Streszczenie — Iliada

W dziesiątym roku wojny trojańskiej Agamemnon zabiera Achillesowi brankę Bryzejdę. Obrażony bohater wycofuje się z walki, a Zeus na prośbę jego matki Tetydy pozwala Trojanom zwyciężać. Hektor spycha Greków do okrętów. Achilles odrzuca poselstwo z przeprosinami, ale pozwala walczyć w swojej zbroi przyjacielowi, Patroklosowi. Ten ginie z ręki Hektora. Achilles w żałobie godzi się z Agamemnonem, wraca do boju w nowej zbroi od Hefajstosa i zabija Hektora pod murami Troi, a potem wlecze jego ciało. Stary król Priam przychodzi nocą do namiotu Achillesa i wykupuje zwłoki syna. Poemat kończy pogrzeb Hektora.

Księga I. Zaraza i gniew

Kapłan Apollina, Chryzes, przychodzi do obozu greckiego z okupem za córkę, którą Agamemnon wziął jako brankę. Wódz przepędza go z pogróżkami. Apollo zsyła na Greków zarazę. Dziesiątego dnia Achilles zwołuje zgromadzenie, a wróżbita Kalchas ujawnia przyczynę gniewu boga. Agamemnon zgadza się oddać dziewczynę, ale w zamian zabiera Achillesowi jego brankę, Bryzejdę. Achilles sięga po miecz, lecz powstrzymuje go Atena. Bohater przysięga, że nie będzie walczył, i oddaje Bryzejdę heroldom. Nad morzem skarży się matce, bogini Tetydzie. Ta prosi Zeusa, by dał zwycięstwo Trojanom, dopóki Grecy nie uczczą jej syna. Zeus się zgadza, co wywołuje kłótnię z Herą na Olimpie.

Księga II. Sen Agamemnona i katalog okrętów

Zeus zsyła Agamemnonowi zwodniczy sen, który zapowiada rychłe zdobycie Troi. Wódz postanawia wypróbować wojsko i proponuje powrót do domu. Żołnierze rzucają się do okrętów. Odyseusz powstrzymuje ucieczkę, a szyderczego Tersytesa, który lży królów, bije berłem. Wojsko szykuje się do bitwy. Poeta wylicza wszystkie greckie oddziały i ich wodzów, a potem sprzymierzeńców Troi.

Księga III. Pojedynek Parysa z Menelaosem

Parys, który porwał Helenę, wyzywa na pojedynek jej męża, Menelaosa. Obie strony zawierają przymierze: zwycięzca weźmie Helenę i skarby, a wojna się skończy. Helena z murów Troi pokazuje Priamowi greckich wodzów. Menelaos pokonuje Parysa, ale Afrodyta porywa pokonanego z pola walki i przenosi do sypialni, gdzie wzywa też Helenę.

Księga IV. Zerwanie przymierza

Bogowie postanawiają, że wojna ma trwać. Atena namawia trojańskiego łucznika Pandarosa, by strzelił do Menelaosa. Strzała go rani, a przymierze zostaje zerwane. Agamemnon obchodzi szeregi i zachęca wodzów do walki. Wybucha bitwa.

Księga V. Czyny Diomedesa

Wspierany przez Atenę Diomedes zabija wielu Trojan, między innymi Pandarosa. Rani Eneasza, a potem Afrodytę, która osłania syna. Z pomocą Ateny rani nawet boga wojny, Aresa, który z krzykiem ucieka na Olimp.

Księga VI. Hektor i Andromacha

Na polu bitwy Diomedes i Glaukos odkrywają, że ich dziadów łączyła gościnność, więc zamiast walczyć, wymieniają się zbrojami. Hektor idzie do miasta, by matka, Hekabe, złożyła ofiarę Atenie. Beszta Parysa za bezczynność. Przy Bramie Skajskiej żegna się z żoną Andromachą i synkiem Astianaksem. Dziecko płacze na widok hełmu z kitą, więc Hektor zdejmuje go i modli się za syna. Wraca do walki razem z Parysem.

Księga VII. Pojedynek Hektora z Ajasem

Hektor wyzywa na pojedynek najdzielniejszego z Greków. Los pada na Ajasa, syna Telamona. Walkę przerywa noc, a przeciwnicy rozstają się, wymieniając dary. Trojanie proponują zwrot skarbów, ale bez Heleny, a Grecy odmawiają. Obie strony grzebią zabitych. Grecy otaczają obóz murem i rowem.

Księga VIII. Przerwana bitwa

Zeus zakazuje bogom mieszać się do wojny i z góry Idy kieruje bitwą. Szale wagi przechylają się na niekorzyść Greków. Trojanie spychają ich za mur. Hektor po raz pierwszy nie wraca na noc do miasta: jego wojsko obozuje na równinie przy setkach ognisk.

Księga IX. Poselstwo do Achillesa

Zrozpaczony Agamemnon rozważa powrót do domu. Za radą Nestora wysyła do Achillesa poselstwo: Odyseusza, Ajasa i starego Fojniksa, wychowawcę bohatera. Obiecuje zwrot Bryzejdy, ogromne dary i rękę jednej ze swoich córek. Achilles przyjmuje posłów gościnnie, ale odmawia. Zapowiada, że nazajutrz odpłynie do domu, a wróci do walki dopiero wtedy, gdy ogień dosięgnie jego własnych okrętów.

Księga X. Wyprawa nocna

Odyseusz i Diomedes ruszają nocą na zwiad. Chwytają trojańskiego szpiega Dolona, wyciągają od niego informacje i zabijają go. Napadają na obóz trackiego króla Rezosa, mordują go we śnie i uprowadzają jego wspaniałe konie.

Księga XI. Ranni wodzowie

Agamemnon walczy brawurowo, ale zostaje ranny i opuszcza pole. Rany odnoszą też Diomedes i Odyseusz. Achilles z okrętu obserwuje klęskę i wysyła Patroklosa do Nestora, by dowiedział się, kogo przywieziono rannego. Nestor namawia Patroklosa, by przekonał Achillesa do walki albo sam wystąpił w jego zbroi.

Księga XII. Walka o mur

Trojanie atakują umocnienia. Nad nimi pojawia się zły znak: orzeł z wężem w szponach. Hektor lekceważy wróżbę. Sarpedon, sprzymierzeniec Troi i syn Zeusa, szturmuje mur, a Hektor rozbija bramę ogromnym kamieniem. Trojanie wdzierają się do obozu.

Księga XIII. Bitwa przy okrętach

Posejdon, korzystając z nieuwagi Zeusa, pod postacią Kalchasa dodaje Grekom otuchy. Obaj Ajasowie i Idomeneus stawiają zacięty opór. Bitwa przy okrętach trwa bez rozstrzygnięcia.

Księga XIV. Podstęp Hery

Hera pożycza od Afrodyty przepaskę budzącą miłość i uwodzi Zeusa na górze Idzie, a bóg Sen usypia go. Posejdon otwarcie wspiera Greków. Ajas ciska w Hektora kamieniem i ciężko go rani. Trojanie cofają się.

Księga XV. Trojanie przy okrętach

Zeus budzi się i gniewa. Każe Posejdonowi opuścić pole walki, a Apollinowi uzdrowić Hektora. Trojanie znów nacierają. Ajas broni okrętów, skacząc z pokładu na pokład z długą żerdzią. Hektor chwyta za rufę okrętu i woła o ogień.

Księga XVI. Śmierć Patroklosa

Patroklos prosi Achillesa o jego zbroję. Achilles się zgadza, ale każe mu tylko odepchnąć Trojan od okrętów i nie ścigać ich pod mury. Tymczasem Trojanie podpalają pierwszy okręt. Patroklos z Myrmidonami gasi ogień i odpiera wroga. Zabija Sarpedona. Zeus waha się, czy ocalić syna, ale ustępuje przeznaczeniu. Patroklos, zapominając o przestrodze, naciera na Troję. Apollo zbija z niego hełm i zbroję, Euforbos rani go włócznią, a Hektor zadaje ostateczny cios. Umierający Patroklos przepowiada Hektorowi rychłą śmierć z ręki Achillesa.

Księga XVII. Walka o ciało Patroklosa

Menelaos zabija Euforbosa i broni zwłok. Hektor zdziera z Patroklosa zbroję Achillesa i sam ją wkłada. O ciało toczy się długa, zacięta walka. Konie Achillesa płaczą nad poległym woźnicą. W końcu Menelaos i Meriones wynoszą ciało, a obaj Ajasowie osłaniają odwrót.

Księga XVIII. Tarcza Achillesa

Antyloch przynosi Achillesowi wiadomość o śmierci Patroklosa. Achilles w rozpaczy posypuje głowę popiołem. Tetyda wychodzi z morza i przypomina mu, że wkrótce po Hektorze czeka go śmierć. Achilles przyjmuje ten los. Nieuzbrojony staje nad rowem i samym okrzykiem płoszy Trojan, co pozwala Grekom zabrać ciało. Na prośbę Tetydy Hefajstos wykuwa nową zbroję i wspaniałą tarczę, na której przedstawia ziemię, niebo i morze, miasto w czasie pokoju i miasto w czasie wojny, żniwa, winobranie i taniec.

Księga XIX. Pojednanie

Achilles zwołuje zgromadzenie i wyrzeka się gniewu. Agamemnon przyznaje się do błędu, zrzucając winę na boginię Obłędu, i oddaje Bryzejdę wraz z darami. Bryzejda opłakuje Patroklosa. Achilles nie chce jeść przed zemstą. Gdy wsiada na rydwan, koń Ksantos ludzkim głosem przepowiada mu śmierć.

Księga XX. Bogowie w bitwie

Zeus pozwala bogom wziąć udział w walce. Achilles spotyka Eneasza, ale Posejdon ratuje Trojanina, bo jego ród ma przetrwać. Achilles zabija najmłodszego syna Priama, Polidora. Gdy staje naprzeciw Hektora, Apollo ukrywa Hektora we mgle.

Księga XXI. Walka z rzeką

Achilles spycha Trojan do rzeki Skamandra i zabija bez litości, także błagającego o życie Likaona. Bóg rzeki, oburzony mnóstwem trupów, występuje z brzegów i omal nie topi bohatera. Ratuje go Hefajstos, który wysusza wodę ogniem. Bogowie walczą ze sobą. Trojanie chronią się w mieście.

Księga XXII. Śmierć Hektora

Tylko Hektor zostaje przed murami, choć rodzice błagają go, by wszedł do miasta. Na widok Achillesa ucieka i trzykrotnie obiega Troję. Zeus waży ich losy na złotej wadze, a szala Hektora opada. Atena pod postacią jego brata Deifobosa namawia go do walki. Hektor prosi, by zwycięzca oddał ciało pokonanego rodzinie. Achilles odmawia i zabija go ciosem w szyję. Umierający Hektor przepowiada mu śmierć przy Bramie Skajskiej z rąk Parysa i Apollina. Achilles przywiązuje zwłoki do rydwanu i wlecze je do obozu. Na murach rozpaczają Priam, Hekabe i Andromacha.

Księga XXIII. Pogrzeb Patroklosa

Duch Patroklosa ukazuje się Achillesowi we śnie i prosi o pogrzeb. Grecy wznoszą stos. Achilles zabija na nim dwunastu jeńców trojańskich. Po pogrzebie urządza igrzyska: wyścig rydwanów, walkę na pięści, zapasy, bieg, rzut dyskiem i strzelanie z łuku. Hojnie nagradza uczestników, także Agamemnona.

Księga XXIV. Wykup ciała Hektora

Achilles codziennie wlecze ciało Hektora wokół grobu Patroklosa, ale bogowie chronią zwłoki przed rozkładem. Zeus postanawia, że Achilles ma je oddać. Tetyda przekazuje synowi wolę bogów, a Iryda każe Priamowi jechać do obozu z okupem. Po drodze prowadzi go Hermes. Priam wchodzi do namiotu, obejmuje kolana Achillesa i całuje jego ręce. Prosi, by bohater wspomniał swego ojca. Obaj płaczą. Achilles oddaje ciało, ugaszcza starca i obiecuje rozejm na czas pogrzebu. Trojanie opłakują Hektora: żałobne pieśni śpiewają Andromacha, Hekabe i Helena. Poemat kończy się jego pogrzebem.