Rodion Raskolnikow — charakterystyka postaci
Były student prawa, zabójca lichwiarki w utworze Zbrodnia i kara. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Raskolnikow to były student prawa, który przerwał naukę z braku pieniędzy i od tygodni nie robi nic poza rozmyślaniem w klitce pod dachem, podobnej — jak pisze narrator — bardziej do szafy niż do mieszkania. Jest zdolny, dumny, drażliwy i coraz bardziej odcięty od ludzi. Głód i upał robią resztę.
Kilka miesięcy wcześniej opublikował artykuł, w którym podzielił ludzi na zwyczajnych i nadzwyczajnych. Ci pierwsi są materiałem służącym do płodzenia sobie podobnych, ci drudzy mają dar powiedzenia nowego słowa i prawo — wobec własnego sumienia, nie wobec kodeksu — przekroczyć każdą normę. Morderstwo ma być odpowiedzią na pytanie, do której grupy należy on sam.
Odpowiedź przychodzi natychmiast. Zabija nie tylko lichwiarkę, ale i jej bezbronną siostrę Elżbietę, wychodzi cudem, ukrywa łup pod kamieniem i nigdy z niego nie korzysta, a potem przez kilka dni leży w gorączce. Nie staje się Napoleonem — staje się chorym człowiekiem, który nie może spojrzeć matce w oczy.
Przyznaje się dopiero po tygodniach, i to nie z żalu, tylko ze zmęczenia; na katordze przez długi czas uważa, że jego jedyną winą było to, że nie wytrzymał. Przełom przychodzi w epilogu, po ciężkiej chorobie i śnie o morowej zarazie. Dostojewski urywa powieść dokładnie tam, gdzie zaczyna się odrodzenie bohatera.
Cechy — Rodion Raskolnikow
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Inteligentny i dumny | Zdolny student, który sam napisał artykuł broniący prawa wybitnych do zbrodni. |
| Skrajnie samotny | Odcięty od kolegów, matki i siostry jeszcze przed zbrodnią, a po niej całkowicie. |
| Zdolny do odruchowej dobroci | Oddaje ostatnie pieniądze rodzinie Marmieładowa i wcześniej utrzymywał chorego kolegę. |
| Niezdolny do skruchy | Nawet na katordze uważa, że zawinił jedynie tym, że się załamał. |
| Rozbity przez własną teorię | Zbrodnia miała dowieść jego wyjątkowości, a dowiodła czegoś przeciwnego. |
Częste pytania — Rodion Raskolnikow
Kim jest Rodion Raskolnikow?
Głównym bohaterem „Zbrodni i kary” — byłym studentem prawa, który z braku pieniędzy przerwał studia i mieszka w Petersburgu w wynajętej klitce pod dachem. Morduje siekierą lichwiarkę Alonę Iwanownę i jej siostrę Elżbietę.
Dlaczego Raskolnikow popełnił zbrodnię?
Żeby sprawdzić własną teorię, opublikowaną wcześniej w artykule: że ludzie nadzwyczajni mają wobec własnego sumienia prawo przekroczyć każdą normę. Nie chodziło o pieniądze — zabranych rzeczy nigdy nie użył, ukrył je pod kamieniem i o nich zapomniał.
Czy Raskolnikow żałuje swojego czynu?
Przez zdecydowaną większość powieści nie. Cierpi, gorączkuje i nie może żyć z tym, co zrobił, ale uważa, że zawinił jedynie słabością — tym, że się załamał. Przełom przychodzi dopiero w epilogu, po ciężkiej chorobie i śnie o morowej zarazie.
Co oznacza nazwisko Raskolnikow?
Pochodzi od rosyjskiego słowa „raskoł” — rozłam, rozdarcie, schizma. Nazwisko jest znaczące: bohater jest rozdarty między teorią a sumieniem, między pogardą dla ludzi a odruchową litością, a jego zbrodnia dzieli jego życie na dwie części.
Dlaczego Raskolnikow się przyznał?
Nie z żalu, tylko ze zmęczenia i pod wpływem Soni, która zażądała, żeby ucałował ziemię i przyznał się przed ludźmi. Na placu Siennym ziemię ucałował, ale słów nie wypowiedział; przyznanie padło dopiero na komisariacie, po chwili wahania.
Jaki wyrok otrzymał Raskolnikow?
Osiem lat katorgi na Syberii. Sąd uwzględnił dobrowolne zeznanie, jego stan chorobowy w chwili czynu i dowody dawnej dobroczynności, które zebrał Razumichin — między innymi to, że przez pół roku utrzymywał chorego kolegę i opiekował się jego ojcem.