Jan Kazimierz — charakterystyka postaci
Król Polski w utworze Potop. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Jan Kazimierz Waza to postać historyczna, król Polski w czasie potopu. Na początku najazdu opuszcza Warszawę i chroni się na Śląsku, w Głogowej (dziś Głogówek). Szlachta i magnaci przechodzą na stronę Karola Gustawa. Po obronie Jasnej Góry kraj zaczyna się budzić i król postanawia wrócić.
W drodze przez Karpaty wpada w szwedzką zasadzkę. Ratuje go Kmicic, który rzuca się na napastników z kilkoma ludźmi. W Lubowli król odwiedza rannego i przebacza mu dawne winy. W powieści jest władcą dobrym i łagodnym, choć nie zawsze stanowczym.
We Lwowie Jan Kazimierz składa w katedrze śluby: obiera Matkę Bożą za królową swoich państw i obiecuje ulżyć losowi chłopów. Potem prowadzi wojnę razem z Czarnieckim i hetmanami. Na końcu powieści jego list, odczytany w kościele w Upicie, oczyszcza Kmicica z zarzutów i ujawnia jego zasługi.
Cechy — Jan Kazimierz
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Łagodny | Przebacza Kmicicowi dawną służbę u Radziwiłła. |
| Pobożny | Składa we Lwowie śluby i powierza kraj opiece Matki Bożej. |
| Wdzięczny | Nagradza zasługi Kmicica listem i obietnicą starostwa upickiego. |
| Odważny | Wraca do kraju przez tereny zajęte przez nieprzyjaciela. |
Częste pytania — Jan Kazimierz
Jaką rolę pełni Jan Kazimierz w „Potopie”?
To król Polski, który po ucieczce na Śląsk wraca do kraju, składa śluby lwowskie i prowadzi wojnę ze Szwedami.
Jak Kmicic uratował króla?
W górskim wąwozie Szwedzi zaatakowali królewski orszak, a Kmicic z trzema towarzyszami rzucił się na nich i osłonił króla.
Co obiecał król w ślubach lwowskich?
Obrał Matkę Bożą za patronkę i królową swoich państw, obiecał szerzyć jej cześć i ulżyć doli chłopów po zawarciu pokoju.
Jak król nagrodził Kmicica?
Przebaczył mu w Lubowli, a potem wysłał list, który odczytano w kościele w Upicie. Zapowiedział w nim, że nagrodzi go starostwem upickim.
Gdzie przebywał król w czasie najazdu?
Po opuszczeniu Warszawy i Krakowa schronił się na Śląsku, w Głogówku (u Sienkiewicza: Głogowa), skąd wrócił do kraju pod koniec 1655 roku.