Podmiot liryczny (poeta) — charakterystyka postaci
Mówiący w pieśniach Horacego, poeta, przyjaciel i doradca adresatów w utworze Wybrane utwory. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
W wybranych pieśniach mówi poeta, którego łatwo utożsamić z samym Horacym. W Exegi monumentum przypomina, że pochodzi z Apulii, z kraju nad Aufidusem, i że jest „syn gminu”. W pieśni do Mecenasa mówi o ojcach, „biednych”, i o przyjaźni z możnym opiekunem. Takie szczegóły zgadzają się z biografią Horacego, syna wyzwoleńca z Wenuzji. Dlatego wiele pieśni czyta się jako lirykę osobistą.
Ten podmiot jest pewny swojej wartości. Mówi, że wzniósł pomnik trwalszy od spiżu, że nie umrze cały i że pierwszy przeniósł grecką lirykę do Italii. W II 20 widzi siebie jako łabędzia, który przelatuje nad całym światem. Na końcu III 30 oddaje jednak zasługę Muzie i prosi ją o wieniec.
W innych pieśniach jest przede wszystkim przyjacielem i doradcą. Mówi do Leukonoe, Taliarcha, Delliusza, Postumusa, Licyniusza i Torkwatusa. Radzi im nie pytać o przyszłość, korzystać z dnia, zachować umiar i pamiętać o śmierci. Nie moralizuje z wysoka, tylko mówi jak ktoś, kto zna te same lęki i spokojnie patrzy na przemijanie.
Cechy — Podmiot liryczny (poeta)
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Dumny z własnej twórczości | Mówi „Ukończyłem już pomnik ten trwalszy od spiżu” (III 30, w. 1). |
| Przekonany o nieśmiertelności sztuki | Zapowiada „Nie umrę ja cały” (III 30, w. 5) i „nie umrę” w pieśni do Mecenasa (II 20). |
| Świadomy swojego pochodzenia | Nazywa siebie „syn gminu” i przypomina „biednych ojców” (III 30, w. 13, II 20, w. 6). |
| Wdzięczny | Prosi Melpomenę o wieniec, a Mecenasa nazywa drogim opiekunem (III 30, w. 16, II 20, w. 6–7). |
| Rozsądny i umiarkowany | Chwali tego, kto „Złotą miarę” pokochał (II 10, w. 5). |
| Pogodzony ze śmiercią | Mówi, że po śmierci „prochem i cieniem jesteśmy” (IV 7, w. 16), ale nie popada w rozpacz. |
| Ceniący chwilę obecną | Radzi „korzystaj z obecnej doby, nie wierząc następnej!” (I 11, w. 8). |
| Troskliwy obywatel | Prosi okręt „Mocno się trzymaj portu!” (I 14, w. 2). |
Częste pytania — Podmiot liryczny (poeta)
Kim jest podmiot liryczny w pieśniach Horacego?
To poeta, którego zwykle utożsamia się z samym Horacym. Mówi o swoim pochodzeniu z Apulii, o przyjaźni z Mecenasem i o własnej twórczości.
Jaki typ liryki reprezentuje „Exegi monumentum”?
Lirykę osobistą, bo poeta mówi w pierwszej osobie o sobie i swoim dziele. W ostatnich wersach przechodzi w apostrofę do Melpomeny.
Czy podmiot liryczny jest pyszny?
Mówi o sobie z dużą pewnością, ale nie bez powodu. Uważa, że zasłużył na sławę, bo pierwszy przeniósł grecką lirykę do Rzymu. Na końcu prosi Muzę o wieniec, czyli przyznaje, że talent zawdzięcza także jej.
Co podmiot mówi o swoim pochodzeniu?
Że jest „syn gminu” z Apulii, a jego ojcowie byli biedni. Podkreśla to, żeby pokazać, jak wysoko zaszedł dzięki poezji.
Jak podmiot liryczny myśli o śmierci?
Uważa ją za nieuniknioną i jednakową dla wszystkich. Nie boi się jej jednak, bo wierzy, że przetrwa w pieśniach, a z myśli o śmierci wyciąga radę, by żyć mądrze.
Jakie rady daje podmiot przyjaciołom?
Żeby nie pytali o przyszłość, cieszyli się dzisiejszym dniem, zachowywali umiar w szczęściu i nieszczęściu i nie gromadzili bogactw, które przejmie dziedzic.
Do kogo zwraca się podmiot liryczny?
Do Melpomeny, Mecenasa, Leukonoe, Delliusza, Postumusa, Licyniusza Mureny, Torkwatusa i Taliarcha, a w I 14 do okrętu.
Dlaczego podmiot nazywa siebie „wiecznym młodzieńcem”?
Bo jego sława ma rosnąć przez kolejne pokolenia i nigdy się nie zestarzeje. Ciało umrze, ale pieśni pozostaną świeże.
Jaką postawę życiową wyraża podmiot?
Łączy epikurejskie korzystanie z chwili z zasadą umiaru. Ceni wino, przyjaźń i spokojne życie, ale ostrzega przed przepychem i chciwością.
Czym różni się podmiot III 30 od podmiotu pieśni do przyjaciół?
W III 30 mówi wyłącznie o sobie i swojej sławie. W pieśniach do przyjaciół skupia się na adresacie i daje mu rady, a o sobie mówi niewiele.
Jak podmiot ocenia bogactwo?
Jako coś przemijającego. Majątek, dom i wino z piwnicy zabierze dziedzic, a Plutona nie da się przekupić nawet ofiarą z trzystu byków.