Samarytanin — charakterystyka postaci
Podróżny, który pomaga człowiekowi napadniętemu przez zbójców w utworze Stworzenie świata i człowieka oraz wybrane przypowieści ewangeliczne, w tym o talentach i o miłosiernym Samarytaninie. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Samarytanin pojawia się w przypowieści jako trzeci przechodzień. Na drodze z Jerozolimy do Jerycha leży człowiek, którego zbójcy obdarli, pobili i zostawili na wpół martwego. Kapłan i lewita widzą go i przechodzą obok. Samarytanin podróżuje ze zwierzęciem jucznym. Gdy widzi rannego, „miłosierdziem wzruszony jest”, czyli wzrusza się i lituje nad nim.
Jego pomoc jest konkretna i hojna. Opatruje rany, polewając je oliwą i winem, których w starożytności używano przy opatrywaniu ran. Sadza rannego na swoje zwierzę. Zawozi go do gospody i opiekuje się nim. Następnego dnia płaci gospodarzowi dwa denary, u Wujka „dwa grosze”, i obiecuje zwrócić każdy dodatkowy wydatek, gdy będzie wracał.
Słuchaczy Jezusa musiało zaskoczyć, że bohaterem jest Samarytanin. Żydzi i Samarytanie byli sobie wrodzy, a Samarytanie czcili Boga na górze Garizim, a nie w Jerozolimie, i uznawali tylko Pięcioksiąg. Jezus pokazuje, że prawdziwym bliźnim okazał się obcy, a nie ludzie związani ze świątynią. Od tej przypowieści słowo „samarytanin” oznacza w przenośni człowieka, który bezinteresownie pomaga cierpiącym. Orygenes i święty Augustyn odczytywali Samarytanina alegorycznie jako Chrystusa, który ratuje zranionego grzechem człowieka.
Cechy — Samarytanin
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Wrażliwy | Na widok rannego „miłosierdziem wzruszony jest” (Łk 10,33). |
| Odważny | Zatrzymuje się na drodze, na której grasowali zbójcy (Łk 10,30–34). |
| Zaradny | Opatruje rany oliwą i winem i wie, jak przewieźć rannego (Łk 10,34). |
| Ofiarny | Oddaje rannemu swoje zwierzę i płaci gospodarzowi z własnych pieniędzy (Łk 10,34–35). |
| Odpowiedzialny | Obiecuje wrócić i oddać gospodarzowi wszystko, co wyda ponad zapłatę (Łk 10,35). |
| Wolny od uprzedzeń | Pomaga obcemu, choć jego naród był skłócony z Żydami. |
Częste pytania — Samarytanin
Kim był Samarytanin?
Mieszkańcem Samarii, krainy między Judeą a Galileą. Za święte miejsce uważali górę Garizim, na której wcześniej stała ich świątynia, i uznawali tylko Pięcioksiąg. W czasach Jezusa Żydzi i Samarytanie byli sobie wrodzy.
Jak Samarytanin pomógł rannemu?
Opatrzył mu rany, polewając je oliwą i winem, wsadził go na swoje zwierzę, zawiózł do gospody i opiekował się nim. Następnego dnia zapłacił gospodarzowi i obiecał oddać resztę wydatków (Łk 10,34–35).
Dlaczego Samarytanin polewał rany oliwą i winem?
W starożytności oliwy i wina używano przy opatrywaniu ran, jak lekarstw. Samarytanin miał je ze sobą w podróży i nie żałował ich dla obcego.
Ile Samarytanin zapłacił gospodarzowi?
Dwa denary, które Wujek nazywa „dwoma groszami”. Obiecał też, że odda wszystko, co gospodarz wyda ponad tę sumę.
Dlaczego bohaterem przypowieści jest właśnie Samarytanin?
Bo słuchacze Jezusa nie spodziewali się dobra po kimś z wrogiego narodu. Przypowieść pokazuje, że miłosierdzie nie zależy od pochodzenia, a bliźnim jest każdy potrzebujący.
Co znaczy słowo „samarytanin” w przenośni?
Człowieka, który bezinteresownie pomaga cierpiącym i chorym. Takie znaczenie wzięło się z tej przypowieści.