Cytaty — Wybrane mity greckie: o powstaniu świata, o Prometeuszu, o Syzyfie, o Demeter i Korze, o Dedalu i Ikarze, o Heraklesie, o Tezeuszu i Ariadnie
16 cytatów z kontekstem — gotowe do wykorzystania w wypracowaniu i na lekcji.
„Nim było morze, ziemia i niebios sklepienie, Jedyny miało wyraz całe przyrodzenie.”
Owidiusz, „Przemiany”, rozdział I (księga I, początek poematu), przekład Brunona Kicińskiego z lat 1825–1826 w wydaniu z 1933 roku, Wikiźródła. Niepodpisany wydawca z 1933 roku miejscami wygładził i poprawił tekst Kicińskiego. Kiciński tłumaczy Owidiusza wierszem i używa rzymskich imion bogów, na przykład Jowisz, Cerera, Prozerpina, Pluton, Herkules. Tu poeta opisuje stan sprzed powstania świata, czyli Chaos.
„Te syn Japeta wody rzecznemi roztwarza I podobieństwem bogów człowieka obdarza.”
Owidiusz, „Przemiany”, rozdział I (księga I), przekład Brunona Kicińskiego. Jedna z dwóch wersji powstania człowieka. Syn Japeta to Prometeusz, który lepi ludzi z ziemi zmieszanej z wodą.
„Ukrył ogień. W tym dzielny syn Japeta gwoli Ludziom skradł go Zeusowi radnemu i ony Schował przed Piorunowym w trzcinie wydrążonej.”
Hezjod, „Prace i dnie”, fragment o Prometeuszu, przekład Kazimierza Kaszewskiego, wydany nakładem tłumacza we Lwowie w 1902 roku pod tytułem „Roboty i dnie”, Wolne Lektury. Zeus ukrywa przed ludźmi ogień, a Prometeusz wykrada go w pustej łodydze. Kaszewski nazywa tytana Prometejem.
„Aż wiedźma ciężką z beczki zerwała pokrywę, Wypuszczając na ludzi wszelkie zło możliwe, A w niewzruszonym domu została spomiędzy Tych klęsk jedna Nadzieja.”
Hezjod, „Prace i dnie”, przekład Kazimierza Kaszewskiego, fragment o Pandorze. Pandora otwiera beczkę i na świat wylatują nieszczęścia, a w środku zostaje tylko nadzieja.
„Albowiem płomień ognia, twoją chwałę drogą, Ukradłszy, dał go ludziom…”
Ajschylos, „Prometeusz skowany”, prolog, scena 1, przekład Jana Kasprowicza (wydanie z 1925 roku), Wolne Lektury. Kratos, czyli Władza, przypomina Hefajstosowi, za co ma przykuć Prometeusza do skały.
„Człowieka chciałem zbawić; za to mnie w tej chwili Do skały zakutego w łańcuchy przybili.”
Ajschylos, „Prometeusz skowany”, prolog, scena 2, przekład Jana Kasprowicza. Monolog przykutego tytana, który zostaje sam w górach Scytii.
„I wiedzęm najprzedniejszą wynalazł, naukę O liczbach, i kunszt pisma i pamięci sztukę,”
Ajschylos, „Prometeusz skowany”, epejsodion 2, przekład Jana Kasprowicza. Prometeusz opowiada chórowi Okeanid, czego nauczył ludzi oprócz używania ognia.
„Wnet Zeusa pies skrzydlaty, orzeł, co się pasie Krwi strawą, na kęs ciała twego wraz się rzuci”
Ajschylos, „Prometeusz skowany”, eksodos, scena 2, przekład Jana Kasprowicza. Hermes grozi Prometeuszowi, który nie chce zdradzić tajemnicy Zeusa, i zapowiada mękę zadawaną przez orła.
„Syzyfa takżem widział, i to w strasznych mękach; Ogromną bryłę skały dźwigał on na rękach I wtaczał ją na górę z mordęgą niemałą, Podsadzając się pod nią, a gdy się zdawało, Że ją wtoczył już na szczyt, skręcała się skała I z łoskotem piorunu znów na dół spadała,”
Homer, „Odyseja”, pieśń jedenasta, przekład Lucjana Siemieńskiego (1873), Wolne Lektury. Odyseusz opowiada Feakom, kogo widział w krainie zmarłych. To najstarszy opis kary Syzyfa.
„Prozerpina, gdy lilje i fiołki zrywa, Gdy śpiesznie zbiera kwiaty w łono i koszyczek, Nie chcąc się dać uprzedzić od swych rówienniczek, Widzi ją bóg podziemny, pragnie i wykrada;”
Owidiusz, „Przemiany”, rozdział XXI (księga V), przekład Brunona Kicińskiego. Muza Kalliope śpiewa o porwaniu Kory, którą Kiciński nazywa Prozerpiną. Owidiusz umieszcza tę scenę na Sycylii, w gaju nad jeziorem Pergus.
„Jowisz rok cały dzieli na dwie części równe; I Prozerpina, dwóch państw królowa szczęśliwa, Sześć miesięcy raz z matką, raz z mężem przebywa;”
Owidiusz, „Przemiany”, rozdział XXI (księga V), przekład Brunona Kicińskiego. Wyrok Zeusa, u Kicińskiego Jowisza. W wersji Owidiusza Kora spędza z matką i z mężem po pół roku.
„Średniej trzymaj się drogi, Ikarze mój luby. Opuścisz się zbyt nisko: woda skrzydło zmoczy; Za wysoko się wzniesiesz: słońce wosk roztoczy.”
Owidiusz, „Przemiany”, rozdział XXXI „Dedal i Ikar” (księga VIII), przekład Brunona Kicińskiego. Przestroga, którą Dedal daje synowi przed lotem.
„Aniś ty mię zastraszył, potrójny Cerberze!”
Owidiusz, „Przemiany”, rozdział XXXVIII „Szata Dejaniry” (księga IX), przekład Brunona Kicińskiego. Umierający w zatrutej szacie Herakles wylicza swoje prace, między innymi wyprowadzenie Cerbera z podziemi.
„Kazał mi po psa chodzić aż tutaj w głąb ziemi, Myśląc, że w drodze zginę od samego strachu. Jam przecież wyprowadził psa z Aisa gmachu,”
Homer, „Odyseja”, pieśń jedenasta, przekład Lucjana Siemieńskiego. Cień Heraklesa opowiada Odyseuszowi o ostatniej pracy dla Eurysteusza. Aisem Siemieński nazywa Hadesa.
„Pół człowieka, pół byka tworzący sromotnie, Tam potwór krwią ateńską poił się dwukrotnie; Trzecim razem Tezeusza podobny los czeka, Lecz zemścił się krwi ziomków, gromiąc bykoczłeka. Z ścieżek, wprzód nieprzebytych i skreślonych zdradnie, Wyszedł z pomocą nici dzięki Aryadnie I z tą córką Minosa do Naksos uchodzi,”
Owidiusz, „Przemiany”, rozdział XXX „Labirynt. Arjadna” (księga VIII), przekład Brunona Kicińskiego. Tezeusz zabija Minotaura i wychodzi z labiryntu dzięki nici Ariadny, którą Kiciński nazywa Aryadną.
„Po niej nadeszła Fedra, Prokris i Ariadna, Ta zgubnego Minosa córa dziwnie ładna, Którą ongi Tezeusz, gdy z Krety ostrowu Chciał do Aten uwozić, zbył swego połowu, Gdyż na wysepce Dii Artemis ją grotem Swym ubiła, jak świadczył Dyjonizos o tem.”
Homer, „Odyseja”, pieśń jedenasta, przekład Lucjana Siemieńskiego. Odyseusz widzi w krainie zmarłych cień Ariadny. Homer podaje wersję, w której Ariadna ginie z ręki Artemidy na wyspie Dia.
Cytaty pochodzą z utworu Wybrane mity greckie: o powstaniu świata, o Prometeuszu, o Syzyfie, o Demeter i Korze, o Dedalu i Ikarze, o Heraklesie, o Tezeuszu i Ariadnie, którego autorem jest tekst anonimowy. Przytaczamy je w zakresie dozwolonego użytku, na potrzeby omówienia lektury.
Pozostałe materiały — Wybrane mity greckie: o powstaniu świata, o Prometeuszu, o Syzyfie, o Demeter i Korze, o Dedalu i Ikarze, o Heraklesie, o Tezeuszu i Ariadnie
StreszczenieWybrane mity greckie: o powstaniu świata, o Prometeuszu, o Syzyfie, o Demeter i Korze, o Dedalu i Ikarze, o Heraklesie, o Tezeuszu i Ariadnie
Plan wydarzeńWybrane mity greckie: o powstaniu świata, o Prometeuszu, o Syzyfie, o Demeter i Korze, o Dedalu i Ikarze, o Heraklesie, o Tezeuszu i Ariadnie
BohaterowieWybrane mity greckie: o powstaniu świata, o Prometeuszu, o Syzyfie, o Demeter i Korze, o Dedalu i Ikarze, o Heraklesie, o Tezeuszu i Ariadnie
ProblematykaWybrane mity greckie: o powstaniu świata, o Prometeuszu, o Syzyfie, o Demeter i Korze, o Dedalu i Ikarze, o Heraklesie, o Tezeuszu i Ariadnie