Mądrość (w Trenie IX) — charakterystyka postaci
Uosobiona filozofia, adresatka Trenu IX w utworze Wybrane pieśni i treny. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
W Trenie IX poeta zwraca się do Mądrości jak do osoby. Taki zabieg nazywa się apostrofą połączoną z personifikacją. Mądrość to filozofia, którą zwykle utożsamia się z nauką stoików. Głosiła ona, że człowiek może wyzbyć się namiętności i patrzeć spokojnie na wszystko, co go spotyka.
Poeta wylicza obietnice Mądrości. Według poety umie wyrwać z serca wszelkie pragnienia i zgryzoty, tak że człowiek staje się niemal aniołem. Wszystkie ludzkie sprawy ma za fraszkę, w szczęściu i w żałobie zachowuje ten sam spokój i wcale nie boi się śmierci. Bogactwo mierzy zaspokojeniem naturalnych potrzeb, a nie złotem. Dostrzega nieszczęśnika nawet pod złoconym dachem.
Dopiero ostatnie wersy pokazują, po co ta pochwała. Ojciec przez lata starał się dojść do progów Mądrości, a po śmierci córki został zrzucony z ostatnich stopni. Pochwała zamienia się w gorzkie rozczarowanie. Sformułowanie „jesli prawdziwie mienią”, czyli „jeśli mówią prawdę”, już na początku zdradza wątpliwość.
Cechy — Mądrość (w Trenie IX)
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Kusząca | Poeta mówi, że warto by ją kupić „za drogie pieniądze”. |
| Niewzruszona | Stoi „Bezpieczną, nieodmienną, niepożytą”. |
| Obojętna na los | „Wszytki rzeczy ludzkie” ma „za fraszkę”. |
| Nieustraszona | „Śmierci namniej sie nie boisz”. |
| Wolna od chciwości | Mierzy bogactwo „dosytem” i naturalnymi potrzebami, a nie złotem. |
| Przenikliwa | Dostrzega „Nędznika (…) pod dachem złoconym”. |
| Zawodna | Nie ochroniła ojca, który został „z stopniów ostatnich zrzucony”. |
Częste pytania — Mądrość (w Trenie IX)
Czym jest Mądrość w Trenie IX?
Filozofią, przedstawioną jak osoba. Zwykle utożsamia się ją z nauką stoików, którzy uczyli spokoju wobec cierpienia i śmierci.
Co obiecuje Mądrość?
Że wykorzeni z człowieka żądze i smutki, uczyni go obojętnym na szczęście i nieszczęście, uwolni od lęku przed śmiercią i prawie zamieni w anioła.
Dlaczego poeta jest rozczarowany Mądrością?
Bo przez lata starał się dojść do jej progów, a po śmierci córki okazał się zwykłym, cierpiącym człowiekiem. Wobec śmierci dziecka nauka filozofów okazała się bezradna.
Co znaczy „Kupić by cię, mądrości”?
Według przypisu Wolnych Lektur „warto by cię kupić”. Poeta mówi, że za taką Mądrość zapłaciłby każdą cenę.
Jaki środek stylistyczny tworzy Tren IX?
Apostrofę, czyli zwrot do kogoś nieobecnego albo do pojęcia, połączoną z personifikacją, bo Mądrość zachowuje się i ocenia ludzi jak osoba.