Streszczenie — Antygona w Nowym Jorku

Janusz Głowacki · streszczenie krótkie i szczegółowe, plan wydarzeń oraz odsyłacze do charakterystyk bohaterów.

Streszczenie krótkie

Zimowa noc w nowojorskim Tompkins Square Park. Bezdomna Portorykanka Anita dowiaduje się, że zmarł jej ukochany John i zostanie pochowany w zbiorowym grobie na Hart Island. Za niecałe dwadzieścia dolarów i parę butów narciarskich namawia Polaka Pchełkę i Rosjanina Saszę, żeby wykradli ciało z mola na Bronksie. Mężczyźni przynoszą jednak zwłoki obcego człowieka. Anita tego nie zauważa i razem z Saszą grzebie zmarłego za ławką. Po pogrzebie oboje planują wspólny wyjazd do Moskwy. Zazdrosny Pchełka upija Saszę denaturatem, a Anita zostaje napadnięta. Policja oczyszcza park z bezdomnych, a Anita wiesza się na jego bramie.

Streszczenie szczegółowe — Antygona w Nowym Jorku

Akt I

Scena 1. Na tle parku pełnego kartonów i łachmanów Policjant przemawia do widowni. Zapewnia, że nie ma nic przeciw bezdomnym, i opowiada o jednym z nich, który zaczął sprzedawać książki i miał szansę wyjść z parku, ale zabili go zawistni koledzy. Dziwi się, że bezdomni nie chcą chodzić do schronisk. W tym czasie spod sterty szmat wychodzi Sasza i włącza magnetofon z piosenką „Strangers in the Night”. Policjant zostaje wezwany przez radio i odchodzi.
Scena 2. Do parku przychodzi Anita, pchając wózek z całym swoim dobytkiem. Niesie kawę dla Johna i pyta o niego Saszę. Podejrzewa, że John jest z inną kobietą. Sasza w końcu mówi jej, że John nie żyje, a jego ciało zabrano. Ma trafić na Potter’s Field na Hart Island, gdzie grzebie się nędzarzy i przestępców. Anita jest oburzona. Twierdzi, że John był arystokratą z Bostonu, i pyta, czy przed śmiercią coś powiedział. Sasza odpowiada, że John od dawna z nikim nie rozmawiał.
Scena 3. Pojawia się Pchełka i próbuje zagadać milczącego Saszę. Dzień wcześniej dostał od niego siedem dolarów na wino i nie wrócił. Tłumaczy, że miał atak padaczki, trafił do szpitala i tam go okradziono. Sasza wie jednak, że Pchełka kupił wino, sam je wypił, a resztę wydał na nocleg w kotłowni, do której za opłatą wpuszcza bezdomnych pewien Polak. Anita potwierdza, że widziała tam Pchełkę. Pchełka obrzuca ją wyzwiskami, a gdy Sasza mówi, że wierzy Anicie, odchodzi obrażony.
Scena 4. Pchełka wraca i widzi, że Sasza pakuje swoje rzeczy. Boi się, że przyjaciel chce wrócić do Rosji, i na wszelkie sposoby próbuje mu to wyperswadować. Sasza w końcu zostaje. Wspomina dzieciństwo w Leningradzie. Za ścianą ich mieszkania funkcjonariusze KGB przesłuchiwali ludzi, a ojciec Saszy puszczał głośno muzykę, żeby zagłuszyć krzyki. Rozmowa schodzi na Żydów. Pchełka zapewnia, że nie jest antysemitą, choć jego słowa świadczą o czymś przeciwnym.
Scena 5. Policjant znów zwraca się do widowni. Mówi o pracy policji i o tym, że w Ameryce prawo jest równe dla wszystkich. Jego wywody brzmią jak wyuczone formułki.
Scena 6. Pchełka namawia Saszę, żeby sprzedał nerkę, i przekonuje go, że to dobry interes.
Scena 7. Wraca Anita. Postanowiła, że nie pozwoli pochować Johna na Potter’s Field. Ma niecałe dwadzieścia dolarów, co nie wystarczy na żaden pogrzeb. Anita wie jednak, że jest środa i trumny czekają na molo na Bronksie, aż przewiozą je na wyspę. Wymyśla, że Sasza i Pchełka wykradną ciało, a ona pochowa je w parku. Sama nie może jechać, bo z wózkiem nie wpuszczą jej do metra. Mężczyźni uważają plan za szalony. Zgadzają się, gdy Anita oddaje im pieniądze, a Pchełce obiecuje buty narciarskie dla Joli, kobiety z Polski, o której ciągle opowiada.

Akt II

Scena 8. Sasza i Pchełka są na molo na Bronksie. W ciemności otwierają jedną trumnę po drugiej, a Pchełka rozmarza się o przyjeździe Joli. Znajduje też na ziemi zdjęcie obcego mężczyzny i zabiera je. Kiedy w kolejnej trumnie widzą zmarłego, Pchełka uznaje, że to John, i dostaje ataku padaczki.
Scena 9. Policjant ponownie przemawia do widzów. Opowiada, że z mola na Bronksie zniknęły zwłoki, i poleca strażnikom z Potter’s Field odnaleźć brakującego trupa.
Scena 10. Sasza i Pchełka sadzają trupa na ławce w parku i siadają po obu jego stronach. Rozmawiają o pogłoskach, że miasto szykuje akcję przeciw bezdomnym. Wkrótce orientują się, że przynieśli zwłoki obcego mężczyzny. Gdy Pchełka znów zaczyna mówić o przyjeździe Joli, Sasza traci cierpliwość. Przypomina mu, że Jola już przyjechała z Polski. Pchełka pisał jej w listach o pięciopokojowym mieszkaniu, portierze i samochodzie, a kiedy przyjechała, wstydził się pokazać jej na oczy. Jola wróciła do kraju. Pchełka nie chce tego słuchać i wściekły odchodzi.
Scena 11. Przychodzi Anita. Nie zauważa, że to nie John. Wybiera miejsce na grób za ławką, a ponieważ ziemia jest zmarznięta, kopanie idzie z trudem. Ozdabia ławkę i przygotowuje skromną stypę. Prosi o zdjęcie zmarłego, więc Sasza daje jej fotografię znalezioną na molo. Anita opowiada o swoim życiu. Pracowała z matką w szwalni i marzyła o sklepie w Portoryko. Matka zmarła, brat ukradł oszczędności, a Anita straciła pracę i mieszkanie. Wspomina też wieczór z Johnem nad East River. Zaczepili ich wtedy policjanci i kazali Anicie pokazać bieliznę. John nie pozwolił na to i policja go zabrała. Spotkała go dopiero po pięciu latach, ale John jej nie poznał.
Scena 12. Kolejny monolog Policjanta. Mówi, że podczas poszukiwań zaginionego trupa znaleziono sześć ciał bez dokumentów i że dla policji liczy się tylko to, że rachunek się zgadza. Wspomina też o planach burmistrza wobec Tompkins Square Park.
Scena 13. Anita i Sasza ubijają ziemię na grobie. Anita pyta, czy Sasza ma żonę. Sasza opowiada, że w Rosji był malarzem, ale jego karierę zakończył Breżniew, który splunął na jego obraz. W Ameryce zarabiał na remontach mieszkań. Żona odeszła od niego do profesora, który napisał głośną książkę o tym, że Szekspir był kobietą. Zrozpaczony Sasza podpalił remontowane mieszkanie i wyskoczył przez okno, ale tylko złamał nogę. Teraz ma zaproszenie od dziekana moskiewskiej Akademii Sztuk Pięknych, ale trzęsą mu się ręce. Anita dodaje mu otuchy i wręcza grzebień, buty i białą koszulę. Oboje zaczynają planować wspólną przyszłość, a Anita odzyskuje nadzieję. Postanawiają, że Sasza pójdzie do ambasady po bilet, a Anita pojedzie z nim do Moskwy.
Scena 14. Wraca Pchełka, który podsłuchiwał rozmowę w krzakach. Jest zazdrosny i próbuje zniechęcić Saszę do Anity. Wyciąga butelkę z denaturatem. Sasza, choć ma iść do ambasady, pije łapczywie i wkrótce źle się czuje. Z krzaków dobiega krzyk napadniętej Anity, która woła Saszę. Żaden z mężczyzn nie idzie jej na pomoc.
Scena 15. Anita wraca poturbowana i skrzywdzona. W parku zaczynają migać światła radiowozów, bo policja rozpoczyna akcję usuwania bezdomnych.
Scena 16. Policjant zdaje widowni relację z oczyszczenia parku, który otoczono wysokim żelaznym ogrodzeniem. Zaprzecza pogłoskom o grobie w parku i przypisuje je chorej psychicznie Portorykance. Kobieta próbowała wrócić do parku i powiesiła się na jego bramie. Pochowano ją na Potter’s Field. Na koniec Policjant podaje dane o rosnącej liczbie bezdomnych i sugeruje, że ktoś z widzów wkrótce może znaleźć się na ulicy. Z uśmiechem życzy publiczności miłego wieczoru.

Plan wydarzeń — Antygona w Nowym Jorku

  1. Akt I: wiadomość o śmierci Johna.
    1. Pierwszy monolog Policjanta o bezdomnych i schroniskach.
    2. Anita szuka Johna i dowiaduje się od Saszy o jego śmierci.
    3. Anita oburza się, że John trafi na Potter’s Field.
    4. Kłamstwa Pchełki o przepitych siedmiu dolarach.
    5. Anita zdradza, że Pchełka nocował w kotłowni.
    6. Sasza pakuje rzeczy, a Pchełka błaga go, żeby nie wyjeżdżał.
    7. Wspomnienia Saszy z Leningradu.
    8. Drugi monolog Policjanta.
    9. Pchełka namawia Saszę do sprzedaży nerki.
    10. Plan Anity, żeby wykraść ciało i pochować je w parku.
    11. Umowa za niecałe dwadzieścia dolarów i buty narciarskie.
  2. Akt II: pogrzeb obcego człowieka.
    1. Poszukiwanie ciała w trumnach na molo na Bronksie.
    2. Atak padaczki Pchełki.
    3. Trzeci monolog Policjanta.
    4. Odkrycie pomyłki w parku.
    5. Sasza wyjawia prawdę o Joli, Pchełka odchodzi.
    6. Anita nie zauważa pomyłki i przygotowuje pogrzeb.
    7. Opowieść Anity o matce, pracy w szwalni i Johnie.
    8. Czwarty monolog Policjanta.
    9. Opowieść Saszy o malarstwie, żonie i próbie samobójczej.
    10. Wspólne plany Anity i Saszy, decyzja o wyjeździe do Moskwy.
    11. Powrót zazdrosnego Pchełki i denaturat.
    12. Napaść na Anitę, której nikt nie pomaga.
    13. Policyjna akcja w parku.
    14. Ostatni monolog Policjanta o samobójstwie Portorykanki.

Pozostałe materiały — Antygona w Nowym Jorku