Klara Raptusiewiczówna — charakterystyka postaci
Synowica Cześnika, ukochana Wacława w utworze Zemsta. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Klara jest synowicą Cześnika, czyli córką jego brata, i pozostaje pod jego opieką wraz ze swoim majątkiem. Ta zależność jest ważna: w całej komedii mówi się o niej jako o posagu, a nie jako o osobie. Opiekun rozważa poślubienie jej sam, potem wydaje ją za syna wroga, a decyzje podejmuje bez pytania.
Spotyka się z Wacławem potajemnie, w ogrodzie przy murze granicznym — dokładnie tam, gdzie przebiega linia sporu ich rodzin. W scenach z nim mówi zupełnie innym językiem niż reszta bohaterów: nie rubasznym ośmiozgłoskowcem pełnym powiedzonek, tylko liryką. To rozróżnienie stylistyczne jest u Fredry celowe i oddziela dwoje młodych od świata starszych.
Nie jest jednak postacią bierną ani sentymentalną. Potrafi żartować, drażnić się z Wacławem i stawiać warunki — to ona, dla zabawy, żąda od Papkina krokodyla, z czego bierze się jeden z najbardziej znanych cytatów polskiej komedii. Ma też zdrowy dystans do własnego położenia i wie, że o jej losie zdecydują inni.
Finał daje jej dokładnie to, czego chciała, ale z najbardziej absurdalnego powodu: Cześnik żeni ją z Wacławem wyłącznie po to, żeby dopiec sąsiadowi. Klara nie dostaje nawet szansy powiedzieć, że jest szczęśliwa — decyzja zapada nad jej głową, tak jak wszystkie poprzednie.
Cechy — Klara Raptusiewiczówna
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Zakochana i wierna | Spotyka się z Wacławem mimo wojny rodzin i nie rozważa innego wyjścia. |
| Dowcipna | Żąda od Papkina krokodyla, świadomie stawiając mu warunek niemożliwy do spełnienia. |
| Zależna | Jako podopieczna Cześnika nie decyduje ani o sobie, ani o swoim majątku. |
| Mówiąca innym językiem | W scenach miłosnych Fredro daje jej lirykę zamiast rubasznego wiersza reszty postaci. |
| Bez udziału w sporze | Nie zna przyczyn konfliktu i nie interesuje się nim — podobnie jak Wacław. |
Częste pytania — Klara Raptusiewiczówna
Kim jest Klara dla Cześnika?
Synowicą, czyli córką jego brata, a zarazem podopieczną — Cześnik jest jej opiekunem prawnym i zarządza jej majątkiem. To dlatego rozważa poślubienie jej samemu i to dlatego może potem wydać ją za mąż bez pytania o zdanie.
Skąd wziął się motyw krokodyla?
Klara, dla żartu i żeby się pozbyć natrętnego Papkina, żąda od niego krokodyla jako dowodu miłości. Papkin skarży się na to wierszem, który wszedł do polszczyzny jako przysłowie o niewykonalnych żądaniach: jeśli nie chcesz mojej zguby, krokodyla daj mi, luby.
Gdzie Klara spotyka się z Wacławem?
W ogrodzie, przy murze granicznym dzielącym zamek — czyli dokładnie na linii sporu ich rodzin. To miejsce jest u Fredry znaczące: młodzi spotykają się tam, gdzie starzy się biją.
Czy Klara wie o planach Cześnika?
Nie w pełni i nigdy z pierwszej ręki. Opiekun rozważa poślubienie jej, potem dyktuje do niej list miłosny, wreszcie wydaje ją za Wacława — i za każdym razem decyzja zapada bez jej udziału. Dostaje to, czego chciała, ale nie dlatego, że o to prosiła.
Czym różni się język Klary od języka innych postaci?
Klara i Wacław jako jedyni mówią lirycznie — obrazowo, z metaforami, bez powiedzonek i makaronizmów. Cała reszta komedii posługuje się rubasznym, potocznym ośmiozgłoskowcem. To rozróżnienie oddziela świat młodych od świata ich ojców.