Czepiec — charakterystyka postaci
Gospodarz z Bronowic, starosta weselny w utworze Wesele. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Czepiec otwiera dramat i od razu ustawia całą jego problematykę. Pyta Dziennikarza o politykę, o Chiny, o świat — i słyszy w odpowiedzi, że na jego parafii świat jest dostatecznie szeroki. Nie daje się jednak zbyć: odpowiada, że na wsi też się czyta gazety i że chłopski rozum trafi wszędzie, choćby i daleko.
W tej samej scenie pada zdanie, które streszcza cały utwór. Czepiec przypomina Bartosza Głowackiego spod Racławic, mówi, że chłopi rwą się do bitki, i kończy: panowie dużo by już mogli mieć, ino oni nie chcom chcieć. Trzy akty później okaże się, że miał rację co do joty.
Jest przy tym postacią bez sentymentalnej otoczki. Bywa porywczy, kłóci się z muzykantami, żeby grali dalej, zna wartość pieniądza i nie owija w bawełnę. Wyspiański nie robi z niego chłopskiego mędrca z obrazka — robi z niego człowieka bystrzejszego od tych, którzy uważają się za jego nauczycieli.
W akcie III Czepiec jest jednym z tych, którzy stają gotowi, z kosą w ręku. Czeka na sygnał i sygnału się nie doczeka. To jego najgorsza scena w całym dramacie: winy nie ma żadnej, a przegrywa razem ze wszystkimi.
Cechy — Czepiec
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Ciekaw świata | Zaczyna rozmowę od polityki zagranicznej i nie daje się zbyć uwagą, że chłopu wystarczy własna parafia. |
| Oczytany | Czyta gazety, wie o wojnie na Dalekim Wschodzie i o ludziach ze wsi, którzy pracowali w Japonii. |
| Bezpośredni | Mówi panom prosto w twarz, że mogliby dużo, tylko im się nie chce. |
| Porywczy | Kłóci się z muzykantami i grozi im, kiedy chcą przestać grać. |
| Gotowy do czynu | W akcie III staje z kosą wśród chłopów i czeka na sygnał, który nigdy nie pada. |
Częste pytania — Czepiec
Kim jest Czepiec w „Weselu”?
Gospodarzem z Bronowic, wujem Panny Młodej i starostą weselnym. W dramacie Wyspiański uczynił go też wójtem. To najbystrzejszy z chłopskich bohaterów utworu i postać, która otwiera cały tekst.
Co znaczą słowa „ino oni nie chcom chcieć”?
To diagnoza Czepca z pierwszej sceny aktu I. Przypomina Bartosza Głowackiego spod Racławic i stwierdza, że chłopi są gotowi do walki, a panowie mogliby dużo osiągnąć, tylko im się nie chce. Cały dalszy dramat potwierdza tę diagnozę.
Dlaczego rozmowa Czepca z Dziennikarzem jest ważna?
Bo to pierwsza scena utworu i pierwsze zderzenie dwóch światów. Chłop pyta o wielką politykę, inteligent odpowiada protekcjonalnie, że wieś ma być cicha i spokojna. W trzydziestu wersach Wyspiański pokazuje, kto tu naprawdę myśli szerzej.
Czy Czepiec jest postacią pozytywną?
Zdecydowanie bliżej mu do racji niż większości gości. Jest bystry, uczciwy i gotowy do działania. Bywa jednak porywczy i szorstki — Wyspiański nie idealizuje go, tylko pokazuje jako żywego człowieka, przypadkiem mądrzejszego od swoich rozmówców.
Kto był pierwowzorem Czepca?
Błażej Antoni Czepiec (1857–1934), pisarz gminny z Bronowic Małych, działacz Polskiego Stronnictwa Ludowego. Na ślubie Rydla był wujem panny młodej, starostą weselnym i — obok samego Wyspiańskiego — drugim świadkiem. Funkcję wójta pełnił w rzeczywistości jego brat Maciej; Wyspiański przypisał ją w dramacie Czepcowi.
Jak Czepiec mówi w dramacie?
Gwarą małopolską z mazurzeniem: „cóz”, „syćko”, „cytomy gazety”, „pon”. Stylizacja jest konsekwentna i pełni funkcję charakteryzującą — pokazuje, że chłopi i inteligenci na scenie mówią dosłownie różnymi językami.