Orszula, czyli Urszulka (w Trenie X) — charakterystyka postaci
Zmarła córka poety, adresatka Trenu X w utworze Wybrane pieśni i treny. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Orszula to dawna forma imienia Urszula. Urszula Kochanowska była córką poety i zmarła jako dwuipółletnie dziecko. W Trenie X nie mówi i nie działa. Jest adresatką pytań ojca, który nazywa ją „Orszulo moja wdzięczna”. „Wdzięczna” znaczy tu „miła”.
Ojciec nie wie, gdzie jest córka. Wyobraża ją sobie wysoko w niebie wśród małych aniołków, w raju albo na Wyspach Szczęśliwych. Boi się, że Charon przewozi ją przez jeziora i poi wodą zapomnienia, przez co nie wie o jego płaczu. Myśli, że mogła przybrać postać słowika, oczyszczać się w czyśćcu albo wrócić tam, gdzie była przed narodzeniem.
Na koniec ojciec dodaje „jesliś jest”. Prosi, by córka zlitowała się nad nim i pokazała mu się choćby we śnie, jako cień albo zjawa. Ta prośba spełni się dopiero w Trenie XIX, gdzie Urszulka przychodzi we śnie na ręku babki. Cały cykl, w którym pojawia się Urszulka, omawiamy na stronie Treny – opracowanie całego cyklu.
Cechy — Orszula, czyli Urszulka (w Trenie X)
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Ukochana | Ojciec zwraca się do niej „Orszulo moja wdzięczna”. |
| Nieobecna | Ojciec pyta „gdzieś mi sie podziała?”. |
| Niewinna | Ojciec wyobraża ją sobie wśród „aniołków małych”. |
| Dziewczęca | Mogła zrzucić „myśli dziewicze” i stać się słowikiem. |
| Nieuchwytna | Może przyjść do ojca tylko „snem”, „cieniem” albo „marą”. |
Częste pytania — Orszula, czyli Urszulka (w Trenie X)
Kim jest Orszula z Trenu X?
Zmarłą córką Jana Kochanowskiego, Urszulą. Orszula to dawna forma tego imienia.
Gdzie według ojca może przebywać Orszula?
W niebie wśród aniołków, w raju, na Wyspach Szczęśliwych, w łodzi Charona, w postaci słowika, w czyśćcu albo tam, gdzie była przed narodzeniem.
Co znaczy „Orszulo moja wdzięczna”?
„Moja miła Urszulo”. W dawnej polszczyźnie „wdzięczny” znaczyło miły, przyjemny.
O co ojciec prosi córkę na końcu Trenu X?
Prosi o litość i o jakikolwiek znak. Niech przyjdzie choćby we śnie, jako cień albo złudne widziadło.
Czy prośba ojca się spełnia?
Tak, w ostatnim, dziewiętnastym trenie. Poecie śni się wtedy jego zmarła matka, która trzyma Urszulkę na ręku i pociesza syna.