Problematyka — O psie, który jeździł koleją
Motywy, symbole i interpretacja — z odwołaniem do konkretnych scen utworu.
Przyjaźń człowieka i zwierzęcia
Zawiadowca i Lampo od pierwszego dnia rozumieją się bez słów. Mężczyzna karmi psa, nie chce go nikomu sprzedać i cierpi, gdy musi go oddać. Pies odpłaca mu się wiernością i codziennie towarzyszy mu przy pracy. Dla zawiadowcy Lampo jest jak członek rodziny.
Wierność i przywiązanie do domu
Lampo wiele razy wyjeżdża daleko, ale zawsze wraca do Marittimy. Wraca z Turynu, z Rzymu, z biednej wsi na południu i nawet z Sycylii. Dla psa domem nie jest budynek, tylko miejsce, gdzie są jego ludzie. Książka pokazuje siłę tęsknoty, która prowadzi go przez cały kraj.
Wolność i ciekawość świata
Lampo nie daje się zamknąć ani zatrzymać. Sam wybiera, kiedy i dokąd jedzie. Zawiadowca w końcu to akceptuje, bo rozumie, że pies tego potrzebuje. Kelner z pociągu zastanawia się, czy Lampo szuka dawnego domu, czy po prostu lubi podróżować. Książka nie daje jednej odpowiedzi.
Ludzka dobroć i pomoc
Psu pomagają kolejarze z różnych stacji, kelner, ubodzy wieśniacy i nieznajomy kolejarz, który przyprowadza go do domu. Wieśniacy sami mają niewiele, a mimo to dzielą się z psem jedzeniem i leczą jego rany. Nikt z tych ludzi nie liczy na nagrodę.
Przepisy a serce
Zawiadowca kilka razy staje przed wyborem między przepisami a przyjaźnią. Przewozi psa ukrytego pod ubraniem, choć nie wolno. Gdy naczelnik każe pozbyć się psa, szuka rozwiązania, które go nie skrzywdzi. Na końcu sam naczelnik zmienia zdanie, gdy poznaje historię psa.
Odwaga i poświęcenie
W ostatnim rozdziale Lampo bez wahania biegnie na ratunek małej Adele. Ratuje ją, ale sam ginie. Ta smutna scena pokazuje, jak bardzo był przywiązany do rodziny zawiadowcy. W ostatnich zdaniach autor wspomina grób psa przy stacji.