Problematyka — Przygody Tomka Sawyera
Motywy, symbole i interpretacja — z odwołaniem do konkretnych scen utworu.
Dzieciństwo i swoboda
Twain opisuje dzieciństwo bez upiększeń. Tomek wagaruje, kłamie, bije się i kradnie cukier, a przy tym jest pomysłowy, wesoły i wrażliwy. Dorośli chcą z niego zrobić grzecznego chłopca na wzór Sida albo Williego Muffersona, ale dla Tomka liczy się zabawa. Najbardziej wolny jest Huck, który nie chodzi do szkoły ani do kościoła i śpi w beczkach. Gdy po znalezieniu skarbu musi żyć według zegarka, czuje się jak w więzieniu. Powieść pyta, ile swobody potrzebuje dziecko, by mogło dorosnąć.
Przyjaźń
Tomek i Huck pochodzą z różnych światów. Jeden ma kochającą ciotkę i dom, drugi jest synem pijaka i nikt na niego nie czeka. Mimo to ufają sobie bez zastrzeżeń. Razem przeżywają noc na cmentarzu, razem dochowują tajemnicy i razem szukają skarbu. Tomek pamięta o Hucku w kościele, gdy nikt go nie wita, i dzieli się z nim skarbem po połowie. Przyjaźń z Joe Harperem pokazuje z kolei, że nawet przyjaciele kłócą się o kleszcza i tęsknią za domem w różnym tempie.
Sumienie i odwaga
Tomek wie, że Muff Potter jest niewinny, ale boi się zemsty Indianina. Przez wiele tygodni męczy go sumienie. Mówi przez sen, nosi więźniowi prezenty i nie może spać. W końcu łamie przysięgę i zeznaje w sądzie, choć naraża własne życie. Podobną odwagę pokazuje Huck, gdy biegnie po pomoc dla wdowy Douglas. Obaj chłopcy boją się przez cały czas, a mimo to robią to, co słuszne.
Pierwsza miłość
Uczucie Tomka do Becky jest dziecięce i bardzo poważne zarazem. Tomek popisuje się przed nią, pisze na tabliczce „Kocham cię” i namawia ją na „zaręczyny”. Oboje są dumni, obrażają się i próbują wzbudzić w sobie nawzajem zazdrość. Tomek dojrzewa, gdy bierze na siebie karę za podartą przez Becky książkę, a potem opiekuje się nią w jaskini. Twain opisuje tę miłość z humorem, ale bez kpiny.
Świat dorosłych
Narrator z ironią przygląda się dorosłym mieszkańcom St. Petersburga. Dyrektor szkółki niedzielnej i nauczyciele popisują się przed sędzią tak samo jak dzieci. Pastor wygłasza nudne kazania, a panny na egzaminie czytają napuszone wypracowania z morałami. Ciotka Polly wierzy w każdy nowy lek z gazet. Tłum najpierw chce powiesić Pottera, a potem obsypuje go pochwałami. Część mieszkańców zbiera nawet podpisy pod prośbą o ułaskawienie Indianina Joe, a sprawę kończy dopiero jego śmierć. W tym miasteczku dorośli rzadko okazują się mądrzejsi od dzieci.
Wyobraźnia i przesądy
Tomek żyje w świecie książek o piratach, zbójcach i Robin Hoodzie. Jego zabawy mają ścisłe reguły wzięte z lektur, a przysięgi muszą być podpisane krwią. Chłopcy wierzą też w zaklęcia, czarownice, psy wyjące na śmierć i pechowy piątek. Te przesądy są zabawne, ale czasem ratują im życie. Gdyby nie piątek, spotkaliby bandytów w nawiedzonym domu dzień wcześniej. Wymyślone przygody stopniowo zamieniają się w prawdziwe, a wyobraźnia pomaga Tomkowi znaleźć skarb.