Podmiot zbiorowy (wspólnota modlących się) — charakterystyka postaci
Podmiot liryczny, wspólnota wiernych zanosząca modlitwę w utworze Bogurodzica. Cechy z uzasadnieniem, cytaty i miejsce postaci w świecie przedstawionym.
Podmiotem lirycznym Bogurodzicy nie jest pojedynczy człowiek, lecz wspólnota. Mówi o sobie w liczbie mnogiej, np. „Zyszczy nam, spuści nam”, „jąż nosimy”, „jegoż prosimy”, „prośmy synka twego”. To liryka zbiorowa, przeznaczona do wspólnego śpiewu w kościele, a z czasem także przez rycerstwo przed bitwą.
W dwóch pierwszych strofach wspólnota modli się z pokorą. Zwraca się do Maryi i do Syna Bożego, prosi o zmiłowanie i wymienia dwie rzeczy, których pragnie najbardziej, czyli pobożne życie na ziemi i raj po śmierci. W części wielkanocnej i pasyjnej obok głosu modlitwy pojawia się głos nauczyciela wiary. Zwraca się on do pojedynczego słuchacza „człowiecze” i wzywa go „Wierzyż w to”.
Wspólnota zna prawdy wiary i umie je wyrazić obrazami ze swojego świata. Bóg jest dla niej Gospodzinem, Adam kmieciem, a szatan starostą. Na końcu pragnie, by do raju poszli „szwyćcy”, czyli wszyscy. Jej modlitwa obejmuje więc całą społeczność wiernych.
Cechy — Podmiot zbiorowy (wspólnota modlących się)
| Cecha | Uzasadnienie w tekście |
|---|---|
| Zbiorowy | Mówi w liczbie mnogiej, np. „nam”, „nosimy”, „prosimy”, „prośmy”. |
| Pobożny | Prosi o „zbożny pobyt” na ziemi i „rajski przebyt” po śmierci (strofa 2). |
| Pokorny | Woła „Kyrieleison”, czyli prosi Boga o zmiłowanie. |
| Ufny wobec orędowników | Zwraca się do Maryi i powołuje na Jana Chrzciciela, wierząc w ich wstawiennictwo. |
| Pouczający | Mówi do słuchacza „człowiecze” i wzywa go do wiary w zmartwychwstanie i mękę Chrystusa (strofy 3, 10, 11). |
| Solidarny | Na końcu prosi, by do raju poszli wszyscy (strofa 14). |
Częste pytania — Podmiot zbiorowy (wspólnota modlących się)
Kto jest podmiotem lirycznym „Bogurodzicy”?
Wspólnota wiernych, która modli się razem. Mówi o sobie w liczbie mnogiej, np. „nam”, „nosimy”, „prosimy”.
Jaki to rodzaj liryki?
Liryka zbiorowa, w której podmiotem jest grupa ludzi. Pieśń była przeznaczona do wspólnego śpiewu.
Do kogo zwraca się podmiot liryczny?
Do Maryi, do Syna Bożego, do Adama, a w dalszych strofach także do pojedynczego człowieka, którego nazywa „człowiecze”.
Czego wspólnota pragnie najbardziej?
Pobożnego i dostatniego życia na ziemi oraz raju po śmierci. Na końcu prosi, by do raju poszli wszyscy.
Czy podmiot liryczny tylko się modli?
Nie. W części wielkanocnej i pasyjnej także poucza słuchacza i wzywa go do wiary słowami „Wierzyż w to, człowiecze”.
Dlaczego podmiot zbiorowy pasował do pieśni rycerskiej?
Bo pieśń mówi w imieniu całej wspólnoty. Śpiewana jednym głosem przed bitwą łączyła rycerzy we wspólnej modlitwie.