Roman Pisarski
Polski pisarz i nauczyciel (1912–1969), autor wierszy, opowiadań i słuchowisk dla dzieci. Najbardziej znany jest z książki „O psie, który jeździł koleją” z 1967 roku.
Wczesne życie i edukacja
Roman Maria Józef Pisarski urodził się 25 marca 1912 roku w Stanisławowie, dziś Iwano-Frankiwsku na Ukrainie. Był synem Alfreda Pisarskiego, urzędnika kolejowego, i Bronisławy z domu Wolskiej. Z powodu pracy ojca rodzina często się przeprowadzała. Roman chodził do szkół w Stanisławowie i Poznaniu.
Świadectwo dojrzałości otrzymał w 1932 roku w stanisławowskim gimnazjum imienia Stanisława Staszica. Następnie studiował we Lwowie, na tamtejszym uniwersytecie, ale przed wojną nie uzyskał dyplomu. Studia polonistyczne ukończył dopiero po wojnie. W 1946 roku otrzymał tytuł magistra na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie.
Debiut i pierwsze dzieła
Pisarski zadebiutował w maju 1939 roku wierszem Granica, który ukazał się w „Kurierze Literacko-Naukowym”. Kilka miesięcy później wybuchła wojna i na długo przerwała jego twórczość.
Pierwsze książki wydał po wojnie. W 1949 roku krakowskie Wydawnictwo Książek Popularnych opublikowało jego wierszyki dla najmłodszych, między innymi Patrzcie dzieci samolot leci! i Port i morze. W 1953 roku ukazała się w Naszej Księgarni książeczka Na stoliczku chleb w koszyczku. W tym samym roku w Bydgoszczy wystawiono jego sztukę Piernikarze w Toruniu.
Kontekst historyczny
Wojnę Pisarski przetrwał na wschodnich ziemiach przedwojennej Polski, najpierw pod władzą radziecką, a potem niemiecką. Mieszkał głównie w Stanisławowie i we Lwowie. Pracował fizycznie, między innymi przy miejskiej kanalizacji, w tartaku i w wodociągach. Przez pewien czas był też karmicielem wszy w instytucie produkującym szczepionki przeciw tyfusowi.
Jesienią 1945 roku, w ramach przesiedleń z dawnych wschodnich ziem Polski, przyjechał do nowych granic kraju. Uczył języka polskiego i historii w liceach w Gliwicach, Zabrzu, Wrześni i Poznaniu. W 1950 roku poślubił Janinę Teresę Miller. W 1952 roku porzucił szkołę, zamieszkał w Toruniu i zaczął utrzymywać się z pisania.
Dojrzałość twórcza
Od początku lat pięćdziesiątych Pisarski stale pisał do pism dla dzieci, takich jak „Świerszczyk”, „Miś”, „Płomyczek” i „Płomyk”. Używał też pseudonimów, na przykład Józef Wolski i Szczupak. Później zamieszkał w Warszawie. Współpracował z Polskim Radiem jako autor słuchowisk i piosenek dla dzieci. Prowadził cykl audycji o poprawnej polszczyźnie z Doktorem Mów Dobrze. Od 1958 roku należał do Związku Literatów Polskich.
Wydał wiele cienkich książeczek z wierszami dla dzieci. W Rzekła rzepa rzepakowi (1958) i Kolorowej gramatyce (1962) uczył zasad języka i ortografii. W Opowieści o Lajkoniku (1961) i Glinianych kogutkach (1962) przybliżał dzieciom legendy i zwyczaje. Dla starszych czytelników napisał powieść Wakacje w ZOO i opowiadanie Sztuczny człowiek (oba z 1966 roku). W 1967 roku wydał opowieść, z której dziś jest najbardziej znany, czyli O psie, który jeździł koleją.
Spuścizna i znaczenie
Roman Pisarski zmarł 10 lipca 1969 roku w Warszawie. Recenzję opowieści o Lampo opublikowała w 1968 roku w „Nowych Książkach” Helena Skrobiszewska. Już po śmierci autora, w 1971 roku, wydano jego opowiadanie dla dzieci Petros pelikan.
Największą sławę przyniosła mu historia psa podróżnika. Od wielu lat czytają ją uczniowie klas trzecich, a kolejne wydania ukazują się do dziś. Książka zainspirowała też film O psie, który jeździł koleją z 2023 roku. Dzięki niej w Polsce znana jest prawdziwa historia Lampo z włoskiej stacji Campiglia Marittima.
Twórczość — Roman Pisarski
14 pozycji w układzie chronologicznym.
| Tytuł | Gatunek | Rok |
|---|---|---|
| Patrzcie dzieci samolot leci! | wiersze dla dzieci | 1949 |
| Port i morze | wiersze dla dzieci | 1949 |
| Na stoliczku chleb w koszyczku | wiersze dla dzieci | 1953 |
| W zaczarowanym sklepie | wiersze dla dzieci | 1957 |
| Rzekła rzepa rzepakowi | wiersze dla dzieci | 1958 |
| Opowieść o toruńskim pierniku | wiersze dla dzieci | 1960 |
| Opowieść o Lajkoniku | wiersze dla dzieci | 1961 |
| Kolorowa gramatyka | wiersze dla dzieci | 1962 |
| Gliniane kogutki | wiersze dla dzieci | 1962 |
| Domy, zamki, pałace | wiersze dla dzieci | 1963 |
| Sztuczny człowiek | opowiadanie dla młodzieży | 1966 |
| Wakacje w ZOO | powieść dla młodzieży | 1966 |
| O psie, który jeździł koleją | opowieść dla dzieci | 1967 |
| Petros pelikan | opowiadanie dla dzieci (wydanie pośmiertne) | 1971 |
Częste pytania — Roman Pisarski
Kim był Roman Pisarski?
Polskim pisarzem i nauczycielem, autorem wierszy, opowiadań i słuchowisk dla dzieci. Najbardziej znany jest z książki „O psie, który jeździł koleją”.
Kiedy i gdzie urodził się Roman Pisarski?
25 marca 1912 roku w Stanisławowie, dziś Iwano-Frankiwsku na Ukrainie.
Kiedy zmarł Roman Pisarski?
10 lipca 1969 roku w Warszawie, dwa lata po wydaniu książki o psie Lampo.
Co studiował Pisarski?
Przed wojną filologię na uniwersytecie we Lwowie. Dyplom magistra polonistyki zdobył w 1946 roku na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie.
Czym zajmował się ojciec pisarza?
Alfred Pisarski był urzędnikiem kolejowym. Z powodu jego pracy rodzina często się przeprowadzała.
Jak zadebiutował Roman Pisarski?
Wierszem „Granica”, wydrukowanym w maju 1939 roku w „Kurierze Literacko-Naukowym”.
Co robił Pisarski w czasie wojny?
Mieszkał głównie w Stanisławowie i we Lwowie i pracował fizycznie, między innymi w tartaku i w wodociągach. Był też karmicielem wszy w instytucie, który produkował szczepionki przeciw tyfusowi.
Gdzie Pisarski uczył w szkole?
Po wojnie uczył języka polskiego i historii w liceach w Gliwicach, Zabrzu, Wrześni i Poznaniu. W 1952 roku porzucił pracę nauczyciela i zajął się pisaniem.
Z jakimi pismami współpracował?
Z pismami dla dzieci, między innymi ze „Świerszczykiem”, „Misiem”, „Płomyczkiem” i „Płomykiem”. Pisał też słuchowiska i piosenki dla Polskiego Radia.
Skąd Pisarski znał historię psa Lampo?
Jak sam mówił, z artykułu w tygodniku „Kulisy”. Zapewniał, że nie czytał wspomnień prawdziwego opiekuna psa, Elvio Barlettaniego, wydanych we Włoszech w 1962 roku.
Jakie inne książki napisał Pisarski?
Między innymi „Rzekła rzepa rzepakowi”, „Kolorową gramatykę”, „Opowieść o Lajkoniku”, „Gliniane kogutki”, „Wakacje w ZOO” i „Petrosa pelikana”.