Streszczenie — Rok 1984

George Orwell · streszczenie krótkie i szczegółowe, plan wydarzeń oraz odsyłacze do charakterystyk bohaterów.

Streszczenie krótkie

Winston Smith, urzędnik Ministerstwa Prawdy w Londynie, fałszuje stare gazety na potrzeby Partii, która rządzi Oceanią w imieniu Wielkiego Brata. W tajemnicy zaczyna pisać dziennik i nawiązuje romans z Julią. Spotykają się w pokoju nad sklepem pana Charringtona. O’Brien, członek Partii Wewnętrznej, przyjmuje ich do rzekomego Bractwa i daje im książkę Goldsteina. Wkrótce oboje zostają aresztowani, bo Charrington jest agentem myślopolicji. W Ministerstwie Miłości O’Brien torturami łamie Winstona, a w Pokoju 101, grożąc mu szczurami, zmusza go do zdrady Julii. Wypuszczony na wolność Winston siedzi w kawiarni Pod Kasztanem i kocha Wielkiego Brata.

Streszczenie szczegółowe — Rok 1984

Część I

Rozdział 1. W kwietniu 1984 roku Winston Smith wraca do mieszkania w Rezydencji Zwycięstwa. Wszędzie wiszą plakaty z napisem „WIELKI BRAT WIDZI”, a teleekran nie pozwala się wyłączyć. Winston siada w kącie poza jego zasięgiem i zaczyna pisać dziennik. Przypomina sobie poranne Dwie Minuty Nienawiści w ministerstwie, skierowane przeciw Emmanuelowi Goldsteinowi, wrogowi ludu. Na sali była ciemnowłosa dziewczyna, której się bał, i O’Brien, członek Partii Wewnętrznej, z którym wymienił porozumiewawcze spojrzenie. Winston odkrywa, że na kartce kilkakrotnie napisał „PRECZ Z WIELKIM BRATEM”.
Rozdział 2. Sąsiadka, pani Parsons, prosi o pomoc przy zatkanym zlewie. Jej dzieci, członkowie organizacji Szpiegów, wymachują zabawkowym pistoletem i nazywają Winstona zdrajcą. Winston przypomina sobie sen, w którym ktoś, zapewne O’Brien, powiedział mu: „Spotkamy się tam, gdzie nie ma mroku”.
Rozdziały 3–4. Winston śni o matce i siostrze, które zniknęły w czasach jego dzieciństwa, i o Złotej Krainie. Ćwicząc rano przed teleekranem, rozmyśla o tym, jak Partia zmienia przeszłość. W pracy poprawia archiwalne numery „Timesa”, usuwa z nich ludzi, którzy stali się nieosobami, i wymyśla nieistniejącego bohatera, towarzysza Ogilvy’ego.
Rozdział 5. W stołówce filolog Syme opowiada o pracy nad jedenastym wydaniem słownika nowomowy: celem jest zwężenie myślenia tak, by myślozbrodnia stała się niemożliwa. Winston jest pewien, że Syme któregoś dnia zniknie. Zauważa, że ciemnowłosa dziewczyna go obserwuje.
Rozdziały 6–7. Winston wspomina w dzienniku spotkanie z prostytutką i nieudane małżeństwo z Katharine, wierną członkinią Partii. Pisze, że jeśli istnieje nadzieja, to w prolach. Przypomina sobie trzech dawnych przywódców rewolucji, Jonesa, Aaronsona i Rutherforda, którzy przyznali się do wymyślonych zbrodni, a potem zniknęli. Kiedyś trzymał w ręku dowód ich niewinności i wrzucił go do szczeliny pamięci.
Rozdział 8. Winston wędruje po dzielnicy proli. W pubie wypytuje starca o czasy sprzed rewolucji, ale nie uzyskuje sensownej odpowiedzi. W sklepie ze starzyzną pana Charringtona kupuje szklany przycisk do papieru z koralowcem i ogląda pokój na piętrze bez teleekranu. W drodze powrotnej widzi ciemnowłosą dziewczynę i jest przekonany, że go śledzi.

Część II

Rozdział 1. Na korytarzu ministerstwa dziewczyna upada i wsuwa Winstonowi karteczkę: „Kocham cię”. Po wielu dniach udaje im się porozmawiać w tłumie na placu. Umawiają się.
Rozdziały 2–3. Drugiego maja spotykają się w lesie za miastem. Dziewczyna ma na imię Julia, ma dwadzieścia sześć lat i pracuje w Departamencie Fikcji. Oficjalnie jest wzorową aktywistką, w rzeczywistości łamie reguły, gdzie tylko może. Kolejne spotkania odbywają się w dzwonnicy zrujnowanego kościoła.
Rozdział 4. Winston wynajmuje pokój nad sklepem Charringtona. Julia przynosi prawdziwą kawę, cukier i szminkę. Za listwą pojawia się szczur, a Winston wyznaje, że szczury są dla niego najokropniejsze na świecie.
Rozdział 5. Syme znika. Trwają przygotowania do Tygodnia Nienawiści. Julia nie interesuje się polityką, śmieje się z propagandy i zasypia, gdy Winston mówi o fałszowaniu historii.
Rozdziały 6–7. O’Brien zaczepia Winstona na korytarzu i zaprasza go do siebie pod pretekstem pokazania nowego wydania słownika. Winstonowi śni się matka. Przypomina sobie, jak jako dziecko wyrwał siostrze kawałek czekolady i uciekł, a gdy wrócił, matki i siostry już nie było.
Rozdział 8. Winston i Julia przychodzą do O’Briena. Ten wyłącza teleekran i przyjmuje ich do Bractwa. Deklarują, że gotowi są zabijać, oszukiwać, a nawet oblać twarz dziecka kwasem, jeśli pomoże to walce. Nie zgadzają się tylko na jedno: na rozstanie. Winston wznosi toast „Za przeszłość”.
Rozdział 9. W czasie Tygodnia Nienawiści Partia ogłasza, że wrogiem Oceanii jest Azja Wschodnia, a nie Eurazja. Winston przez kilka dni przerabia archiwa. W pokoju nad sklepem czyta książkę Goldsteina o ustroju oligarchicznego kolektywizmu, wojnie i dwójmyśleniu.
Rozdział 10. Winston i Julia patrzą przez okno na śpiewającą prolkę. Powtarzają: „Jesteśmy martwi”, a żelazny głos zza obrazu odpowiada: „Jesteście martwi”. Za ryciną ukryty był teleekran. Pokój wypełnia się żołnierzami, a pan Charrington okazuje się agentem myślopolicji.

Część III

Rozdział 1. Winston siedzi w celi bez okien w Ministerstwie Miłości. Przez celę przewijają się inni więźniowie: poeta Ampleforth, Parsons, którego zadenuncjowała siedmioletnia córka, i zagłodzony człowiek, który błaga, by nie zabierano go do Pokoju 101. W końcu wchodzi O’Brien. Winston rozumie, że od początku był oszukiwany.
Rozdział 2. Tortury trwają tygodniami. O’Brien za pomocą urządzenia zadającego ból uczy Winstona, że rzeczywistość istnieje tylko w umyśle Partii. Pokazuje mu cztery palce i zmusza, by zobaczył pięć.
Rozdział 3. O’Brien wyjaśnia, że władza nie jest środkiem, lecz celem, a przyszłość to bucior miażdżący ludzką twarz. Każe Winstonowi obejrzeć w lustrze swoje wyniszczone ciało. Winston ma jeszcze jedno: nie zdradził Julii.
Rozdział 4. Warunki się poprawiają. Winston pisze na tabliczce partyjne prawdy. We śnie woła jednak imię Julii. O’Brien stwierdza, że Winston nadal nienawidzi Wielkiego Brata, i posyła go do Pokoju 101.
Rozdział 5. W Pokoju 101 O’Brien przysuwa do twarzy Winstona klatkę ze szczurami. Winston krzyczy, żeby zrobili to Julii.
Rozdział 6. Winston jest na wolności, pije gin w kawiarni Pod Kasztanem i gra w szachy. Na blacie kreśli „2+2=5”. Wspomina ostatnie spotkanie z Julią w parku: oboje przyznali się do zdrady i nic już do siebie nie czuli. Z teleekranu płynie wiadomość o wielkim zwycięstwie w Afryce. Winston płacze ze szczęścia. Kocha Wielkiego Brata.

Aneks

„Zasady nowomowy” opisują budowę i słownictwo oficjalnego języka Oceanii, którego celem było uniemożliwienie wszelkiej myśli sprzecznej z zasadami angsocu.

Plan wydarzeń — Rok 1984

  1. Część I: bunt w myślach.
    1. Winston zaczyna pisać dziennik.
    2. Dwie Minuty Nienawiści, ciemnowłosa dziewczyna i O’Brien.
    3. Wizyta u Parsonsów.
    4. Praca w Departamencie Archiwów, towarzysz Ogilvy.
    5. Rozmowa z Syme’em o nowomowie.
    6. Wspomnienia o Katharine i o dowodzie niewinności Jonesa, Aaronsona i Rutherforda.
    7. Wyprawa do dzielnicy proli, zakup przycisku do papieru u Charringtona.
  2. Część II: miłość i spisek.
    1. Karteczka „Kocham cię”.
    2. Pierwsza schadzka w lesie.
    3. Spotkania w dzwonnicy i w pokoju nad sklepem.
    4. Zniknięcie Syme’a, przygotowania do Tygodnia Nienawiści.
    5. Zaproszenie od O’Briena.
    6. Przyjęcie do Bractwa.
    7. Zmiana wroga w czasie Tygodnia Nienawiści, lektura książki Goldsteina.
    8. Aresztowanie w pokoju nad sklepem.
  3. Część III: złamanie człowieka.
    1. Cela w Ministerstwie Miłości.
    2. Tortury i lekcja o pięciu palcach.
    3. Wykład O’Briena o władzy.
    4. Imię Julii wypowiedziane we śnie.
    5. Pokój 101 i zdrada Julii.
    6. Winston w kawiarni Pod Kasztanem kocha Wielkiego Brata.

Pozostałe materiały — Rok 1984