Józef (narrator) — charakterystyka postaci
Narrator i bohater, syn Jakuba w utworze Wybrane opowiadania z tomu Sklepy cynamonowe. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Narrator Sklepów cynamonowych jest synem kupca Jakuba. Mieszka z rodzicami, starszym bratem i służącą Adelą w kamienicy przy rynku, chodzi do gimnazjum i bierze udział w wieczornych lekcjach rysunku u profesora Arendta. W tym tomie nigdy nie podaje swojego imienia. Imię Józef pada w Sanatorium pod Klepsydrą, gdzie tak zwraca się do niego ojciec. Badacze stosują je do bohatera obu zbiorów. W postaci chłopca widać wiele cech samego Schulza.
Opowiada jako dorosły, ale patrzy na świat oczami dziecka. Wszystko przeżywa bardzo mocno. Upalny sierpień jest dla niego wielką księgą wakacji, piesek Nemrod tajemnicą życia, a nocna droga po portfel ojca zaczarowaną podróżą. Chętnie ulega pokusom, na przykład gdy zamiast spieszyć się do domu, szuka sklepów cynamonowych. Bywa świadkiem rzeczy niepokojących, takich jak szał Tłui, fotografie Emila czy spotkanie z Panem w ogrodzie.
Najważniejszym tematem jego opowieści jest ojciec. Jako dziecko śmiał się z jego dziwactw razem z resztą rodziny. Jako dorosły przyznaje, że domownicy zdradzili ojca, a on samotnie bronił poezji przed nudą. W Karakonach wypomina matce, że łatwo pogodziła się ze stratą męża, i upiera się, że wypchany kondor w salonie to ojciec.
Cechy — Józef (narrator)
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Wrażliwy | Upalne lato, zapachy i kolory przeżywa tak mocno, że stają się dla niego wielką księgą wakacji. |
| Ciekawy świata | Z zachwytem obserwuje wylęganie się ptaków i odkrywa w piesku Nemrodzie tajemnicę życia. |
| Obdarzony wyobraźnią | Nocny spacer po portfel zamienia w podróż przez labirynt ulic, gimnazjum i zaczarowany las. |
| Ulegający pokusom | Zamiast spieszyć się po portfel, szuka sklepów cynamonowych i chce zajrzeć do sali rysunkowej. |
| Przywiązany do ojca | Jako dorosły przyznaje, że rodzina nie doceniała ojca, który bronił straconej sprawy poezji. |
| Dociekliwy | Wypytuje matkę o los ojca i upiera się, że wypchany kondor to on. |
| Niepewny własnej pamięci | Przyznaje, że nie wie, czy obrazy z karakonami widział sam, czy zna je od Adeli. |
Częste pytania — Józef (narrator)
Kim jest narrator „Sklepów cynamonowych”?
Synem kupca Jakuba, który jako dorosły wspomina dzieciństwo w domu przy rynku galicyjskiego miasteczka. W opracowaniach nazywa się go Józefem.
Czy w „Sklepach cynamonowych” pada imię Józef?
Nie. W tym tomie narrator nie podaje imienia. Imię Józef pojawia się w drugim zbiorze Schulza, „Sanatorium pod Klepsydrą”, na przykład w tytułowym opowiadaniu tego tomu, gdzie ojciec zwraca się do syna „Józefie”.
Czy Józef to sam Bruno Schulz?
Nie wprost, ale ma wiele jego cech. Schulz też wychował się w domu przy rynku w Drohobyczu, nad sklepem rodziców, a jego ojciec nazywał się Jakub. Pisarz przetworzył jednak te wspomnienia w mit.
Ile lat ma narrator w czasie wydarzeń?
Tekst nie podaje wieku. Narrator jest uczniem gimnazjum, chodzi na lekcje rysunku i ma starszego brata. Opowiada jednak jako dorosły, z perspektywy wielu lat.
Z kim mieszka narrator?
Z ojcem Jakubem, matką, starszym bratem i służącą Adelą. W dolnych pokojach mieszkają subiekci ze sklepu ojca.
Jakie przygody przeżywa narrator?
Odwiedza z matką ciotkę Agatę, opiekuje się pieskiem Nemrodem, spotyka w zdziczałym ogrodzie Pana, a nocą błądzi po mieście, szukając sklepów cynamonowych, i jedzie dorożką przez zaczarowany las.
Dlaczego narrator nie przynosi ojcu portfela?
Po drodze postanawia odwiedzić sklepy cynamonowe, gubi się w zmieniającym się mieście, przechodzi przez gimnazjum i odbywa nocną jazdę dorożką. Wracając, zapomina o portfelu, bo uznaje, że ojciec też już o nim nie pamięta.
Jak narrator ocenia ojca?
Jako dziecko podziwiał go, ale razem z rodziną przestał go brać na serio. Jako dorosły uważa, że ojciec był samotnym bohaterem, który bronił poezji przed nudą, a rodzina go zdradziła.
O co narrator pyta matkę w „Karakonach”?
Czy wypchany kondor w salonie to ojciec i dlaczego matka rozsiewa o ojcu plotki. Matka się miesza, mówi o karakonach, a w końcu twierdzi, że ojciec jeździ po kraju jako komiwojażer.
Jak wygląda narracja w „Sklepach cynamonowych”?
Narrator mówi w pierwszej osobie, czasem w imieniu całej rodziny jako „my”. Łączy wspomnienia ze snem i fantazją, a sam przyznaje, że nie zawsze wie, co widział, a co zna z opowieści.
Co narrator czuje wobec matki?
Ma do niej ukryty żal, że łatwo pogodziła się ze stratą ojca. Podejrzewa, że nigdy go nie kochała.