Anioł Gabriel (w „Lamencie świętokrzyskim”) — charakterystyka postaci
Anioł zwiastowania, adresat wyrzutu Maryi w utworze Wybrane utwory polskiego średniowiecza: Lament świętokrzyski, Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Anioł Gabriel nie występuje w Lamencie świętokrzyskim osobiście. Maryja zwraca się do niego w szóstej strofie słowami „O anjele Gabryjele”. To dawna forma wołacza, dziś powiedzielibyśmy „Aniele Gabrielu”. Gabriel przypomina chwilę zwiastowania, gdy zapowiedział Maryi, że urodzi Syna Bożego.
Matka przytacza jego dawne słowa „Panno, pełna jeś miłości!”. Nawiązują one do pozdrowienia anielskiego, które według Ewangelii świętego Łukasza Gabriel skierował do Maryi. Teraz Maryja pyta, gdzie podziała się radość, którą obiecywał jej tak hojnie. Przeciwstawia jego słowa swojemu stanowi, bo jest „pełna smutku i żałości”.
Zwrot do Gabriela jest najbardziej dramatycznym miejscem utworu. Pobożna matka po raz pierwszy wyraża żal wobec świata niebieskiego. To jedno z miejsc, w których najlepiej widać, jak ludzko Lament pokazuje Maryję.
Cechy — Anioł Gabriel (w „Lamencie świętokrzyskim”)
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Zwiastun radości | Maryja mówi, że obiecywał jej wesele „tako barzo wiele” (strofa 6). |
| Pamiętany przez Maryję | Matka przytacza jego słowa „Panno, pełna jeś miłości!” (strofa 6). |
| Milczący | Nie odpowiada na pytanie Maryi. |
| Adresat wyrzutu | Maryja pyta go „Gdzie jest ono twe wesele” (strofa 6). |
| Łącznik z przeszłością | Przypomina chwilę zwiastowania, kontrastującą z męką na krzyżu. |
Częste pytania — Anioł Gabriel (w „Lamencie świętokrzyskim”)
Kim jest Gabriel w „Lamencie świętokrzyskim”?
To anioł zwiastowania, który zapowiedział Maryi narodziny Syna. Maryja zwraca się do niego w szóstej strofie.
Co znaczy „O anjele Gabryjele”?
To staropolska forma wołacza, dziś „O aniele Gabrielu”.
Dlaczego Maryja wspomina Gabriela pod krzyżem?
Bo przy zwiastowaniu obiecywał jej wielką radość. Teraz, gdy patrzy na mękę Syna, pyta, gdzie jest ta radość.
Jakie słowa Gabriela przypomina Maryja?
„Panno, pełna jeś miłości!”, czyli „Panno, jesteś pełna miłości”. Przeciwstawia im zdanie „A ja pełna smutku i żałości”.
Czy Gabriel odpowiada Maryi?
Nie. Utwór jest monologiem Maryi i nikt inny w nim nie mówi.