Streszczenie — Arka czasu

Wiosną 1942 roku Rafał, który niedługo skończy dziewięć lat, żyje w warszawskim getcie pod opieką dziadka skrzypka. Bibliotekarka Janka pożycza mu „Wehikuł czasu” Wellsa i ta powieść staje się jego ulubioną lekturą. Dziadek sprzedaje skrzypce, by opłacić ucieczkę wnuka na aryjską stronę. Stella prowadzi chłopca przez miasto, lecz kryjówkę odkryli już Niemcy i Rafał zostaje sam w pustym zoo. Chory odnajduje tam wehikuł czasu i przenosi się do 2013 roku. Po powrocie zaprzyjaźnia się z Lidką i Emkiem, który szykuje łódź do ucieczki Wisłą. Rafał wraca jeszcze do getta szukać dziadka. Podczas wodowania Arki zostaje ranny, ale przeżywa wojnę.

Część I. Wehikuł Czasu – 1. Książka z biblioteki przy Lesznie

Jest wiosna 1942 roku. Rafał nie skończył jeszcze dziewięciu lat. Razem z dziadkiem mieszka w Dzielnicy, bo tak nazywa getto. Do szkoły nie chodzi, a kolegów prawie nie ma. Jedyne miejsce, do którego dziadek puszcza go samego, to biblioteka dla dzieci przy ulicy Leszno 67. Pracuje tam młoda bibliotekarka Janka. Któregoś dnia daje chłopcu powieść Herberta George’a Wellsa o maszynie do podróży w czasie.

2. Pokój przy Siennej

Dziadek i wnuk zajmują jeden pokój w mieszkaniu przy ulicy Siennej. W pozostałych pokojach dokwaterowano obce rodziny. Przed wojną dziadek był skrzypkiem w filharmonii. W getcie od rana do wieczora krąży po podwórkach, ulicach i kawiarniach i gra za drobne pieniądze. Rafał całe dni spędza w domu, czyta i pomaga w obowiązkach. Rodzice wyjechali do Afryki, gdy był mały, a od wybuchu wojny nie ma od nich żadnych wiadomości. Chłopiec wciąż myśli o tym, jak było kiedyś i jak będzie kiedyś, po wojnie.

3. Eloje i Morlokowie

Powieść Wellsa wciąga Rafała bez reszty. Jej bohater, Podróżnik w Czasie, trafia do świata przyszłości. Mieszkający pod ziemią Morlokowie polują tam na bezbronnych Elojów. Rafał od razu przykłada ten obraz do getta. Esesmani stają się dla niego Morlokami, a sąsiedzi z Dzielnicy Elojami.
Gdy chłopiec idzie oddać książkę i wypożyczyć ją ponownie, na ulicy wybucha strzelanina. W zamieszaniu spotyka Jankę. Bibliotekarka zabiera go na talerz zupy do kuchni CENTOS-u, a potem odprowadza do domu. Tymczasem przychodzi zła wiadomość. Niemcy zmieniają granice getta i Sienna znajdzie się poza nim, dlatego dziadek szuka nowego lokum.

4. Nowe podwórko

Dziadkowi udaje się wynająć pokój w głębi Dzielnicy i obaj się tam przenoszą. W nowej kamienicy Rafał poznaje na podwórku Lidkę, dziewczynkę z sąsiedztwa. Na co dzień woli książki od zabaw z rówieśnikami, ale tym razem daje się wciągnąć do wspólnej gry.

5. Skrzypce dziadka

Dziadek przeczuwa, że getto czeka zagłada. Chce, żeby wnuk ukrył się po aryjskiej stronie, w gospodarstwie na obrzeżach miasta. W przygotowaniach pomaga mu Janka. Na wyjście z Dzielnicy trzeba zapłacić, więc dziadek pozbywa się swojego najcenniejszego skarbu, skrzypiec. Rafał dowiaduje się o tym dopiero po fakcie.
Ostatni wieczór przed ucieczką spędzają u znajomej kobiety. Dorośli uznają, że ciemne włosy chłopca od razu zdradzą jego pochodzenie. Próbują je rozjaśnić, lecz farbowanie się nie udaje i włosy robią się pomarańczowe. Rafał poznaje też Stellę, młodą kobietę, która ma go przeprowadzić przez miasto. Wyruszą o świcie.

6. Przez miasto

O świcie Stella i Rafał opuszczają getto przez budynek urzędu pracy. Świat za murem wydaje się chłopcu obcy i hałaśliwy. Stella ostrzega, że teraz zaczyna się najtrudniejszy odcinek, bo na ulicach grozi im wiele niebezpieczeństw.
W bramie jednego z domów spotykają aktorkę Inę. Ina sprytnie odwraca uwagę przechodniów i żołnierzy, dzięki czemu uciekinierzy idą dalej niezauważeni. Most prowadzi ich na drugi brzeg Wisły. Rafał po raz pierwszy w życiu widzi rzekę. Gdy wreszcie docierają w pobliże gospodarstwa, okazuje się, że Niemcy wykryli kryjówkę. Stella musi szybko znaleźć dla chłopca inne schronienie.

7. Puste zoo

Rafał dostaje wysokiej gorączki. Stella postanawia ukryć go w warszawskim ogrodzie zoologicznym. Zwierząt prawie tam nie ma, bo Niemcy dawno je wywieźli, za to wśród pustych wybiegów łatwo się schować. Kryjówką zostaje piwniczka pod dawnym wybiegiem zebr. Stella obiecuje, że wkrótce wróci, kiedy załatwi lepsze schronienie. Wyczerpany Rafał zasypia.

8. Maszyna wśród drzew

Stella się nie pojawia. Chory chłopiec przesypia w piwniczce kolejne godziny. Któregoś słonecznego ranka wychodzi na zewnątrz i dostrzega między drzewami dziwną maszynę z siodełkiem i dźwigniami. Jest pewien, że to wehikuł z powieści Wellsa. W tej samej chwili słychać strzały i nadchodzących żołnierzy. Rafał siada na siodełku i przesuwa dźwignię na chybił trafił. Maszyna znika razem z nim i zatrzymuje się dopiero 14 sierpnia 2013 roku.

9. Warszawa za siedemdziesiąt lat

Chłopiec ląduje w tym samym zoo, ale nic tu nie przypomina okupacji. Zwiedzający noszą dziwne ubrania i używają przedmiotów, których Rafał nie zna. Poznaje dziewczynkę o imieniu Asia, która mimo jego dziwacznego wyglądu i pytań odnosi się do niego życzliwie.
Na ulicy Rafał widzi chłopców, którzy dla zabawy kopią bochenek chleba. Dla głodnego dziecka z getta to coś niewyobrażalnego, więc rzuca się, by ratować chleb. Chwilę później potrąca go samochód i wszystko gaśnie mu przed oczami.

Część II. Arka – 1. Lidka i Emek

Kiedy Rafał się budzi, znów jest rok 1942 i znów leży w zoo. Chorego znaleźli Lidka, dziewczynka znajoma z podwórka, i chłopak o imieniu Emek, czyli Emanuel. Oboje uciekli z getta i ukrywają się na terenie ogrodu. Towarzyszą im oswojony szop pracz Miksio i szakal, który trzyma się nieco na uboczu. Rafał uznaje, że wyprawa do przyszłości była tylko snem w gorączce.
Gdy chłopiec trochę wydobrzeje, Emek prowadzi go na działki ogrodowe obok zoo. Uczy go, skąd brać warzywa i jak przy tym nie zwracać na siebie uwagi.

2. Życie w ukryciu

Rafał uczy się codzienności w kryjówce. Dzieci uważają, żeby nie zabierać z działek zbyt wiele, i chowają się przed każdym, kto zagląda do zoo. Chłopiec coraz mocniej przywiązuje się do nowych przyjaciół. Mimo to wciąż wypatruje Stelli i martwi się o dziadka.

3. Tajemnica Emka

Mijają tygodnie. Rafał pomaga starszej kobiecie przy jej ogródku na działkach, a ona w zamian zostawia mu coś do jedzenia. Emek co jakiś czas znika i nie chce zdradzić, czym się zajmuje. W końcu zabiera Rafała nad Wisłę. W ukrytym miejscu stoi tam duża drewniana łódź, niemal gotowa do drogi. To Arka, na której Emek chce popłynąć w dół rzeki, jak najdalej od Warszawy.
Przyjaciele namawiają Rafała, żeby wyruszył razem z nimi. Wtedy dociera do nich wiadomość, że Niemcy likwidują getto i wywożą jego mieszkańców. Rafał zgadza się na wspólną ucieczkę, ale w duchu postanawia, że najpierw musi sprawdzić, co dzieje się z dziadkiem.

4. Z powrotem do Dzielnicy

Wodowanie Arki jest już blisko. Nocą Rafał nie może zasnąć i po cichu opuszcza zoo. Sam przemierza miasto i przedostaje się przez mur do getta. Dzielnica jest niemal pusta. W dawnym mieszkaniu nie ma śladu dziadka i wiele wskazuje na to, że zdążył się uratować. Zmęczony chłopiec zasypia na miejscu.

5. Obława

Budzi go hałas. Po kamienicy krążą policjanci, którzy szukają ukrywających się Żydów. W ostatnim momencie chłopiec znajduje schronienie pod dachem, gdzie kryją się też jego dawni sąsiedzi. Ci ludzie boją się, że obcy chłopiec ściągnie na nich obławę, i spotkanie z nimi omal nie kończy się źle. Rafałowi udaje się jednak wymknąć z budynku i wrócić na aryjską stronę.

6. Wodowanie

Rafał zdąża do zoo na czas. Lidka i Emek cieszą się z jego powrotu. O zmierzchu dzieci spychają Arkę na wodę. Kiedy wydaje się, że plan się powiedzie, na brzegu pojawiają się uzbrojeni Niemcy. Kryjówkę nad rzeką ktoś odkrył.

7. Spotkanie z Podróżnikiem

Żołnierze otwierają ogień. Rafał, który jest w wodzie, zostaje postrzelony. Lidka i Emek odpływają Arką, a on zostaje sam w rzece. Wtedy zjawia się przed nim wehikuł czasu i Podróżnik z powieści Wellsa. Rafał opowiada mu o przyjaciołach i chciałby cofnąć to, co się stało. Podróżnik tłumaczy, że to, co minęło, pozostanie takie, jakie było. Ludzie mogą jednak wpływać na to, co dopiero nadejdzie, a pamięć pomaga im nie powtarzać błędów. Potem znika.
Rannego chłopca znajduje na wiślanej plaży Janka z biblioteki. Przyprowadza go do starszej kobiety, która obiecuje się nim zająć.

Epilog. Pętla czasu

Rafał spędza resztę wojny w domu starszej kobiety. Po wojnie odnajduje go dziadek, który przeżył, a później także rodzina. Chłopiec długo nie wie, czy Arka dopłynęła do celu, i czasem myśli, że wszystko mu się przyśniło. Dopiero po latach ma pewność, że Lidka i Emek również przetrwali.
W ostatniej scenie stary Rafał przechadza się alejkami zoo razem z Lidką, która została jego żoną. Jest 14 sierpnia 2013 roku. Oboje dostrzegają chudego, rudego chłopca, który rozgląda się tak, jakby przybył z innej epoki. Przyglądają mu się uważnie. Wiedzą, że to mały Rafał z 1942 roku, a wszystko dzieje się tak, jak powinno.