Aleksander Dumas

Wczesne życie i edukacja

Alexandre Dumas Davy de la Pailleterie urodził się 24 lipca 1802 roku w Villers-Cotterêts we Francji. Jego ojciec, Thomas Alexandre Dumas, był synem francuskiego markiza i czarnoskórej niewolnicy z Saint-Domingue. W armii rewolucyjnej doszedł do stopnia generała, ale poróżnił się z Napoleonem. Zmarł w 1806 roku, a rodzina żyła odtąd w biedzie. Matka prowadziła mały sklepik z tytoniem.

Chłopiec nie lubił się uczyć. Najlepiej czuł się w lasach wokół miasteczka, umiał jeździć konno i fechtować, a do tego pięknie kaligrafował. W wieku szesnastu lat został kancelistą u notariusza. Z przyjacielem Adolphe’em de Leuven założył amatorski teatr i pisał dla niego pierwsze sztuki.

Debiut i pierwsze dzieła

W 1823 roku Dumas wyjechał do Paryża i dostał pracę w kancelarii księcia Orleańskiego, przyszłego króla Ludwika Filipa. Dużo czytał i chodził do teatru. W 1824 roku urodził mu się syn, także Aleksander, później znany pisarz.

Sławę przyniósł mu dramat historyczny Henryk III i jego dwór, wystawiony w Teatrze Francuskim 11 lutego 1829 roku. Sztuka stała się ważnym wydarzeniem w sporze romantyków z klasykami. Dumas rzucił pracę w kancelarii i zajął się pisaniem. Kolejne sukcesy odniósł dramatami Antony (1831), Wieża Nesle (1832) i Kean (1836).

Kontekst historyczny

Dumas tworzył w czasach romantyzmu, gdy we Francji modna była powieść historyczna na wzór Waltera Scotta. W 1830 roku walczył na barykadach rewolucji lipcowej i przywiózł z Soissons proch dla powstańców. Jego kariera powieściopisarza zbiegła się z rozwojem prasy. Dzienniki „La Presse” i „Le Siècle” przyciągały prenumeratorów powieściami w odcinkach, a Dumas pisał je szybciej niż ktokolwiek inny.

Od końca lat 30. współpracował z historykiem Auguste’em Maquetem. Maquet szukał źródeł i pisał szkice, a Dumas nadawał im ostateczny kształt. Po zamachu stanu Napoleona III w 1851 roku Dumas wyjechał do Belgii, także po to, by uciec przed wierzycielami. W 1860 roku wspierał wyprawę Garibaldiego i razem z nim wkroczył do Neapolu.

Dojrzałość twórcza

Lata 40. przyniosły Dumasowi największe powieści. W 1844 roku ukazali się Trzej muszkieterowie, a po nich Dwadzieścia lat później (1845) i Wicehrabia de Bragelonne (1848–1850). W tym samym czasie powstały Hrabia Monte Christo, Królowa Margot i Kawaler de Maison-Rouge, a później Naszyjnik królowej i Czarny tulipan. Wiele z nich Dumas przerobił na sztuki teatralne.

Pisarz zarabiał krocie i wydawał jeszcze więcej. Zbudował pod Paryżem zamek Monte Christo, a w 1847 roku otworzył własny Teatr Historyczny. Po rewolucji 1848 roku stracił majątek i zbankrutował. Do końca życia pracował jednak bez przerwy, prowadził własne pisma i jeździł po Europie. Pozostawił ponad dwieście utworów.

Spuścizna i znaczenie

Dumas zmarł 5 grudnia 1870 roku w Puys pod Dieppe, w domu syna. W 2002 roku jego prochy przeniesiono do paryskiego Panteonu, gdzie spoczywają najbardziej zasłużeni Francuzi. Jego książki przełożono na prawie dwieście języków, a na ich podstawie powstało ponad dwieście filmów.

Dumas spopularyzował powieść, w której fikcyjny bohater przeżywa przygody na tle prawdziwych wydarzeń historycznych. Trzeba go odróżniać od syna, Aleksandra Dumasa (1824–1895), autora powieści Dama kameliowa (1848) i członka Akademii Francuskiej. Dlatego ojca nazywa się Dumasem ojcem, a syna Dumasem synem.