Streszczenie — Pinokio

Ubogi Dżeppetto struga z mówiącego polana pajacyka Pinokia. Pajac od razu ucieka z domu, zabija Mówiącego Świerszcza i sprzedaje elementarz, za który ojciec oddał kurtkę. Ogniojad daje mu pięć złotych monet, ale okradają go Lis i Kot. Ratuje go Wróżka o Błękitnych Włosach, przy której nos rośnie mu od kłamstw. Pinokio wiele razy obiecuje poprawę i znowu ją łamie. Z Knotem ucieka do Krainy Zabawek i zamienia się w osła. Wrzucony do morza wraca do postaci pajaca, a połknięty przez Rekina odnajduje w nim ojca. Ratuje Dżeppetta, ciężko pracuje dla niego i dla chorej Wróżki, a w nagrodę staje się prawdziwym chłopcem.

Rozdział I

Stary stolarz Antoni, nazywany majstrem Wiśnią z powodu czerwonego nosa, znajduje w warsztacie zwykłe polano. Chce zrobić z niego nogę do stołu. Gdy uderza siekierą, cienki głosik prosi, żeby nie bił tak mocno. Majster nikogo nie widzi, więc tłucze polanem o ściany. Kiedy zaczyna je heblować, głosik śmieje się, że go łaskocze. Przerażony stolarz pada na ziemię.

Rozdział II

Do warsztatu przychodzi sąsiad, ubogi staruszek Dżeppetto. Dzieci przezywają go Polendiną, bo jego żółta peruka przypomina kaszę kukurydzianą. Dżeppetto chce zrobić cudownego pajaca, który będzie tańczył, fechtował i fikał koziołki, i wędrować z nim po świecie. Głos z polana woła na niego „Polendina”, a staruszkowie biorą się za łby. Po drugiej bójce godzą się i Dżeppetto zabiera polano do domu.

Rozdział III

Dżeppetto mieszka w ubogiej izdebce na parterze, w której ogień w kominku jest tylko namalowany na ścianie. Nazywa pajaca Pinokiem. Ledwo wystrugane oczy wpatrują się w niego, nos rośnie, usta się śmieją, a ręce zrywają mu perukę. Pinokio ucieka na ulicę, gdzie karabinier łapie go za nos. Gapie twierdzą, że Dżeppetto znęca się nad dziećmi, więc to jego karabinier prowadzi do więzienia.

Rozdział IV

Pinokio wraca do pustego domu. Odzywa się do niego Mówiący Świerszcz, który mieszka w tej izbie od ponad stu lat. Ostrzega, że dzieci buntujące się przeciw rodzicom źle kończą, i radzi szkołę albo naukę rzemiosła. Pinokio odpowiada, że chce tylko jeść, pić, spać i się bawić. Gdy Świerszcz nazywa go drewnianą głową, pajac rzuca w niego młotkiem i zabija go.

Rozdział V

Wieczorem Pinokio jest bardzo głodny. Garnek na kominku okazuje się namalowany. W śmieciach znajduje jajko, ale gdy je rozbija, wyskakuje z niego kurczątko, dziękuje uprzejmie i wylatuje przez okno. Pinokio płacze i przyznaje, że Świerszcz miał rację. Postanawia iść do pobliskiej wsi i poprosić kogoś o chleb.

Rozdział VI

Jest burzliwa noc, a wieś wygląda na wymarłą. Pinokio dzwoni do drzwi, aż w oknie pojawia się starzec w szlafmycy. Zamiast chleba wylewa na pajaca miednicę wody. Przemoczony Pinokio wraca do domu, kładzie nogi na piecyku z rozżarzonymi węglami i zasypia. Drewniane stopy spalają się na popiół. O świcie do drzwi puka Dżeppetto.

Rozdział VII

Pinokio nie może otworzyć, bo nie ma stóp. Dżeppetto wchodzi przez okno i wzrusza się na widok syna. Daje mu trzy gruszki, które miał na własne śniadanie. Pinokio chce, żeby ojciec je obrał, i nie zamierza jeść skórek ani ogryzków. Po chwili z głodu zjada również je. Dżeppetto tłumaczy, że nie wolno być wybrednym, bo nigdy nie wiadomo, co się przydarzy.

Rozdział VIII

Pinokio obiecuje, że będzie grzeczny i pójdzie do szkoły, więc ojciec robi mu nowe stopy. Szyje mu ubranko z kwiecistego papieru, buty z kory i czapeczkę z miękiszu chleba. Nie ma pieniędzy na elementarz, więc sprzedaje swoją jedyną starą kurtkę. Wraca w samej koszuli, choć na dworze pada śnieg. Pinokio rzuca mu się na szyję.

Rozdział IX

W drodze do szkoły Pinokio marzy, że kupi ojcu kurtkę ze złota i srebra. Nagle słyszy piszczałki i bęben. Postanawia, że do szkoły pójdzie jutro. W miasteczku nad morzem stoi Wielki Teatr Kukiełek, a bilet kosztuje cztery grosze. Pinokio sprzedaje za nie elementarz handlarzowi starzyzną.

Rozdział X

Na scenie Arlekin i Pulcinella przerywają przedstawienie, bo rozpoznają w widowni Pinokia. Kukiełki witają go jak brata i niosą na rękach. Wychodzi właściciel teatru Ogniojad, olbrzym z czarną brodą do ziemi i oczami jak czerwone latarnie. Wieczorem brakuje mu drewna do pieczenia barana. Każe przynieść Pinokia, żeby go spalić w ogniu.

Rozdział XI

Ogniojad tylko wygląda groźnie. Gdy się wzrusza, zamiast płakać, kicha. Lituje się nad Pinokiem i każe spalić zamiast niego Arlekina. Pinokio prosi o łaskę dla przyjaciela, a w końcu sam chce pójść w ogień. Ogniojad ułaskawia obu i godzi się zjeść baranka na wpół surowego. Kukiełki tańczą do świtu.

Rozdział XII

Ogniojad wypytuje o Dżeppetta i daje Pinokiowi pięć złotych monet dla ojca. W drodze do domu pajac spotyka kulawego Lisa i ślepego Kota. Biały Kos ostrzega go przed złymi towarzyszami, ale Kot go pożera. Lis opowiada o Polu Cudów, na którym zakopana moneta wyrasta w drzewo pełne złota. Pinokio zapomina o ojcu i idzie z oszustami.

Rozdział XIII

Wieczorem cała trójka dociera do gospody „Pod Czerwonym Rakiem”. Kot i Lis zjadają ogromną kolację, a Pinokio prawie nic. O północy gospodarz budzi go z wiadomością, że towarzysze odeszli i czekają przy Polu Cudów. Pinokio płaci za wszystkich jedną monetą. Na ciemnej drodze ukazuje mu się cień Mówiącego Świerszcza i radzi wracać do ojca, ale pajac się upiera.

Rozdział XIV

Na drodze napadają go dwaj zbójcy przebrani w worki po węglu. Pinokio chowa monety pod językiem. Gdy jeden chce mu otworzyć usta nożem, pajac odgryza mu rękę i wypluwa kocią łapę. Ucieka i wspina się na sosnę, którą zbójcy podpalają. Przeskakuje szeroki rów, do którego zbójcy wpadają, ale mokrzy dalej go gonią.

Rozdział XV

Pinokio dobiega do białego domku w lesie i dobija się do drzwi. W oknie pojawia się dziewczynka o błękitnych włosach i mówi, że wszyscy w domu umarli, ona także. Zbójcy łapią pajaca, ale ich noże łamią się na twardym drewnie. Wieszają go więc na gałęzi Wielkiego Dębu. Wiatr kołysze Pinokiem, a on wzywa ojca i nieruchomieje.

Rozdział XVI

Dziewczynka okazuje się dobrą Wróżką, która mieszka w pobliżu lasu od ponad tysiąca lat. Wysyła Sokoła, żeby rozwiązał pętlę, a pudel Medoro przywozi Pinokia karetą ciągniętą przez sto par białych myszy. Wróżka wzywa trzech lekarzy, Kruka, Sowę i Mówiącego Świerszcza. Kruk i Sowa wygłaszają niemądre opinie, a Świerszcz mówi, że pajac jest nieposłusznym łobuzem. Pinokio zaczyna płakać.

Rozdział XVII

Pinokio ma gorączkę, ale nie chce wypić gorzkiego lekarstwa, choć dostaje kawałki cukru. Pije je dopiero wtedy, gdy wchodzą cztery czarne króliki z trumną. Zaraz zdrowieje. Wróżka pyta o monety, a on kłamie, że je zgubił, a potem, że połknął. Nos rośnie mu tak bardzo, że nie mieści się w drzwiach. Wróżka wyjaśnia, że takie kłamstwa mają długi nos.

Rozdział XVIII

Po półgodzinie płaczu Wróżka przywołuje dzięcioły, które skracają nos. Proponuje Pinokiowi, żeby został jej braciszkiem, i mówi, że wkrótce przyjdzie Dżeppetto. Pajac biegnie ojcu na spotkanie, ale w lesie znów trafia na Lisa i Kota bez jednej łapy. Idą do Miasta Głupców, pełnego kur bez grzebieni i ostrzyżonych owiec. Pinokio zakopuje cztery monety na Polu Cudów i podlewa je wodą przyniesioną w bucie.

Rozdział XIX

Po dwudziestu minutach na polu nic nie wyrosło. Papuga śmieje się, że Lis i Kot dawno wykopali monety. Pinokio idzie do sędziego, starego goryla w złotych okularach bez szkieł. Sędzia współczuje mu, a potem każe go zamknąć, bo został okradziony. Pajac siedzi w więzieniu cztery miesiące. Wychodzi, gdy cesarz po zwycięstwie uwalnia złoczyńców, a Pinokio podaje się za jednego z nich.

Rozdział XX

Pinokio wraca do domku Wróżki i postanawia się poprawić. Drogę zastępuje mu wąż o ognistych oczach i dymiącym ogonie. Gdy pajac próbuje przejść, wąż się zrywa, a Pinokio wpada głową w błoto. Wąż śmieje się tak mocno, że pęka mu żyła i umiera. Głodny Pinokio wchodzi do winnicy po kilka winogron i wpada w żelazne sidła zastawione na kuny.

Rozdział XXI

Robaczek świętojański tłumaczy pajacowi, że głód nie usprawiedliwia kradzieży. Przychodzi chłop, właściciel pola, i bierze Pinokia za złodzieja kur. Zakłada mu psią obrożę z łańcuchem przymocowanym do muru i każe nocować w budzie. Pinokio ma pilnować kurnika. Płacze, że gdyby słuchał ojca, nie musiałby teraz udawać psa.

Rozdział XXII

W nocy przychodzą cztery kuny. Proponują układ, który miały z dawnym psem Melampem, czyli jedną kurę dla stróża w zamian za milczenie. Pinokio zamyka je w kurniku i szczeka, aż budzi się chłop. Nie wydaje zmarłego psa, bo uważa, że nie warto oskarżać umarłych. Chłop w nagrodę zdejmuje mu obrożę i puszcza go wolno.

Rozdział XXIII

W miejscu białego domku Pinokio znajduje nagrobek. Napis głosi, że dziewczynka o błękitnych włosach zmarła z żalu po braciszku, który ją porzucił. Pinokio płacze całą noc. Duży Gołąb mówi mu, że Dżeppetto od ponad czterech miesięcy szuka syna, a teraz buduje łódkę, by przepłynąć ocean. Leci z pajacem nad morze. Burza zatapia łódkę ojca, a Pinokio skacze do wody, żeby go ratować.

Rozdział XXIV

Po nocy pływania fala wyrzuca Pinokia na wyspę. Delfin mówi mu, że ojca połknął pewnie straszny Rekin, i wskazuje drogę do kraju Pracowitych Pszczół. Wszyscy tu pracują. Pinokio prosi przechodniów o jałmużnę, ale odmawia pomocy węglarzowi i murarzowi. W końcu niesie dzban wody za obiad dobrej kobiecie. Przy stole rozpoznaje w niej Wróżkę o błękitnych włosach.

Rozdział XXV

Wróżka przyznaje się, kim jest. Mówi, że teraz jest dorosła i może być jego mamą. Pinokio chce wreszcie stać się prawdziwym chłopcem. Wróżka odpowiada, że kukiełki nie rosną, ale on może zasłużyć na przemianę, jeśli będzie posłuszny, prawdomówny, pilny w nauce i w pracy. Pinokio przyrzeka, że się zmieni.

Rozdział XXVI

Pinokio idzie do szkoły gminnej. Koledzy najpierw z niego kpią, ale gdy jednego kopie, a drugiego uderza łokciem, zaczynają go szanować. Nauczyciel chwali go za pilność. Wróżka ostrzega go jednak przed złymi kolegami. Pewnego dnia chłopcy namawiają go na wagary, bo w morzu podobno pojawił się Rekin. Pinokio biegnie z nimi na plażę.

Rozdział XXVII

Rekina nie ma, a koledzy przyznają, że chcieli oderwać Pinokia od nauki. Wybucha bójka. Chłopcy rzucają książkami, które lądują w morzu. Gruby podręcznik arytmetyki należący do Pinokia, rzucony przez jednego z chłopców, trafia w głowę kolegi Eugeniusza, który pada bez czucia. Pinokio próbuje go ocucić, ale karabinierzy aresztują pajaca. Ucieka im, a za nim pędzi pies Alidoro.

Rozdział XXVIII

Pinokio wskakuje do morza, a Alidoro, który nie umie pływać, zaczyna tonąć. Pajac lituje się i wyciąga go na brzeg. Płynąc dalej, wpada w sieć Zielonego Rybaka, potwora z zieloną skórą i brodą. Rybak bierze go za nieznaną rybę i chce usmażyć razem z innymi. Obtacza Pinokia w mące i trzyma nad patelnią.

Rozdział XXIX

Do groty wpada Alidoro, zwabiony zapachem smażeniny, i ratuje Pinokia. Pajac dowiaduje się, że Eugeniusz żyje. Ubrany w worek po łubinie wraca nocą do Wróżki. Ślimak, jej służąca, schodzi z czwartego piętra przez dziewięć godzin, a noga Pinokia utyka w drzwiach. Wróżka wybacza mu raz jeszcze. Do końca roku Pinokio pilnie się uczy i na egzaminach przed wakacjami okazuje się najlepszy w szkole, a Wróżka obiecuje, że nazajutrz stanie się chłopcem.

Rozdział XXX

Pinokio idzie zaprosić kolegów na uroczyste śniadanie z kawą z mlekiem. Jego najlepszy przyjaciel Romeo, zwany Knotem, bo jest chudy jak knot, czeka na wóz do Krainy Zabawek. Tam nie ma szkół ani nauczycieli, a tydzień składa się z sześciu czwartków i niedzieli. Pinokio odmawia, ale wciąż odkłada powrót. Nocą nadjeżdża wóz.

Rozdział XXXI

Wóz ciągnie dwanaście par osiołków w białych butach, a powozi nim pulchny Człowieczek. Pinokio wsiada na osiołka, który dwa razy zrzuca go na ziemię, a woźnica odgryza zwierzęciu połowy obu uszu. W drodze osiołek płacze i szepcze ostrzeżenie. Kraina Zabawek jest pełna chłopców, którzy bawią się od rana do nocy. Po pięciu miesiącach Pinokio budzi się z przykrą niespodzianką.

Rozdział XXXII

Pinokiowi wyrosły ośle uszy. Świstak mówi mu, że to ośla gorączka, która dopada leniwych chłopców. Pajac zakłada bawełnianą czapkę i idzie do Knota, który też ukrywa uszy pod czapką. Gdy obaj ją zdejmują, najpierw się śmieją, a potem zamieniają się w osły. Zamiast płakać, ryczą. Do drzwi puka Człowieczek.

Rozdział XXXIII

Człowieczek sprzedaje osiołki na targu. Narrator wyjaśnia, że na takim handlu dorobił się milionów. Knota kupuje chłop, a Pinokia dyrektor cyrku. Po trzech miesiącach tresury Pinokio występuje przed publicznością. W loży widzi Wróżkę z medalionem, na którym jest jego portret. Woła do niej, ale tylko ryczy. Przy skoku przez obręcz okulawia, więc dyrektor każe go sprzedać. Kupuje go człowiek, który chce zrobić bęben z jego skóry i wrzuca go do morza.

Rozdział XXXIV

Ryby wysłane przez Wróżkę zjadają oślą skórę i z wody wyłania się drewniany pajac. Pinokio drwi z kupca i odpływa. Na białej skale widzi kózkę o błękitnej sierści i płynie do niej. Tuż przed skałą połyka go Rekin, którego nazywają Attylą ryb i rybaków. W ciemnym brzuchu potwora Pinokio poznaje Tuńczyka. W oddali dostrzega światełko.

Rozdział XXXV

Przy stoliku ze świecą siedzi Dżeppetto. Od dwóch lat żyje w brzuchu Rekina dzięki zapasom ze statku, który potwór połknął w tę samą burzę. Teraz pali się już ostatnia świeca. Rekin cierpi na astmę i śpi z otwartym pyskiem, więc Pinokio prowadzi ojca do paszczy. Pierwsza próba się nie udaje, bo potwór kicha. Za drugim razem Pinokio wyskakuje do morza z ojcem na plecach.

Rozdział XXXVI

Pinokio opada z sił, ale ratuje ich Tuńczyk, który też uciekł z Rekina. Na brzegu spotykają Lisa i Kota. Kot od udawania naprawdę oślepł, a Lis zestarzał się i stracił ogon, lecz Pinokio nie daje się już nabrać. Znajdują chatkę Mówiącego Świerszcza, który ich przyjmuje. Przez ponad pięć miesięcy Pinokio pracuje u ogrodnika Giangia za mleko dla chorego ojca, wyplata koszyki i uczy się czytać. Oszczędności oddaje chorej Wróżce. Następnego ranka budzi się jako prawdziwy chłopiec.