prowadzi w trzeciej osobie i ujawnia swoją tożsamość dopiero w ostatniej części. |
Częste pytania — Bernard Rieux
Kim jest Bernard Rieux?
Lekarzem pracującym w Oranie, głównym bohaterem „Dżumy” i — jak okazuje się w ostatniej części — narratorem całej powieści. To on znajduje pierwszego zdechłego szczura i on jako jeden z pierwszych nazywa chorobę po imieniu.
Czy Rieux wierzy w Boga?
Nie. Mówi wprost, że gdyby wierzył we wszechmocnego Boga, przestałby leczyć ludzi i zostawiłby to jemu. Po śmierci dziecka oświadcza Paneloux, że do końca życia nie pokocha świata, w którym dzieci są torturowane. Mimo to nie zrywa z księdzem współpracy.
Dlaczego Rieux nie uważa się za bohatera?
Bo — jak tłumaczy Tarrou — nie chodzi tu o bohaterstwo, tylko o uczciwość. W jego zawodzie uczciwość oznacza po prostu wykonywanie zawodu. To zdanie jest jednym z najczęściej przywoływanych fragmentów powieści i streszcza całą jej etykę.
Co dzieje się z żoną Rieux?
Chorowała od roku i w pierwszych dniach powieści wyjechała na leczenie do odległego sanatorium; pożegnanie na dworcu było krótkie i zdawkowe. Umiera tam pod koniec epidemii, a Rieux dowiaduje się o tym z telegramu, kilka dni po śmierci Tarrou.
Dlaczego Rieux ukrywa, że jest narratorem?
Bo chce prowadzić kronikę obiektywną, opartą na dokumentach i cudzych zapiskach, a nie opowieść o sobie. Ujawnienie następuje dopiero na końcu i zmienia całą lekturę: człowiek, który przez sześć części relacjonował cierpienie z dystansem, sam stracił w epidemii przyjaciela i żonę.
Co Rieux mówi na końcu powieści?
Idąc przez świętujące miasto, przypomina, że bakcyl dżumy nigdy nie umiera i nie znika — potrafi przez dziesiątki lat czekać w meblach i bieliźnie, aż przyjdzie dzień, gdy na nieszczęście ludzi znów obudzi swoje szczury i wyśle je, by umierały w szczęśliwym mieście.