Chochoł — charakterystyka postaci
Słomiana osłona krzaku róży, osoba dramatu w utworze Wesele. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Chochoł to najzwyklejszy przedmiot, jaki może stać w listopadowym sadzie: krzak róży owinięty słomą, żeby przetrwał mróz. Rachel widzi w nim symbol, Poeta go zaprasza, mała Isia nazywa go po prostu śmieciem i wygania na pole. Wszystkie trzy reakcje są w dramacie prawdziwe jednocześnie.
Jego wejście otwiera drugi akt i sam tłumaczy jego regułę: co komu w duszy gra i co kto w swoich snach widzi — to przyjdzie na wesele w tan. Zjawy nie przychodzą więc z zaświatów, tylko z wnętrza tych, którym się ukazują. Chochoł jest ich przewodnikiem, nie sprawcą.
Ma w sobie dwuznaczność, której nie da się rozstrzygnąć. Pod słomą czeka żywa roślina, która na wiosnę odkwitnie — Rachela mówi o tym wprost. A jednocześnie to on w finale bierze od Jaśka patyki, przykłada je jak skrzypce i zagrywa całemu weselu do snu. Uśpiona nadzieja i uśpienie w jednej postaci.
Chocholi taniec, który wtedy się zaczyna, jest najbardziej znanym obrazem polskiej literatury. Powolny, poważny, spokojny — nie jest szaleństwem ani rozpaczą. Jest brakiem słuchu. Jasiek krzyczy im prosto w ucho, a oni krążą dalej wokół stołu.
Cechy — Chochoł
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Przedmiot i zjawa zarazem | Jest słomianą osłoną krzaku róży i pełnoprawną osobą dramatu. |
| Zaproszony na żart | Rachel i Poeta zapraszają go dla zabawy; on przychodzi naprawdę. |
| Przewodnik zjaw | Zapowiada, że na wesele przyjdzie to, co komu w duszy gra — i kolejne widma rzeczywiście się zjawiają. |
| Dwuznaczny | Pod słomą czeka żywa róża, która na wiosnę odkwitnie; ta sama słoma usypia weselników. |
| Sprawca finału | Bierze od Jaśka patyki, gra na nich jak na skrzypcach i wprowadza wszystkich w chocholi taniec. |
Częste pytania — Chochoł
Czym jest chochoł?
Słomianą osłoną, którą owija się na zimę krzewy — w dramacie chodzi o krzak róży w sadzie przy bronowickiej chacie. U Wyspiańskiego chochoł staje się osobą dramatu i jedną z najważniejszych postaci utworu.
Co symbolizuje chochoł w „Weselu”?
Dwie rzeczy naraz. Z jednej strony uśpioną nadzieję: pod słomą czeka żywa roślina, która na wiosnę odkwitnie. Z drugiej — samo uśpienie, bo to chochoł gra weselnikom do snu w finale. Wyspiański świadomie nie rozstrzyga, które odczytanie jest właściwe.
Kto zaprosił chochoła na wesele?
Rachel namówiła Poetę, żeby zaprosić na wesele wszystkie dziwy, a Poeta dorzucił chochoła. Pan Młody powtórzył zaproszenie na głos, traktując je jako żart. Chochoł przyszedł.
Czym jest chocholi taniec?
To finałowa scena dramatu. Chochoł gra na patykach podanych mu przez Jaśka, a wszyscy weselnicy — łącznie z chłopami z kosami — ruszają w powolny, senny taniec wokół stołu. W polszczyźnie „chocholi taniec” znaczy od tego czasu: działanie pozorne, kręcenie się w kółko zamiast zrobienia czegokolwiek.
Co Chochoł mówi na koniec dramatu?
Śpiewa Jaśkowi: „Miałeś, chamie, złoty róg, miałeś, chamie, czapkę z piór […] ostał ci sie ino sznur”. To ostatnie wypowiedziane słowa utworu — reszta finału to didaskalia opisujące taniec.
Dlaczego Isia nazywa chochoła śmieciem?
Bo dla dziecka ze wsi chochoł to po prostu słoma z sadu, nic więcej. Ta reakcja jest w dramacie równie ważna jak poetyckie zachwyty Racheli — Wyspiański zestawia dwa spojrzenia na tę samą rzecz i żadnego nie unieważnia.