Problematyka — Księga dżungli

Motywy, symbole i interpretacja — z odwołaniem do konkretnych scen utworu.

Prawo i porządek

W dżungli Kiplinga obowiązują surowe zasady, których uczy Baloo. Wilki pokazują szczenięta Gromadzie, polują tylko z potrzeby i nie zabijają ludzi. Kara zamyka sprawę i po niej nie ma już wyrzutów. Przeciwieństwem są małpy, które nie mają praw, wodza ani pamięci, więc cała dżungla nimi gardzi. W ostatnim opowiadaniu ten sam porządek panuje w armii, gdzie każdy słucha swojego przełożonego.

Tożsamość i odrzucenie

Mowgli nie pasuje ani do wilków, ani do ludzi. Wilki wypędzają go, bo jest człowiekiem, a wieśniacy, bo wydaje im się wilkiem. W pieśni na Skale Narady chłopiec pyta „czemu?” i mówi, że jest w nim dwóch Mowglich. Podobnie samotny jest Kotik, wyśmiewany przez inne foki za białe futro i marzenia o nowej wyspie.

Przyjaźń i wdzięczność

Baloo, Bagheera, Akela i Kaa narażają życie dla Mowgliego, a on odwdzięcza się, ratując Akelę od śmierci i obiecując Kaa podział zdobyczy. Bagheera pamięta, że chłopiec został wykupiony za wołu, a Akela przypomina o tym na wiecu. Rikki-Tikki broni rodziny, która uratowała go z powodzi, a Kala Nag zabiera na tańce swego małego przyjaciela.

Odwaga

Bohaterowie zbioru są często mniejsi i słabsi od przeciwników. Siedmioletni Mowgli nie traci głowy wśród małp, młody mangus walczy z kobrami, a dziesięcioletni Toomai skacze do zagrody pełnej dzikich słoni. Kipling pokazuje też, że odważny nie znaczy nieustraszony. Słoń z ostatniego opowiadania boi się, bo za dużo przewiduje, a Bagheera wstydzi się, że musiała wołać o pomoc.

Człowiek wobec przyrody

Człowiek jest w książce najsilniejszym stworzeniem, bo ma ogień, strzelbę i rozum. Zwierzęta boją się ludzi i ich zemsty. Łowcy wybijają foki dla futer, więc Kotik musi szukać miejsca, którego człowiek nie zna. Ludzie mogą jednak żyć ze zwierzętami w przyjaźni, jak Toomai z Kala Nagiem albo rodzina Teodorka z Rikkim.

Dorastanie

Opowiadania o Mowglim pokazują drogę od bezbronnego bobasa do młodego mężczyzny. Chłopiec uczy się, ponosi karę za nieposłuszeństwo, poznaje swoją siłę i po raz pierwszy płacze. Kotik z beztroskiego roczniaka staje się przywódcą swego ludu, a Mały Toomai zostaje przyjęty do cechu łowców. Każdy z nich zdobywa uznanie dorosłych własnym czynem.

Pozostałe materiały — Księga dżungli