Marcin Borowicz — charakterystyka postaci
Główny bohater, uczeń gimnazjum w Klerykowie w utworze Syzyfowe prace. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Marcin Borowicz jest jedynakiem zubożałych szlachciców z Gawronek. Ma osiem lat, gdy matka odwozi go do szkoły w Owczarach, i jest wtedy przestraszonym dzieckiem, które z lękiem patrzy na dyscyplinę leżącą u nauczyciela. Powieść prowadzi go przez egzamin do gimnazjum w Klerykowie, stancje, kary, śmierć matki i kolejne klasy aż do matury.
Najważniejszy jest jego zakręt w połowie nauki. Nowy inspektor Zabielski zaprasza go do gabinetu, okazuje mu życzliwość i Marcin wychodzi od niego oczarowany. Należy do „literatów”, czyta rosyjskie książki, traci wiarę po lekturze Buckle’a i drwi z kolegów, którzy trzymają się polskości. W śledztwie po proteście Waleckiego zrzuca na niego całą winę. Tego samego chłopca stać jednak na odruch dobra: to on wstawia się u inspektora za wydalonym Radkiem.
Przełom przychodzi w klasie siódmej, gdy Zygier mówi z pamięci „Redutę Ordona”. Marcin łączy wiersz z opowieścią strzelca Nogi o powstańcu i przeżywa wstrząs. Potem czyta w tajemnicy polską literaturę, obrzuca błotem szpiegującego Majewskiego i zakochuje się w Birucie. Ostatnia scena pokazuje go zrozpaczonego po jej wyjeździe i podtrzymywanego przez Radka.
Cechy — Marcin Borowicz
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Wrażliwy | Jako mały chłopiec pierwszy raz czuje współczucie na widok łzy kolegi Gumowicza, a przy „Reducie Ordona” ledwie powstrzymuje płacz. |
| Podatny na wpływy | Po jednej wizycie u inspektora Zabielskiego wychodzi „niemal zakochany” w nim i staje się jego ulubieńcem. |
| Zdolny do podłości | W śledztwie po proteście Waleckiego zrzuca na niego całą winę. |
| Zdolny do dobra | Ratuje przed wydaleniem nieznajomego Radka, wstawiając się za nim u inspektora. |
| Poszukujący | Po śmierci matki szuka oparcia w religii, u inspektora, a w końcu w przyjaźni i miłości. |
Częste pytania — Marcin Borowicz
Kim jest Marcin Borowicz?
Głównym bohaterem „Syzyfowych prac”, synem zubożałego szlachcica z Gawronek. Powieść śledzi go od ósmego roku życia do matury w gimnazjum w Klerykowie.
Ile lat ma Marcin na początku powieści?
Osiem. Tyle ma, gdy rodzice odwożą go do szkoły w Owczarach.
Jak Marcin ulega rusyfikacji?
Inspektor Zabielski zjednuje go życzliwością, zaprasza do gabinetu, pokazuje albumy i częstuje ciastkami. Marcin staje się jego ulubieńcem, należy do „literatów” czytających rosyjskie książki i odwraca się od polskości.
Co Marcin zrobił Waleckiemu?
Kiedy Walecki zaprotestował przeciw oszczerstwom Kostriulewa, Borowicz w śledztwie zrzucił na niego całą winę. Walecki dostał rózgi.
Jak Marcin pomógł Radkowi?
Gdy Radka wydalono za pobicie Tymkiewicza, Marcin poszedł do inspektora Zabielskiego i wstawił się za nieznajomym kolegą. Radek został w szkole.
Co było przełomem w życiu Marcina?
Recytacja „Reduty Ordona” przez Zygiera na lekcji polskiego. Marcin rozpoznał w wierszu powstańca z opowieści strzelca Nogi i od tej chwili zaczął wracać do polskości.
W kim zakochał się Marcin?
W Annie Stogowskiej, zwanej Birutą, uczennicy gimnazjum żeńskiego. Wyznali sobie miłość spojrzeniami w parku, ale po maturze Marcin dowiedział się, że wyjechała z rodziną w głąb Rosji.
Jaką rolę w życiu Marcina odegrała matka?
Była jedyną osobą, która naprawdę się o niego troszczyła. Zmarła latem, po pierwszym roku Marcina w gimnazjum. Po jej śmierci Marcin zaniedbał naukę, a potem, w okresie pobożności, czuł, że matka wciąż nad nim czuwa.
Czy Marcin zdał maturę?
Tak. W ostatnim rozdziale jest już „młodzianem dojrzałym” po egzaminie dojrzałości.
Czy Marcin Borowicz to postać autobiograficzna?
W dużej mierze. Żeromski, jak Marcin, chodził do wiejskiej szkoły, a potem do gimnazjum w Kielcach, które opisał jako Kleryków.