Arkadiusz Świdrygajłow — charakterystyka postaci
Ziemianin, dawny chlebodawca Duni w utworze Zbrodnia i kara. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Świdrygajłow jest bogaty, uprzejmy i całkowicie pozbawiony skrupułów. Był chlebodawcą Duni, kiedy pracowała jako guwernantka, i doprowadził do skandalu, który zmusił dziewczynę do wyjazdu. Ciąży na nim podejrzenie o śmierć żony, Marfy Pietrowny, i o rzeczy, o których powieść mówi półgłosem.
W Petersburgu odnajduje Dunię i prześladuje ją, mieszając prośby, pieniądze i szantaż. Przypadkiem wynajmuje pokój obok Soni, przez ścianę słyszy wyznanie Raskolnikowa i natychmiast używa tej wiedzy, żeby wymusić na siostrze mordercy uległość.
Jest w powieści lustrem głównego bohatera. Raskolnikow teoretyzuje o prawie do przekraczania norm — Świdrygajłow tak po prostu żyje i nie odczuwa z tego powodu najmniejszego dyskomfortu. Dlatego bohater patrzy na niego z obrzydzeniem i fascynacją naraz: widzi w nim własną przyszłość.
Ostatnia noc rozstrzyga wszystko. Dunia strzela do niego z jego własnego rewolweru i tylko drasnęła mu skroń; przy drugim strzale broń zawodzi, a on wypuszcza ją dobrowolnie. Potem rozdaje pieniądze — Soni, dzieciom Marmieładowa, swojej młodziutkiej narzeczonej — i nad ranem strzela sobie w głowę na ulicy.
Cechy — Arkadiusz Świdrygajłow
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Bez skrupułów | Żyje tak, jakby wszystko było dozwolone, i nie ma z tego powodu wyrzutów sumienia. |
| Obciążony przeszłością | Ciąży na nim podejrzenie o śmierć żony i o krzywdy, o których powieść mówi półgłosem. |
| Prześladowca Duni | Mieszając prośby, pieniądze i szantaż, próbuje zmusić ją do uległości. |
| Lustro Raskolnikowa | Realizuje w praktyce dokładnie tę teorię, którą bohater tylko sformułował. |
| Zdolny do hojności bez powodu | Ostatniej nocy rozdaje majątek Soni i rodzinie Marmieładowów, po czym odbiera sobie życie. |
Częste pytania — Arkadiusz Świdrygajłow
Kim jest Świdrygajłow?
Zamożnym ziemianinem, dawnym chlebodawcą Duni Raskolnikowej, wdowcem po Marfie Pietrownie. Przyjeżdża do Petersburga, żeby odnaleźć Dunię, i mieszka przypadkiem w pokoju obok Soni Marmieładowej.
Po co Świdrygajłow jest w powieści?
Jest lustrem Raskolnikowa. Bohater sformułował teorię o prawie wybitnych do przekraczania norm; Świdrygajłow po prostu tak żyje — bez teorii i bez wyrzutów sumienia. Jego los pokazuje, dokąd prowadzi wolność bez żadnych granic.
Skąd Świdrygajłow wie o zbrodni Raskolnikowa?
Podsłuchał przez ścianę rozmowę, w której Raskolnikow przyznał się Soni. Wynajmował pokój sąsiadujący z jej mieszkaniem. Natychmiast wykorzystał tę wiedzę, próbując szantażem zmusić Dunię do uległości.
Dlaczego Świdrygajłow popełnił samobójstwo?
Powieść nie podaje jednego powodu. Po odrzuceniu przez Dunię zostaje mu pustka: ma pieniądze, wolność i żadnego celu. Dostojewski pokazuje w ten sposób, że życie bez granic moralnych nie kończy się triumfem, tylko brakiem czegokolwiek, dla czego warto istnieć.
Jak przebiegła scena z Dunią i rewolwerem?
Dunia przyszła na spotkanie uzbrojona w rewolwer zabrany z domu Świdrygajłowa. Gdy zaczął się zbliżać, strzeliła — kula drasnęła mu skroń. Przy drugim strzale broń zawiodła, a dziewczyna odrzuciła rewolwer. Świdrygajłow wypuścił ją wtedy dobrowolnie.
Komu Świdrygajłow zostawił pieniądze?
W swoją ostatnią noc rozdał je Soni Marmieładowej, rodzinie po zmarłym Marmieładowie oraz swojej piętnastoletniej narzeczonej, z której zaręczyn się wycofał. To właśnie dzięki jego pieniądzom Sonia mogła pojechać za Raskolnikowem na Syberię.