Doktor Hiszpan — charakterystyka postaci
Bohater fraszki „O doktorze Hiszpanie”, uczony upity przez kompanów w utworze Wybór fraszek, wybrana pieśń, treny VII i VIII. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Doktor Hiszpan to bohater fraszki O doktorze Hiszpanie. Jego pierwowzorem był Piotr Roizjusz, czyli Pedro Ruiz de Moros, hiszpański prawnik i poeta. Urodził się około 1505 roku w Alcañiz w Aragonii, a w Polsce był profesorem prawa rzymskiego w Akademii Krakowskiej, potem doradcą króla Zygmunta Augusta. Zmarł w 1571 roku w Wilnie.
We fraszce doktor postanawia iść spać, zamiast czekać na wieczerzę. Towarzysze mówią o nim „Nasz dobry doktor” i wołają do niego „towarzyszu miły”, a po wieczerzy przychodzą do niego z dzbanem. On nie chce ich wpuścić, ale drzwi puszczają. Kompani namawiają go, że jeden kielich nie zaszkodzi. Doktor odpowiada „By jeno jedna”, ale skończy się na dziewięciu.
Na końcu doktor sam podsumowuje swoją przygodę. Mówi, że ciężko mu z tymi panami, bo poszedł spać trzeźwy, a wstanie pijany. Fraszka śmieje się z niego życzliwie. Pokazuje, jak łatwo uczony człowiek ulega namowom wesołego towarzystwa.
Cechy — Doktor Hiszpan
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Lubiany | Kompani mówią o nim „Nasz dobry doktor” i wołają „towarzyszu miły”. |
| Rozsądny w zamiarach | Chce iść wcześnie spać i nie czeka na wieczerzę. |
| Uległy | Daje się namówić na jeden kielich, który zamienia się w dziewięć. |
| Słabej głowy | Po dziewiątym kielichu „mózg się we łbie mąci”. |
| Dowcipny | Sam podsumowuje przygodę zgrabną puentą o tym, że poszedł spać trzeźwy, a wstanie pijany. |
Częste pytania — Doktor Hiszpan
Kim był doktor Hiszpan z fraszki Kochanowskiego?
Jego pierwowzorem był Piotr Roizjusz (Pedro Ruiz de Moros), hiszpański prawnik i poeta, profesor Akademii Krakowskiej i doradca króla Zygmunta Augusta.
Co spotyka doktora we fraszce?
Idzie spać przed wieczerzą, ale kompani przychodzą do niego z dzbanem, wyważają drzwi i upijają go.
Na czym polega gra słów w wersie o drzwiach?
Kompani wołają „Puszczaj, doktorze”, a narrator mówi, że doktor nie puścił, ale „drzwi puściły”. To samo słowo znaczy raz wpuścić, a raz ustąpić pod naporem.
Ile kielichów wypił doktor?
Miał wypić jeden, a skończyło się na dziewięciu.
Jaka jest puenta fraszki „O doktorze Hiszpanie”?
Doktor mówi, że ciężko mu z tymi panami, bo poszedł spać trzeźwy, a wstanie pijany.
Czym ta fraszka różni się od innych?
Ma charakter fabularny. Opowiada krótką historię z kilkoma scenami i dialogiem, podczas gdy wiele fraszek to tylko jedna myśl albo zwrot do adresata.