Andrzej Kmicic — charakterystyka postaci
Główny bohater, chorąży orszański, później Babinicz w utworze Potop. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Andrzej Kmicic jest chorążym orszańskim, synem przyjaciela Herakliusza Billewicza. Z testamentu starego pułkownika dostaje Lubicz i ma poślubić jego wnuczkę Oleńkę. Na Żmudź przybywa w styczniu 1655 roku, sławny jako śmiały partyzant w wojnie z Moskwą, ale też jako swawolnik. Otacza go kompania banitów i zawadiaków, z którymi pije, strzela do portretów i najeżdża okolicę.
Kmicic jest z natury dobry, ale porywczy i nieobliczalny. Po śmierci kompanionów w bójce z Butrymami pali Wołmontowicze, potem porywa Oleńkę do Lubicza. Wołodyjowski rani go w pojedynku. Kmicic szybko się godzi z przeciwnikiem, bo umie docenić rycerską wielkoduszność. W Kiejdanach, olśniony osobą hetmana, przysięga Radziwiłłowi na krucyfiks, że go nie opuści. Po ogłoszeniu ugody ze Szwedami trwa przy nim, choć wyprasza życie dla uwięzionych pułkowników.
Prawdę o zamiarach Radziwiłłów poznaje od Bogusława w Pilwiszkach. Porywa księcia, a ten strzela mu w twarz. Od tej chwili Kmicic zmienia nazwisko na Babinicz i odkupuje winy: broni Jasnej Góry i wysadza szwedzką kolubrynę, znosi tortury u Kuklinowskiego, ratuje króla w górskim wąwozie, prowadzi Tatarów, walczy pod Warszawą, pokonuje Bogusława pod Prostkami i broni Laudy. Robi to w milczeniu, nie przyznając się do prawdziwego nazwiska.
W finale ciężko ranny wraca do Lubicza. List króla odczytany w kościele w Upicie ujawnia jego zasługi. Oleńka mu wybacza, a Kmicic dostaje starostwo upickie.
Cechy — Andrzej Kmicic
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Odważny | Sam wysadza szwedzką kolubrynę pod Jasną Górą i z garstką ludzi rzuca się na Szwedów, by osłonić króla. |
| Porywczy i gwałtowny | W gniewie pali Wołmontowicze i porywa Oleńkę do Lubicza. |
| Wierny danemu słowu | Mimo zdrady hetmana długo dotrzymuje przysięgi złożonej na krucyfiks. |
| Zdolny do skruchy | Uznaje swoje winy, pokutuje w milczeniu i nie żąda nagrody. |
| Pomysłowy | Porywa Bogusława, przedziera się przez kraj pod cudzym nazwiskiem, wkrada się nocą do obozu wroga po Sorokę. |
| Wytrwały | Znosi ranę od kuli, przypalanie i ciężkie cięcia w wąwozie, a potem wraca do walki. |
| Kochający | Pod Prostkami darowuje życie wrogowi, żeby ocalić Oleńkę. |
Częste pytania — Andrzej Kmicic
Kim jest Andrzej Kmicic?
Głównym bohaterem „Potopu”, chorążym orszańskim, który z testamentu ma poślubić Oleńkę Billewiczównę. Z warchoła i sługi zdrajcy staje się bohaterem walczącym pod nazwiskiem Babinicz.
Dlaczego Kmicic spalił Wołmontowicze?
Z zemsty za śmierć kompanionów, zabitych przez Butrymów w bójce w karczmie. Wpadł w szał i w nocy napadł na zaścianek.
Jak Kmicic trafił na służbę do Radziwiłła?
Hetman przyjął go serdecznie i powierzył mu pułk. Przed ogłoszeniem ugody ze Szwedami kazał mu przysiąc na krucyfiks, że go nie opuści do śmierci.
Kiedy Kmicic zrozumiał, że Radziwiłł jest zdrajcą?
W Pilwiszkach, gdy książę Bogusław, biorąc go za wspólnika, wyjawił mu zamiary Radziwiłłów wobec Rzeczypospolitej.
Skąd wzięło się nazwisko Babinicz?
Od miasteczka Babinicze pod Orszą, które od dawna należało do Kmiciców. Kmicic przybrał to nazwisko, żeby nie budzić nieufności.
Jakie czyny Kmicica wymienia list króla?
Porwanie Bogusława, obronę Jasnej Góry i wysadzenie działa, tortury u nieprzyjaciół, ocalenie króla w zasadzce, udział w zdobyciu Warszawy, wyprawę do Prus, zwycięstwo pod Prostkami i obronę Żmudzi.
Jak Kmicic uratował króla?
Gdy Szwedzi zaatakowali królewski orszak w górach, rzucił się na nich z trzema towarzyszami i dał królowi czas na ucieczkę. Został posieczony i ledwie przeżył.
Dlaczego Kmicic nie zabił Bogusława pod Prostkami?
Bogusław oświadczył, że w razie jego śmierci w Taurogach zginie Oleńka. Kmicic wymienił jego życie na rozkazy, które dawały jej wolność.
Czy Kmicic jest bohaterem dynamicznym?
Tak. Przechodzi wyraźną przemianę: od swawolnika, który łamie prawo, do żołnierza gotowego oddać życie za króla i ojczyznę.
Jak kończą się losy Kmicica?
Po powrocie do Lubicza zostaje publicznie oczyszczony listem króla, żeni się z Oleńką i dostaje starostwo upickie. Po ślubie idzie jeszcze na wojnę na wschodzie, a potem osiada w Wodoktach.