Bob Cratchit — charakterystyka postaci
Pomocnik Scrooge’a, ojciec Małego Tima w utworze Opowieść wigilijna. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Bob Cratchit pracuje w kantorze „Scrooge i Marley” za piętnaście szylingów tygodniowo. Siedzi w nieogrzewanej klitce oddzielonej od gabinetu pracodawcy, ma do dyspozycji jedną świecę i grudkę węgla, a kiedy próbuje dołożyć do pieca, Scrooge daje mu do zrozumienia, że mogą się rozstać. W Wigilię wychodzi wcześniej tylko dlatego, że nalega na to reszta City, i wraca do domu, zjeżdżając dla zabawy po lodzie z gromadą chłopców.
W domu, w ubogiej dzielnicy Camden Town, czeka na niego żona i sześcioro dzieci: Marta, która terminuje u modystki, Piotr w odziedziczonym po ojcu kołnierzyku, dwoje małych i chory Mały Tim, którego Bob nosi na ramieniu. Wigilijny obiad Cratchitów to gęś zbyt mała dla tylu osób, pudding wielkości armatniej kuli i ponczu tyle, ile się da zrobić z jednej cytryny — i mimo to nikt przy tym stole nie uważa się za pokrzywdzonego.
Najważniejsza scena Boba to toast. Wznosi kieliszek za zdrowie pana Scrooge’a, nazywając go fundatorem uczty. Żona wybucha — mówi, co myśli o człowieku, który nie zasługuje na to, żeby o nim wspominać w taki dzień — ale ustępuje ze względu na święto i na męża. Bob wypija swój toast do końca.
W wizji przyszłości Bob wraca z cmentarza i wchodzi do pokoju, w którym stoi już tylko puste krzesełko. Prosi rodzinę, żeby nigdy nie zapomniała, jaki Tim był cierpliwy i łagodny. To jedyna scena w książce, w której ten człowiek nie daje rady się uśmiechnąć.
Cechy — Bob Cratchit
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Cierpliwy | Znosi skąpstwo i złośliwości pracodawcy bez skargi, bo utrzymuje ośmioro ludzi. |
| Rodzinny | Nosi chorego syna na ramieniu, bawi się z dziećmi i wraca do domu galopem, udając konia. |
| Wdzięczny ponad rozsądek | Wznosi toast za zdrowie Scrooge’a mimo protestu żony, bo święto ważniejsze jest od urazy. |
| Ubogi, ale nie upokorzony | Piętnaście szylingów tygodniowo nie odbiera mu ani godności, ani humoru. |
| Zdolny do żałoby bez goryczy | Po śmierci Tima prosi bliskich tylko o to, żeby pamiętali, jaki chłopiec był łagodny. |
Częste pytania — Bob Cratchit
Ile zarabia Bob Cratchit?
Piętnaście szylingów tygodniowo, czyli mniej niż funt. Utrzymuje z tego ośmioro ludzi: siebie, żonę i sześcioro dzieci. Dla porównania, indyk, którego Scrooge posyła im po przemianie, kosztuje mniej więcej tyle, co jego tygodniowa pensja.
Gdzie mieszkają Cratchitowie?
W Camden Town, ubogiej wówczas dzielnicy północnego Londynu. Dickens znał to miejsce z własnego dzieciństwa — jego rodzina mieszkała tam w czasach, gdy ojca osadzono w więzieniu dla dłużników.
Ile dzieci mają Cratchitowie?
Sześcioro. Najstarsza Marta terminuje u modystki, Piotr nosi odziedziczony po ojcu kołnierzyk i szuka posady, jest jeszcze młodsza dziewczynka i chłopiec oraz najmłodszy, chory Mały Tim.
Dlaczego Bob pije zdrowie Scrooge’a?
Nazywa go fundatorem uczty, bo to jego pensja opłaciła obiad. Żona ostro protestuje i mówi, co sądzi o takim człowieku, ale ustępuje ze względu na święto. Ta scena jest dla Dickensa ważna: pokazuje, że wdzięczność Boba nie jest naiwnością, tylko decyzją.
Co Bob robi w wizji przyszłości?
Wraca z cmentarza, gdzie był u grobu Małego Tima, i wchodzi do pokoju, w którym zostało puste krzesełko. Prosi rodzinę, żeby nigdy nie zapomniała, jaki chłopiec był cierpliwy i łagodny. To najcichsza i najsmutniejsza scena książki.
Jak zmienia się los Boba po przemianie Scrooge’a?
Nazajutrz po świętach pracodawca przychodzi wcześniej, żeby przyłapać go na spóźnieniu, udaje wściekłość — i podnosi mu pensję. Obiecuje też pomóc jego rodzinie i dotrzymuje słowa. Dla Małego Tima staje się drugim ojcem.