Papkin — charakterystyka postaci
Pieczeniarz na dworze Cześnika w utworze Zemsta. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Papkin nie ma majątku, domu ani zawodu. Utrzymuje się z tego, że bawi możnych — i robi to jedynym sposobem, jaki zna: opowiada o sobie rzeczy, które się nie wydarzyły. W jego relacjach pojawiają się greckie księżne, tygrysy, pojedynki i porwania, a wszystko urywa się w pół zdania, bo słuchacz przestaje słuchać.
Ma szablę, której nadał imię Artemiza, i nazywa ją żelazem groźnym światu, napęczniałym krwią jak gąbka. W rzeczywistości nie użył jej ani razu. Kiedy przychodzi do prawdziwego zadania — poselstwa do Rejenta — próbuje się wymigać, a gdy trzeba porwać Wacława, robi to przypadkiem.
Jego rolą w konstrukcji komedii jest bycie łącznikiem: krąży między obiema połowami zamku, przenosi wiadomości, listy i plotki, i przy okazji nakręca konflikt. Jest też jedyną postacią, która ma własną, samodzielną linię komiczną, niezwiązaną bezpośrednio ze sporem o mur.
Kulminacją tej linii jest testament. Poczęstowany przez Cześnika winem i dwuznaczną uwagą, Papkin nabiera przekonania, że został otruty. Siada i spisuje ostatnią wolę: rozdaje rzeczy, których nie posiada, zapisuje Artemizę najdzielniejszemu rycerzowi Europy pod warunkiem postawienia mu pomnika i lamentuje nad losem, który zesłał mu trucizną i wesele tego samego dnia. Pod koniec sztuki orientuje się, że żyje, i drze papier.
Cechy — Papkin
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Samochwała | Cała jego biografia — wojny, podróże, romanse — jest zmyślona, i on sam wie o tym najlepiej. |
| Tchórz | Boi się Rejenta, trucizny, pojedynku i własnego cienia; z zadań wykręca się, jak może. |
| Pasożyt | Nie ma z czego żyć i służy temu, kto go nakarmi; sam nazywa siebie przyjacielem domu. |
| Zabawny i żałosny naraz | Śmieszy do momentu, w którym spisuje testament rozdający rzeczy, których nie ma. |
| Makaronizujący | Wtrąca łacińskie i francuskie wyrazy, żeby uchodzić za człowieka świata. |
| Przywiązany do Artemizy | Szabla, której nigdy nie użył, jest jedyną jego własnością i bohaterką jego testamentu. |
Częste pytania — Papkin
Kim jest Papkin?
Pieczeniarzem, czyli człowiekiem żyjącym na cudzy koszt. Nie ma majątku ani zawodu; utrzymuje się, bawiąc możnych opowieściami o swoich zmyślonych przygodach. Na dworze Cześnika pełni rolę posła, swata i posłańca.
Co to jest Artemiza?
Imię, które Papkin nadał własnej szabli. Nazywa ją żelazem groźnym światu i napęczniałym krwią jak gąbka, choć w całej sztuce nie używa jej ani razu. W testamencie zapisuje ją najdzielniejszemu rycerzowi Europy, pod warunkiem że tamten postawi mu pomnik.
Dlaczego Papkin spisuje testament?
Bo jest przekonany, że Cześnik go otruł. Poczęstowany winem i dwuznaczną uwagą, bierze to za wyrok śmierci. Siada, płacze i rozdaje w ostatniej woli rzeczy, których nie posiada. Pod koniec sztuki orientuje się, że żyje, i drze papier.
Jak Papkin przyprowadza Wacława?
Raczej przypadkiem niż dzięki odwadze. Wysłany z poselstwem do Rejenta, natyka się na jego syna i doprowadza go na dwór Cześnika jako jeńca — po czym natychmiast przypisuje sobie zasługę wielkiego czynu wojennego.
Po co Fredrze taka postać?
Z dwóch powodów. Praktycznie: Papkin jest łącznikiem, który krąży między obiema połowami zamku i przenosi wiadomości, dzięki czemu akcja może się toczyć. Artystycznie: daje komedii samodzielną linię komiczną, niezależną od sporu o mur.
Czy Papkin jest postacią wyłącznie śmieszną?
Nie. Scena testamentu przechyla go w stronę smutku: człowiek bez domu, bez rodziny i bez majątku rozdaje w ostatniej woli rzeczy wyimaginowane i prosi o pomnik, którego nikt mu nie postawi. Fredro pozwala się z niego śmiać, ale nie odbiera mu całkiem godności.