Problematyka — Baśnie
Motywy, symbole i interpretacja — z odwołaniem do konkretnych scen utworu.
Inność i odrzucenie
Brzydkie kaczątko jest inne niż reszta podwórka, więc wszyscy uważają, że mają prawo mu dokuczać. Kura i kot w chatce staruszki cenią tylko to, co sami umieją, i nie rozumieją, że ktoś może kochać wodę. Calineczkę chrabąszcz najpierw podziwia, a potem porzuca, bo sąsiadki uznały ją za brzydką. Andersen pokazuje, jak łatwo ocenia się kogoś według cudzego zdania. Obie historie kończą się jednak tym, że bohaterowie trafiają między podobnych do siebie i dopiero tam mogą być sobą.
Miłość, która ratuje
W Królowej śniegu miłość jest silniejsza od czarów. Gerda nie ma broni ani magicznych przedmiotów, a mimo to dociera do lodowego pałacu. Eskimoska mówi, że jej moc bierze się z dobroci, miłości i niewinności. Kaja nie uwalnia walka, tylko łzy i piosenka z dzieciństwa. Podobnie Calineczka ratuje jaskółkę ciepłem i troską, a słowik przywraca cesarzowi życie śpiewem. U Andersena dobre uczucia mają realną siłę.
Poświęcenie i cena marzeń
Mała syrenka płaci za swoje marzenie wszystkim, co ma. Traci głos, dom, rodzinę, a każdy krok sprawia jej ból. Królewicz nigdy nie dowiaduje się, kto go uratował. W ostatniej chwili syrena mogłaby ocalić siebie, zabijając ukochanego, ale tego nie robi. Andersen nie daje jej szczęścia na ziemi, lecz nagradza jej wybór. Jako córa powietrza dostaje szansę na nieśmiertelną duszę. Ta baśń mówi, że prawdziwa miłość nie żąda niczego w zamian.
Prawdziwe piękno i sztuczny blask
Dwór chińskiego cesarza woli błyszczącego mechanicznego ptaka od szarego słowika. Sztuczny śpiewa zawsze tak samo i można go rozkręcić, a żywy śpiewa z serca i jest wolny. Gdy przychodzi prawdziwa potrzeba, zabawka milczy, a słowik wraca bez urazy. W Bąku i piłce zabawki chwalą się safianem, mahoniem i hiszpańskim korkiem, a pozłacany bąk przestaje kochać piłkę, gdy ta zgniła w rynnie. Andersen ośmiesza ludzi, którzy cenią wygląd i pochodzenie bardziej niż wartość.
Bieda, samotność i obojętność
Dziewczynka z zapałkami umiera w mieście pełnym ludzi, którzy świętują i jedzą pieczone gęsi. Nikt jej nie zauważa, a rano ktoś tylko stwierdza, że chciała się ogrzać. Brzydkie kaczątko spędza zimę bez przyjaciela i bez schronienia. Andersen sam pochodził z bardzo biednej rodziny i wiedział, jak wygląda głód i zimno. Jego baśnie budzą współczucie dla słabszych i pytają czytelnika, czy sam nie przechodzi obojętnie obok cudzej biedy.
Próżność, niecierpliwość i przemijanie
Karusia myśli o czerwonych bucikach nawet w kościele i zostawia chorą opiekunkę, żeby iść na bal. Buciki, których pragnęła, stają się jej przekleństwem. Choinka przez całe życie czeka na coś lepszego i nie umie cieszyć się tym, co ma. Dopiero w ciemnej komórce rozumie, że las i wigilijny wieczór były szczęściem. Bąk i piłka pysznią się, dopóki los nie wrzuci ich na śmietnik. Choinka sama dochodzi na końcu do myśli, że wszystko minęło i nie powróci.